عاشق شدن مغز را تغییر میدهد. در آغاز عشق، دوپامین باعث افزایش هیجان، انگیزه و توجه به فرد مورد علاقه میشود. با گذشت زمان، اکسیتوسین و وازوپرسین در شکلگیری دلبستگی و احساس امنیت نقش بیشتری پیدا میکنند. بنابراین عشق میتواند از هیجان اولیه به صمیمیت، آرامش و پیوندی پایدار تبدیل شود.
یکی از مهمترین یافتهها این است که در مرحله اولیه عشق، سامانه پاداش مغز بسیار فعال میشود. این سامانه در تجربه لذت، انگیزه و جستوجوی پاداش نقش دارد. وقتی فردی عاشق میشود، دیدن چهره یا فکر کردن به فرد مورد علاقه میتواند این سامانه را فعال کند. در این مرحله، دوپامین نقش مهمی دارد. دوپامین یک پیامرسان شیمیایی در مغز است که در انگیزه، توجه، یادگیری و احساس پاداش نقش دارد. افزایش فعالیت این سامانه میتواند توضیح دهد چرا فرد عاشق ممکن است ساعتها درباره شخص مورد علاقه خود فکر کند و تمایل زیادی برای دیدن یا صحبت کردن با او داشته باشد.
این وضعیت فقط یک احساس ساده شادی نیست. عشق تازه میتواند با تغییرات جسمی نیز همراه باشد. تپش قلب، بیقراری، افزایش انرژی، کاهش اشتها یا دشواری در خواب از تجربههایی هستند که برخی افراد در دوره آغازین عشق گزارش میکنند. پژوهشگران این وضعیت را نتیجه فعالیت همزمان چند سامانه عصبی و هورمونی میدانند. بنابراین آنچه فرد به صورت «هیجان عاشق شدن» تجربه میکند، در بدن و مغز نیز بازتاب دارد.
یکی از نکات جالب پژوهش این است که عشق در مراحل اولیه میتواند نحوه ارزیابی فرد از شریک عاطفی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. برخی مناطق مغز که در قضاوت انتقادی و ارزیابی جنبههای منفی نقش دارند، در دوره عاشق شدن ممکن است فعالیت کمتری نشان دهند. این موضوع میتواند بخشی از آن چیزی را توضیح دهد که در زبان روزمره با عبارت «عشق کور است» بیان میشود. فرد عاشق ممکن است ویژگیهای مثبت شریک خود را بسیار پررنگ ببیند و برخی ضعفها یا نشانههای هشدار را کمتر جدی بگیرد.
البته این یافته به معنای آن نیست که مغز انسان در زمان عاشق شدن کاملاً قدرت قضاوت خود را از دست میدهد. موضوع پیچیدهتر از این است. در ابتدای یک رابطه، مغز انگیزه زیادی برای نزدیک شدن و ایجاد پیوند دارد و همین امر میتواند توجه فرد را به سمت ویژگیهای مثبت رابطه هدایت کند. به همین دلیل، تصمیمگیری درباره یک رابطه جدید بهتر است فقط بر اساس هیجانهای اولیه انجام نشود و شناخت تدریجی، مشاهده رفتار و توجه به کیفیت واقعی رابطه نیز اهمیت داشته باشد.
در کنار دوپامین، مواد شیمیایی دیگری نیز در فرایند عشق نقش دارند. یکی از مهمترین آنها اکسیتوسین است که در ارتباط اجتماعی، تماس بدنی، دلبستگی و احساس امنیت نقش دارد. با عمیقتر شدن رابطه، اهمیت فرایندهای مربوط به دلبستگی و پیوند افزایش پیدا میکند. وازوپرسین نیز در مطالعات مربوط به پیوند اجتماعی و روابط پایدار مورد توجه قرار گرفته است. گزارش Neuroscience News توضیح میدهد که با گذشت زمان، رابطه عاشقانه میتواند از مرحله هیجان شدید و جستوجوی پاداش به سمت احساس امنیت، آرامش و پیوند پایدار حرکت کند.
این تغییر به معنای از بین رفتن عشق نیست. یکی از برداشتهای نادرست درباره روابط طولانیمدت این است که کاهش هیجان اولیه حتماً به معنای کاهش عشق است. پژوهشهای علوم اعصاب تصویر متفاوتی ارائه میکنند. عشق در طول زمان میتواند شکل خود را تغییر دهد. در آغاز، هیجان، تازگی و جستوجوی پاداش اهمیت بیشتری دارد. در رابطه پایدار، امنیت، اعتماد، صمیمیت و دلبستگی نقش بیشتری پیدا میکنند. بنابراین عشق طولانیمدت را میتوان شکل متفاوتی از عشق دانست، نه الزاماً نسخه ضعیفتر عشق اولیه.
این موضوع برای زندگی مشترک اهمیت زیادی دارد. بسیاری از زوجها پس از گذشت چند سال احساس میکنند هیجان نخستین روزهای رابطه کمتر شده است. از نگاه علوم اعصاب، این تغییر میتواند بخشی طبیعی از سازگاری مغز با یک رابطه آشنا باشد. مغز انسان به تازگی و تجربههای جدید واکنش زیادی نشان میدهد. وقتی یک فرد یا موقعیت برای مغز آشنا میشود، شدت واکنش اولیه ممکن است کاهش پیدا کند. این فرایند لزوماً به معنای شکست رابطه نیست.
پژوهشگران در گزارش Neuroscience News همچنین به این نکته توجه کردهاند که برخی زوجهای دارای ازدوا
