حسامالدین آشنا در یادداشتی به تشریح گفتمان «اعتدالی» در سیاست خارجی پرداخته و نوشته است که این رویکرد، نه به معنای قرار گرفتن در نقطه میانی میان دو نگاه افراطی و تفریطی، بلکه به معنای «اداره قدرت دفاعی بر پایه سه اصل عزت، حکمت و مصلحت» است.
او در ابتدای یادداشت، با مقایسه دو رویکرد متفاوت درباره جنگ و سیاست خارجی مینویسد: «گفتمان حداکثری، قدرت و اراده دشمن را جدی میگیرد، اما گاه هزینهای را که ایران و مردم منطقه باید بپردازند کمتر میبیند. گفتمان حداقلی، هزینه جنگ را بهدرستی یادآوری میکند، اما گاه مذاکره را جای بازدارندگی مینشاند و تصمیم مهاجم را به واکنشی در برابر رفتار ایران تقلیل میدهد.»
آشنا سپس تأکید میکند: «گفتمان اعتدالی، نقطه وسط این دو نیست. اعتدال یعنی اداره قدرت دفاعی بر پایه سه اصل عزت، حکمت و مصلحت، نه از دفاع گریختن و نه در جنگ ماندن.»
او با استناد به خطبه ۱۵۰ نهجالبلاغه، مینویسد: «حَمَلُوا بَصَائِرَهُمْ عَلَی أَسْیَافِهِمْ» و توضیح میدهد که این عبارت به مؤمنانی اشاره دارد که «از روی آگاهی و عقیده میجنگیدند؛ یعنی شمشیرشان حامل یک فهم و هدف روشن بود، نه جایگزین آن.»
به اعتقاد مشاور پیشین رئیسجمهور، «تمایل به جنگ و لذت پیروزی نباید هدفساز باشد. باید روشن باشد جنگ به عنوان یک ابزار چرا به کار گرفته میشود، از چه مرزهایی عبور نمیکند و با تحقق چه شرایطی متوقف خواهد شد.» جنگ برای دفع تجاوز، نه اعمال سلطه
آشنا در بخش دیگری از یادداشت، مفهوم «عزت» را در سیاست دفاعی تبیین کرده و مینویسد: «عزت یعنی ایران تجاوز را تحمل نکند و صلح را با تحقیر، تسلیم یا پذیرش امکان حمله بعدی نخرد. کشوری که نتواند از مردم، سرزمین و استقلال خود دفاع کند، صلح را انتخاب نمیکند؛ …
