در بهار سال ۱۴۰۴، یک سنگ فضایی از دل آسمان جورجیا گذشت، سقف خانهای را در شهرستان هنری شکافت و به کف اتاق نشیمن رسید. پژوهشگران دانشگاه جورجیا میگویند با تکهای از منظومهی شمسیِ آغازین روبهرو هستند. سنگی که سن آن را حدود ۴٫۵۶ میلیارد سال برآورد میکنند. به گزارش خبرآنلاین، به نقل از زومیت، این جرم آسمانی که شهابسنگ مکدونا (McDonough Meteorite) نام گرفته، ۸ ژوئن ۲۰۲۵ (۱۸ خرداد ۱۴۰۴) در نزدیکی آتلانتا فرود آمد و چندین قطعهی آن پس از عبور از سقف یک خانه به دست اسکات هریس، زمینشناس سیارهای و متخصص برخورد در دانشگاه جورجیا، رسید تا منشأ و طبقهبندیاش بررسی شود.
هریس میگوید پیش از آنکه این جرم به قطعات قابلبررسی تبدیل شود، بهصورت یک شهابِ درخشان با سرعتی کیهانی وارد جو شده بود. به بیان ساده، با سنگی روبهرو بودند که سریعتر از سرعت صوت به سمت زمین میآمد و با وجود کوچکشدن در مسیر سقوط، هنوز انرژی کافی برای وارد کردن ضربهای محسوس داشت.
او توضیح داده است که وقتی چنین جرمی به جو زمین نزدیک میشود، سرعتش کم میشود، اما حتی سنگی هماندازهی یک گوجهی گیلاسی هم میتواند خطرناک باشد.
به گفتهی هریس، اندازهی آن جرم تقریبا دو برابر یک فشنگ کالیبر ۵۰ بود و دستکم با سرعت یک کیلومتربرثانیه حرکت میکرد؛ یعنی در یک ثانیه، مسافتی در حدود ۱۰ زمین فوتبال را طی میکرده است.
نتیجه، فقط یک سوراخ ساده در سقف نبود. شهابسنگ از سقف خانه رد شد، از کانال سیستم تهویهی ساختمان گذشت، فرورفتگی محکمی روی کف گذاشت و صدایی و لرزشی ایجاد کرد که به گفتهی هریس، معادل شلیک نزدیک یک گلوله بوده است. او حدس زده است ساکن خانه همزمان سه چیز را شنیده باشد؛ برخورد با سقف، یک مخروط کوچک از بوم صوتی و ضربهی نهایی به کف.
هریس گفته است که برخورد بهقدری انرژی داشت که بخشی از ماده را به گرد و غبار واقعی تبدیل کرد و خودِ ساکن خانه هنوز ذرات ریز غبار فضایی را در اتاق نشیمن پیدا میکند.
UGA از مجموع حدود ۵۰ گرمِ بازیابیشده از قطعهای که وارد خانه شد، ۲۳ گرم را برای بررسی در اختیار گرفت. هریس با استفاده از میکروسکوپی نوری و الکترونی به این نتیجه رسید که شهابسنگ احتمالا از نوع Low Metal (L) ordinary Chondrite بوده است.
این طبقهبندی معنای مهمی دارد. بر اساس برآورد پژوهشگران، سنگ در ۴٫۵۶ میلیارد سال پیش و در حضور اکسیژن شکل گرفته؛ یعنی قدیمیتر از خودِ زمین. هریس گفته این جرم به گروهی از سیارکها در کمربند اصلی میان مریخ و مشتری تعلق دارد و احتمالا ریشهاش به فروپاشی یک سیارک بزرگتر در حدود ۴۷۰ میلیون سال پیش برمیگردد. از دل همان فروپاشی، بعضی قطعات وارد مدارهایی شدهاند که در نهایت با مدار زمین تلاقی پیدا کردهاند.
پژوهشگران UGA همراه با همکارانی در دانشگاه ایالتی آریزونا در حال آمادهسازی پروندهی رسمی نامگذاری هستند. طبق روال، شهابسنگها نام خود را از ZIP code محلی که در آن پیدا شدهاند میگیرند و نام شهابسنگ مکدونا نیز به کمیتهی نامگذاری Meteoritical Society ارسال خواهد شد.
مکدونا بیستوهفتمین شهابسنگ بازیابیشده در تاریخ جورجیا است و ششمین موردی که سقوطش با چشم دیده شده. هریس گفته چنین مواردی زمانی شاید هر چند دهه یکبار رخ میداد، اما حالا فناوری مدرن و توجه عمومی باعث میشود شهابسنگهای بیشتری کشف شوند.
او قصد دارد در سال آینده مقالهای دربارهی ترکیب، سرعت و دینامیک این شهابسنگ منتشر کند. چنین دادههایی فقط برای شناخت یک سنگ خاص نیستند؛ برای درک تهدیدهای احتمالی اجرام بزرگتر هم اهمیت دارند. هریس یادآوری کرده که روزی ممکن است جرمی بزرگ به زمین برخورد کند و شرایطی فاجعهبار بسازد، و هر چه امکان دفاع و پیشبینی بیشتر شود، ارزشش بالاتر میرود.
شهابسنگ مکدونا فعلا در UGA نگهداری میشود تا بررسیهای بیشتری روی آن انجام گیرد. روایت این سقوط، فقط داستان ورود یک سنگ به سقف یک خانه نیست. سرنخی است از تاریخ بسیار دورِ منظومهی شمسی، از مدارهای کهنهی سیارکها و از اینکه حتی یک برخورد خانگی هم میتواند درهای پژوهشی بزرگتر را باز کند.
