به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر ؛ حتی پس از انجام ارزیابیهای پزشکی و آغاز درمان، بسیاری از کودکانی که علائم گوارشی (GI) دارند همچنان با علائم اصلی و برطرفنشده مواجه هستند. در چنین شرایطی، سلامت رفتاری و روانشناختی میتواند بخش مهمی از برنامه درمانی کودک و خانواده باشد. مراقبت یکپارچه کمک میکند هم التهاب و هم علائم بالینی ناشی از عملکرد سیستم عصبی مورد توجه قرار گیرد.
همکاری میان متخصصان گوارش و تیمهای سلامت رفتاری برای مدیریت بیماریها و اختلالات مزمن و پیچیده گوارشی، از جمله بیماریهای التهابی روده (IBD) و اختلالات تعامل مغز و روده (DGBI)، اهمیت زیادی دارد. یکپارچهسازی این دو حوزه درمانی، یکی از ویژگیهای متمایزکننده خدمات ارائهشده در مرکز پزشکی کودکان کلیولند کلینیک است. تفاوتهای مهم میان IBD و DGBI
IBD و DGBI که در گذشته با عنوان «اختلالات عملکردی گوارشی» شناخته میشدند، دو تشخیص متفاوت اما مرتبط با یکدیگر هستند و علل اصلی متفاوتی دارند؛ هرچند علائم آنها میتواند تا حد زیادی با هم همپوشانی داشته باشد.
یکی از مهمترین تفاوتها این است که التهاب، نشانه بالینی اصلی در بیماریهای التهابی روده (IBD) است، در حالی که در DGBI، تعامل میان مغز، دستگاه گوارش و سیستم عصبی رودهای نقش اصلی را ایفا میکند.
ادغام مراقبتهای روانشناختی در مدیریت بیماریهای مزمن مانند IBD موضوع تازهای نیست. با این حال، یافتههای جدید درباره DGBI نشان میدهد مداخلات رفتاری میتوانند بخش مؤثری از مدل درمانی باشند. این رویکرد علاوه بر دارو، بر تنظیم سیستم عصبی و آموزش مهارتهای مقابلهای نیز تمرکز دارد.
ایتان بنور، رئیس بخش سلامت رفتاری کودکان در کلیولند کلینیک، میگوید خانوادهها معمولاً در مراجعه به پزشک مراقبتهای اولیه به این موضوع توجه نمیکنند، در حالی که مداخلات رفتاری برای مشکلات گوارشی، یک روش درمانی مؤثر و تثبیتشده است.
بنور و ساندرا کیم، رئیس بخش گوارش، کبد و تغذیه کودکان، برای ایجاد برنامههای یکپارچه گوارش و روانشناسی با یکدیگر همکاری کردهاند تا از کودکان مبتلا به انواع مختلف مشکلات گوارشی حمایت کنند. ادغام روانشناسی در درمان بیماری التهابی روده
به گفته دکتر کیم، حضور متخصص روانشناسی گوارش برای مراقبت مؤثر از بسیاری از بیماریها و اختلالات مزمن، از جمله IBD، اهمیت اساسی دارد.
این فرآیند با یک ارزیابی اولیه آغاز میشود. در این ارزیابی، میزان آگاهی کودک و خانواده درباره بیماری، نیاز آنها به حمایت و آموزش، تفاوت میان بیماری حاد و مزمن و همچنین نحوه کنار آمدن با زندگی همراه با IBD بررسی میشود. همچنین بخوانید: ۲ عادت به ظاهر نامرتب که فوراً بهره وری شما را افزایش می دهند
به گفته آلینا وایسلیب، روانشناس بالینی، زندگی با IBD میتواند از نظر عاطفی تجربهای بسیار شدید و پیچیده باشد.
او توضیح میدهد که متخصصان با کودک و خانواده درباره نحوه بروز علائم در زندگی روزمره صحبت میکنند؛ از جمله اینکه چگونه مشکلاتی مانند درد، مراجعه مکرر به سرویس بهداشتی یا غیبت از مدرسه را برای دوستان، معلمان و مربیان توضیح دهند و چگونه در زمان اضطراب، سیستم عصبی خود را آرام کنند. همچنین بخوانید: سلامت و روانشناسی | استفاده زیاد از فضای مجازی چه بلایی سر مغز و چشم می آورد؟ از تحلیل رفتن قشر مغز تا سندرم بینایی کامپیوتر / ۷ عارضه جدی که تلفن همراه برای چشم و مغز شما ایجاد میکند؛ از ناتوانی در تمرکز و اختلال حافظه تا خشکی شدید چشم و پیری زودرس شبکیه
این گفتوگوها تنها محدود به کودک نیست و کل خانواده را دربرمیگیرد؛ زیرا IBD میتواند بر جنبههای مختلف زندگی خانوادگی تأثیر بگذارد.
