بحران خشکی دریاچه بزنگان سرخس

کودکی «رضا خروجی»، که حالا دهیار روستای «بزنگان» است، در روزهای پرآبی دریاچه «بزنگان» بود. او سیزده‌به‌دری را در دهه هفتاد به یاد دارد که مردم بسیاری به اطراف دریاچه رفته بودند و آب دریاچه آن‌قدر زیاد بود که به زمین‌های کشاورزی سرریز کرد. او قایق‌های گردشگری و پرورش ماهی را در این منطقه به یاد دارد. اینجا برایشان دریایی بود در قلب خشکی «خراسان»؛ دریایی که حالا می‌توانند کف آن راه بروند و این برای او، اهالی روستای «بزنگان»، «آب‌دراز»، «کلاته‌عوض»، «زالوقال» و چندین روستای نزدیک به دریاچه، یعنی عذابی بزرگ: «تا چند سال قبل، آب دریاچه بزنگان برای شرب ۱۵-۱۶ روستا فرستاده می‌شد و تا نزدیکی پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژاد از این آب استفاده می‌کردند. خشکی که آمد، بسیاری از این روستاها مجبور شدند از سد دوستی استفاده کنند. هرچند آنجا هم خشک شده.»

او می‌گوید همچنان که خشکی دریاچه طی چندین سال رخ داد، آبگیری و احیای آن هم در صورت بارش زمان‌بر است و نمی‌توان امیدوار بود که به‌سرعت این اتفاق رخ دهد: «گفتند می‌خواهند لایروبی کنند، اما به نظر می‌رسد فقط در حد حرف است. اینجا قطب گردشگری بود. حالا از آن چه مانده؟ هیچ. این دریاچه قبلاً هم خشکی کامل را به خود دیده، اما خشکی یعنی نبود زندگی، نبود کشاورزی، نبود آب شرب برای روستاهای اطرافش.»

آن‌طور که او می‌گوید، به‌دلیل اختلاف سطح، امکان استفاده از آب سد «دوستی» برای آن‌ها فراهم نبوده و به همین دلیل، چند سالی است برای آشامیدن چاه حفر شده است: «بزنگان روستای بزرگی است. ۱۸۰۰ خانوار دارد. قبل از حفر چاه، در سال‌های گذشته، خشکی گریبان کشاورزی و زندگی را گرفته بود. ماشین‌های پالایشگاه آب می‌آوردند، اما چطور می‌شود این تعداد خانوار را سیراب کرد؟» طوفان نمک زندگی را نابود خواهد کرد

«دریاچه بزنگان، معروف به عروس دریاچه‌ها، در شهر سرخس استان خراسان‌رضوی، به‌دلیل عدم رسیدگی، مسدودکردن مسیر سرچشمه‌ها و تعرض زمین، روبه‌خشکی کامل می‌رود. ازاین‌رو، از سازمان محیط‌ زیست، منابع طبیعی و شخص رئیس‌جمهوری درخواست می‌شود با همت به موضوع احیای این دریاچه به ما کمک کنند.» این بخشی از متن کارزاری است که «مجید محمدپور»، از ساکنان و فعالان منطقه، دو سال قبل خطاب به سازمان‌های متولی نوشت. آن زمان ماجرای تصاحب زمینی بزرگ اطراف دریاچه بالا گرفته بود؛ …