به گزارش بنکر ، امروز ، فرشاد مؤمنی، اقتصاددان شناختهشده، در نشستی که مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد برگزار کرد، با اشاره به تجربه تاریخی مشروطه و آرمانهای دکتر مصدق، گفت که سیاستهای شوکدرمانی و ولنگاری در واردات، اقتصاد کشور را به سمت فقر و وابستگی سوق داده است.
این روزها ، خیلی از ما شاهدیم که تولیدکنندهها با چه مشکلاتی دستوپنجه نرم میکنند. مؤمنی میگوید که این وضعیت، بیسابقه نیست. انقلاب مشروطه، بزرگترین ضربه به استبداد در ایران بود. اما چرا ما از آن درس نمیگیریم؟
واقعیت این است که اندیشه توسعه در سطوح تصمیمگیری جایگاهی ندارد. به گفته مؤمنی، ما دستاوردهای نظری و عملی این حوزه را دستکم گرفتهایم. در حالی که در ادبیات توسعه، هیچکس نمیتواند اقتصاد و سیاست را از هم جدا کند. همتی: اقتصاد ایران تحت فشار است، اما فروپاشی در کار نیست علت اصلی فقر فزاینده
مؤمنی با صراحت میگوید: «مهمترین کانون نزاعهای رانتی در ایران، ارزهای خامفروشانه است.»
او به دوران جنگ اشاره کرد؛ وقتی هر دلاری که از فروش نفت به دست میآمد، با شفافیت کامل تخصیص پیدا میکرد. نتیجه چه بود؟ رشد اقتصادی و توزیع عادلانهتر. اما از زمانی که برنامه تعدیل ساختاری اجرا شد، دیگر خبری از آن شفافیت نبود. نتیجه امروز ما چیست؟ بیسابقهترین فاجعههای فقرزایی، بهخصوص از نیمه دوم دهه ۹۰ تا الان.
اما جالب اینجاست که مؤمنی میگوید هر قدر به سمت استبداد میرویم، فشار بر شفافیت بیشتر میشود. این یعنی یک تناقض بزرگ؛ در شرایط استبدادی، بیشتر از هر جای دیگری نیاز به شفافیت داریم، اما کمتر اتفاق میافتد. سه ضلع مثلث توسعهنیافتگی
این اقتصاددان به یک نکته کلیدی دیگر هم اشاره کرد: رابطه مستقیم بین استبداد و تداوم «ساخت تولید معیشتی». یعنی همان روشهای تولیدی که جسم انسان را فرسوده میکند و بازدهی ناچیزی دارد.
و نکته مهمتر اینکه در چنین ساختاری، امکان بهرهگیری از دستاوردهای علمی و فنی وجود ندارد. نتیجه چه میشود؟ فقر عمیقتر، عقبماندگی بیشتر، و وابستگی ذلتآور به خارج.
مؤمنی به کتاب «تاریخ اقتصادی خاورمیانه» نوشته چارلز عیسوی اشاره کرد و گفت که در تمام کشورهای منطقه، رابطه مبادلات تجاری با غرب نزولی بوده. جالب اینکه غربیها برای سه کالا پول بیشتری پرداختند …
