هفدهم مرداد، روز خبرنگار، بیش از آنکه فرصتی برای تبریک باشد، مجالی است برای قدردانی از کسانی که با روایت درست، بخشی از مسئولیت حفاظت از سرزمین و جامعه را بر عهده گرفتهاند. در حوزه محیطزیست، خبرنگار صرفاً ناقل خبر نیست؛ او میتواند یک حفاظتگر باشد؛ کسی که با قلم خود، پیش از آنکه یک زیستبوم از دست برود، ضرورت توجه به آن را یادآوری میکند.
در سالهایی که در کنار پژوهشگران، استادان، دانشجویان، کارشناسان و کنشگران محیطزیست فعالیت کردهام، همواره یک خلأ را احساس کردهام؛ نبود رسانهای تخصصی که بتواند این جامعه علمی و حرفهای را گرد هم بیاورد، زبان مشترک آنان باشد و بستری برای گفتوگو، نقد و طرح مسائل فراهم کند؛ رسانهای که صرفاً خبر منتشر نکند، بلکه از دل دانش، مسئله بسازد و از دل مسئله، مطالبه عمومی شکل دهد. حفاظت از محیطزیست، بدون روایت دقیق و مسئولانه، نمیتواند مسیر پایداری را طی کند.
البته که «پیام ما» نخستین تلاش برای شکلدادن به چنین رسانهای نبوده است. در سالهای گذشته، رسانههای ارزشمندی با دغدغه محیطزیست پا به میدان گذاشتند؛ اما فعالیت رسانهای، بهویژه در حوزهای مانند محیطزیست، مسیری دشوار و پرهزینه است. برخی از این رسانهها در کشاکش مشکلات اقتصادی، محدودیتها و دشواریهای ادامه مسیر، از حرکت بازماندند، برخی کمفروغ شدند و برخی دیگر ناگزیر فعالیت خود را متوقف کردند. همین تجربهها نشان میدهد که دوامآوردن در این عرصه، خود یک کنش حفاظتی است.
از همین منظر، انتشار ۳۴۶۴ شماره از یک روزنامه، تنها یک عدد یا یک رکورد نیست؛ حاصل هزاران ساعت تلاش، جستوجو، گفتوگو، راستیآزمایی، پیگیری و ایستادگی است.
هر مدیرمسئول، خبرنگار و روزنامهنگاری که سختیهای این حرفه را تجربه کرده باشد، میداند که حفظ یک رسانه و تداوم انتشار آن، به همان اندازه که یک موفقیت رسانهای است، یک اقدام مسئولانه برای حفظ جریان آگاهی در جامعه است.
به همین دلیل، «پیام ما» برای من تنها یک روزنامه نیست. این رسانه توانسته بخشی از همان خلأ تاریخی را پر کند؛ رسانهای که خود را «رسانه توسعه پایدار» میداند و روزنامهنگاری مستقل و تحقیقی را در مرکز فعالیت خود قرار داده است. فاصلهگرفتن از هیاهوی اخبار روزمره و توجه به موضوعاتی که در حاشیه رسانههای جریان اصلی باقی میمانند، همان نقطهای است که یک رسانه را از یک منتشرکننده خبر به یک نهاد اثرگذار اجتماعی تبدیل میکند.
ما فعالان محیطزیست بارها گفتهایم که حفاظتگران محیطزیست ایران، خود در معرض فرسایش و انقراض قرار گرفتهاند؛ چراکه ماندن در این مسیر با دشواریهای فراوان اجتماعی، اقتصادی، معیشتی و روانی همراه است. خبرنگاران محیطزیست نیز بخشی از همین جامعه حفاظتگران هستند. آنان با دوربین، قلم و پرسشگری خود از همان چیزی دفاع میکنند که دیگر حفاظتگران با حضور در میدان از آن پاسداری میکنند. اگر عشق، مسئولیتپذیری و ازخودگذشتگی نباشد، ادامهدادن در این مسیر ممکن نیست. روزنامهنگاران در «پیام ما» میدانند حفاظت از محیطزیست تنها درباره یک گونه، یک منطقه یا یک بحران نیست؛ مجموعهای پیچیده از روابط میان انسان، طبیعت و تصمیمهای اجتماعی و سیاسی است.
همین شناخت است که به یک خبرنگار اجازه میدهد بداند کجا باید بیشترین تلاش را به کار گیرد، کجا باید پیگیری کند و کجا باید برای روشنشدن حقیقت ایستادگی کند.
به باور من، آینده سرزمین تنها در آزمایشگاهها، دانشگاهها، میدانهای حفاظت یا عرصههای مدیریتی ساخته نمیشود؛ در تحریریهها نیز نوشته میشود. خبرنگارانی که با دقت، استقلال و تعهد، مسائل محیطزیستی را روایت میکنند؛ کسانی که پیش از آنکه چیزی از دست برود، جامعه را به دیدن، فهمیدن و مسئولیتپذیری دعوت میکنند. هفدهم مرداد، روز احترام به همین حفاظتگران است؛ کسانی که قلم را به ابزاری برای حفاظت از طبیعت، جامعه و آینده تبدیل کردهاند.
راویـــــــان حفاظت
