به گزارش تسنیم، این گزارش ۴۰ صفحهای که بر پایه دادههای حاصل از نظرسنجی در ۳۶ کشور عضو اینترپل در آفریقا تهیه شده، نشان میدهد جرایم سایبری دیگر مجموعهای از حملات پراکنده نیست، بلکه به یک اکوسیستم صنعتی، سازمانیافته و فرامرزی تبدیل شده است.
اینترپل هشدار داده که با وجود رشد سریع اقتصاد دیجیتال آفریقا و ثبت بیش از ۱.۱ میلیارد مشترک تلفن همراه در سال ۲۰۲۵، قوانین مقابله با جرایم سایبری در کشورهای آفریقایی همچنان پراکنده بوده و آمادگی نهادهای مجری قانون برای مقابله با تهدیدات مبتنی بر هوش مصنوعی بسیار پایین است.
کانونهای اصلی تهدید سایبری در آفریقا
بر اساس این گزارش، شرق آفریقا به مرکز اصلی کلاهبرداریهای مبتنی بر پول همراه (Mobile Money Fraud) و حملات باجافزاری علیه زیرساختها تبدیل شده است. در مقابل، غرب و مرکز آفریقا بیشترین سهم را در کلاهبرداریهای موسوم به نفوذ به ایمیل تجاری (Business Email Compromise یا BEC) و کلاهبرداریهای عاشقانه (Romance Scam) علیه اشخاص و شرکتها داشتهاند.
همچنین جنوب آفریقا به دلیل سطح بالای اتصال به اینترنت، به هدفی جذاب برای گروههای بزرگ جرایم سایبری بینالمللی تبدیل شده است.
خسارتها بیش از دو برابر شد
اینترپل اعلام کرده است که خسارت مالی ناشی از جرایم سایبری در آفریقا از سال ۲۰۲۴ تاکنون از ۱۹۲ میلیون دلار به ۴۸۴ میلیون دلار افزایش یافته است؛ رشدی بیش از دو برابر که عمدتاً ناشی از کلاهبرداریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، سرقت اطلاعات هویتی و کمپینهای مهندسی اجتماعی خودکار بوده است.
طبق این گزارش، کلاهبرداریهای اینترنتی همچنان رایجترین نوع جرم سایبری در آفریقا هستند و مجرمان برای رسیدن به اهداف خود از شبکههای اجتماعی، سامانههای پرداخت موبایلی و ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند.
همچنین ۷۲ درصد کشورهای مورد بررسی از فعالیت مراکز سازمانیافته کلاهبرداری (Scam Centers) در خاک خود خبر دادهاند که بیشترین تمرکز آنها در غرب و جنوب آفریقا بوده است.
دیپفیک و هویتهای جعلی؛ سلاح جدید مجرمان
اینترپل در بخش دیگری از گزارش خود هشدار داده که اخاذی جنسی اینترنتی (Sextortion) و آزارهای آنلاین با استفاده از دیپفیکها و محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی بهشدت افزایش یافته است. بر اساس دادههای شرکت TrendAI که از شرکای اینترپل به شمار میرود، فقط در سال گذشته حدود ۶۰۰ هزار مورد اخاذی جنسی اینترنتی شناسایی شده است.
همچنین کلاهبرداریهای نفوذ به ایمیلهای تجاری (BEC) با کمک هوش مصنوعی پیچیدهتر شدهاند؛ بهگونهای که مجرمان با تولید ایمیلهایی کاملاً طبیعی و متقاعدکننده، قربانیان را در اروپا و آمریکای شمالی هدف قرار میدهند، در حالی که زیرساخت اجرای این حملات در چندین کشور مختلف قرار دارد.
«نیل جتون»، مدیر واحد جرایم سایبری اینترپل، با اشاره به روند رو به رشد تهدیدات سایبری گفت: جرایم سایبری اکنون به یکی از مهمترین تهدیدهای جنایی منطقه تبدیل شدهاند. هوش مصنوعی تقریباً تمام مراحل یک حمله سایبری، از شناسایی اولیه و فیشینگ گرفته تا اخاذی و فرار از شناسایی را خودکار کرده است.
وی در عین حال تأکید کرد که همکاری میان کشورها میتواند زیرساختهای مجرمان سایبری را شناسایی، مختل و منهدم کند.
قانونگذاری و عملیاتهای مشترک
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵، تعداد ۱۷ کشور آفریقایی قوانین مرتبط با جرایم سایبری را تصویب یا اصلاح کردهاند. از جمله اقدامات مهم، راهاندازی سامانه آنلاین گزارش جرایم اینترنتی در سنگال برای تسریع در رسیدگی به جرایم علیه کودکان عنوان شده است.
اینترپل همچنین از موفقیت چهار عملیات بزرگ بینالمللی شامل Operation Serengeti ۲.۰، Operation Contender ۳.۰، Operation Sentinel و Operation Red Card ۲.۰ خبر داده است. این عملیاتها در مجموع به بیش از یکهزار و ۵۰۰ دستگیری، توقیف صدها دستگاه الکترونیکی و بازیابی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار دارایی منجر شدهاند.
اینترپل در جمعبندی گزارش خود تأکید کرده است که هوش مصنوعی در کنار فرصتهای گسترده، به یکی از مهمترین ابزارهای مجرمان سایبری تبدیل شده و مقابله با این تهدید، نیازمند همکاری بینالمللی، قانونگذاری بهروز و ارتقای توان فنی نهادهای مجری قانون است.
