طهمورث گیلانی
تحولات اخیر در پهنه آبی خاورمیانه، از سواحل جده تا آبهای متلاطم خلیج عمان، نشاندهنده آغاز فصلی نوین در معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه است. در حالی که برای دههها، تنگه هرمز به عنوان «شاهرگ حیاتی جهان» و ابزار اصلی فشار در معادلات ژئوپلیتیک شناخته میشد، امروز شواهد میدانی حکایت از آن دارد که رقبای منطقهای ایران با سرعتی بیسابقه در حال ترسیم نقشهای هستند که در آن، وابستگی به این گلوگاه به حداقل برسد. اعلام رسمی آغاز به کار ائتلاف دریایی ۱۳ کشور به رهبری عربستان سعودی و همزمان، بهرهبرداری عملیاتی از کریدورهای زمینی برای دور زدن هرمز، زنگ خطری جدی برای نفوذ سنتی ایران در آبهای بینالمللی است.
استفاده از خطوط لوله جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز و آزادسازی ذخایر استراتژیک، به عنوان اهرمهای اصلی برای حفظ ثبات قیمتها عمل کرده و مانع از تحقق پیشبینیهای نجومی برای نفت شده است. این زیرساختها به صادرکنندگان منطقه اجازه دادهاند تا بخشی از جریان انرژی را خارج از محدوده تنشهای مستقیم آبی مدیریت کنند
دکترین جدید ریاض در دریای سرخ
وزارت دفاع عربستان سعودی رسماً از آغاز فعالیت «ائتلاف دفاع دریایی چندملیتی» (MMDC) خبر داد. این ائتلاف که در مقر فرماندهی ناوگان غربی در شهر جده اعلام موجودیت کرده، لایهای جدید از حفاظت نظامی را بر دریای سرخ، بابالمندب و خلیج عدن میکشد. طبق بیانیه رسمی که در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر شد، فرماندهی این ائتلاف بر عهده عربستان سعودی است و نیروی دریایی پاکستان معاونت آن را بر عهده میگیرد.
وزارت دفاع عربستان در این بیانیه تأکید کرد: «۱۳ کشور مراحل ملی خود را تکمیل، منشور ائتلاف را امضا و رسماً پیوستن خود را اعلام کردهاند.» اگرچه نام دقیق تمامی ۱۳ کشور به طور جداگانه منتشر نشده، اما حضور نمایندگان ۳۹ کشور در نشستهای برنامهریزی نشاندهنده اجماع نسبی کشورهای عربی و اسلامی پیرامون این سازوکار جدید است. ائتلاف در ابتدا با مشارکت کشورهایی نظیرکویت، بحرین، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر، اردن، دولت یمن، بنگلادش، نیجریه، …
