احمد بختیاری؛ دکترای اقتصاد پولی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس صنعت بیمه تحولات اقتصادی ایران از فروردین ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۵ حاصل یک عامل واحد نبود. در این دوره مجموعهای از شوکهای سیاسی، امنیتی، ارزی و زیرساختی بهصورت زنجیرهای بر اقتصاد اثر گذاشتند.
هر شوک، بخشی از تعادل قبلی اقتصاد را برهم زد و سطح تازهای از قیمتها را ایجاد کرد. در ابتدای این دوره، تورم نقطهبهنقطه در محدوده ۳۰ درصد قرار داشت و تورم ماهانه بیشتر بین یک تا دو درصد نوسان میکرد.
در ادامه، تورم ماهانه به محدوده ۴ تا ۶ درصد رسید و در دی، بهمن و اسفند ۱۴۰۴ جهشهایی در محدوده ۸ تا ۹٫۵ درصد ثبت شد.
تورم نقطهبهنقطه نیز در سال ۱۴۰۵ به محدوده ۸۰ تا ۹۰ درصد نزدیک شد. این ارقام نشان میدهند که اقتصاد از مرحله تورم مزمن عبور کرده و وارد مرحلهای شده است که در آن انتظارات تورمی، افزایش نرخ ارز، کاهش عرضه و نااطمینانی، یکدیگر را تقویت میکنند. مطالب پیشنهادی رئیس اتاق بازرگانی اهواز: هیاتهای تجاری سوریه، عمان و عراق به ایران سفر میکنند ۱۴۰۱/۰۳/۳۱ پیش بینی رشد ۱۰ برابری تولید تیلاپیا در سال جدید ۱۴۰۳/۰۳/۲۱ آغاز تغییر انتظارات در بهمن ۱۴۰۳
تا پیش از بهمن ۱۴۰۳، اقتصاد با تورم بالا اما نسبتاً قابل پیشبینی روبهرو بود. قیمتها افزایش پیدا میکردند اما سرعت این افزایش هنوز به شکل جهشی تغییر نکرده بود.
با به قدرت رسیدن ترامپ در بهمن ۱۴۰۳، احتمال افزایش فشارهای خارجی و محدودتر شدن مسیر تجارت دوباره در محاسبات اقتصادی قرار گرفت.
اثر اصلی این اتفاق، ابتدا در انتظارات ظاهر شد. خانوارها و بنگاهها آینده را پرریسکتر دیدند و بخشی از تصمیمهای اقتصادی خود را جلو انداختند. خرید کالا و دارایی با هدف حفظ ارزش پول افزایش یافت.
بنگاهها نیز قیمت محصولات را فقط بر اساس هزینه فعلی تعیین نکردند. هزینه احتمالی جایگزینی مواد اولیه و کالا در آینده نیز وارد محاسبات شد. به این ترتیب، تورم از یک پدیده صرفاً هزینهای به یک پدیده انتظاری تبدیل شد. اختلالهای …