متخصصان همچنین به کودکان کمک میکنند بر ترس و اضطراب ناشی از درمان غلبه کنند و پایبندی آنها به روند درمان را افزایش دهند؛ چه درمان به شکل تزریق در منزل باشد و چه مراجعه برای دریافت دارو از طریق انفوزیون. برنامهریزی دقیق برای روزهای درمان نیز میتواند اضطراب پیشبینیشده را کاهش دهد. گسترش مراقبت برای DGBI و سایر مشکلات شایع گوارشی
دو برنامه مهم دیگر در کلیولند کلینیک توسط روانشناسان کودک هدایت میشوند که به ترتیب بر درد مزمن شکمی و یبوست تمرکز دارند. برنامه درمان درد عملکردی شکم
برنامه درد عملکردی شکم در پاسخ به نیاز گسترده کودکان به چنین خدماتی ایجاد شده است. بنور میگوید درد یا ناراحتی شکمی یکی از دلایل مهم غیبت کودکان از مدرسه است و یکی از نخستین مشکلاتی محسوب میشود که برخی کودکان به طور مداوم با آن مواجه میشوند.
در این برنامه، دردهای شکمی که ممکن است با رفلاکس اسید معده، یبوست یا اسهال همراه باشند، درمان میشوند. پس از رد علل و بیماریهای زمینهای، ممکن است علائم با وجود مصرف دارو همچنان ادامه داشته باشند. همچنین بخوانید: مرگ، یک کلمه سخت: چگونه از این ۶ جمله کلیدی برای صحبت با کودک خود استفاده کنید؟ دکتر پریسا کربلایی حسنی تبیین کرد
در این شرایط، متخصصان سلامت رفتاری با استفاده از روشهایی مانند درمان شناختی ـ رفتاری (CBT)، بیوفیدبک و تکنیکهای آرامسازی به درمان درد عملکردی شکم، نشخوار، استفراغ دورهای و اختلال اجتناب/محدودیت در دریافت غذا کمک میکنند. «مدرسه مدفوع» برای درمان یبوست کودکان
برنامهای با عنوان «Poop School» یا «مدرسه مدفوع» که با نام کلینیک یبوست عملکردی نیز شناخته میشود، به کودکان ۳ تا ۷ ساله مبتلا به یبوست، رفتارهای نگهداشتن مدفوع، دفع ناخواسته مدفوع یا یبوست شدید کمک میکند.
این مشکلات میتوانند کیفیت زندگی کودک و خانواده را به شکل قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهند.
برای کودکان ۸ ساله و بزرگتر، مسیر درمان کمی متفاوت است؛ زیرا نیازهای آنها با کودکان کمسنتر تفاوت دارد. این کودکان معمولاً مدت طولانیتری با یبوست زندگی کردهاند و ممکن است ترس بیشتری درباره نحوه مدیریت مشکل خود داشته باشند.
به گفته وایسلیب، این کودکان ممکن است در مدرسه، فعالیتهای روزمره و روابط اجتماعی با مشکل مواجه شوند. والدین نیز ممکن است احساس کنند فرزندشان باید تا این سن توانایی کنترل این مسئله را پیدا کرده باشد و همین موضوع فشار روانی بیشتری ایجاد میکند.
نشستن برنامهریزیشده روی توالت، تمرینهای تنفسی، پایبندی به مصرف نرمکننده مدفوع و روشهای خلاقانه برای رعایت بهداشت از جمله مداخلاتی هستند که برای این کودکان مورد استفاده قرار میگیرند. مراقبتهای مکمل، نه رقیب یکدیگر
بنور تأکید میکند که ارجاع کودک به متخصص روانشناسی و متخصص گوارش، دو اقدام متناقض یا جایگزین یکدیگر نیستند.
او میگوید: «این دو خدمات مکمل یکدیگر هستند. ما در کنار هم کار میکنیم تا IBD و DGBI را از دو زاویه متفاوت بررسی و درمان کنیم. بنابراین کاملاً منطقی است که بیمار برای ارزیابی مشکلات گوارشی، همزمان به متخصص گوارش و روانشناس کودک ارجاع داده شود.» جمعبندی
این رویکرد نشان میدهد که در بسیاری از مشکلات گوارشی کودکان، درمان جسم و روان نباید از یکدیگر جدا در نظر گرفته شوند. در بیماریهایی مانند IBD، کنترل التهاب و درمان پزشکی ضروری است؛ اما اضطراب، ترس، استرس و نحوه واکنش سیستم عصبی نیز میتوانند بر تجربه و مدیریت علائم تأثیر بگذارند.
در اختلالات تعامل مغز و روده نیز توجه به عوامل روانشناختی و رفتاری اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین همکاری نزدیک میان متخصص گوارش، روانشناس کودک، کودک و خانواده میتواند به ایجاد یک برنامه درمانی جامعتر و بهبود کیفیت زندگی کودک کمک کند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا ، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
نویسنده : جواد آل حبیب
