صفحه اقتصاد -
اگرچه آینده سیاست آمریکا در قبال خاورمیانه همچنان مبهم است و بسیاری از تصمیمهای واشنگتن به رفتار بازیگران منطقهای و روند جنگ بستگی دارد، اما اکنون میتوان دستکم سه روند مهم را مشاهده کرد که به نظر میرسد معماری امنیتی و سیاسی منطقه را برای سالهای آینده تحت تأثیر قرار خواهند داد. واقعگرایی جایگزین دشمنی مطلق
یکی از مهمترین پیامدهای جنگهای اخیر، تغییر نگاه کشورهای عربی نسبت به ایران است. هرچند جمهوری اسلامی و بسیاری از دولتهای عربی در سالهای گذشته در دو سوی رقابتهای منطقهای قرار داشتهاند، اما تجربه بحرانهای اخیر نشان داده است که حتی دشمنان نیز ناگزیرند راههایی برای مدیریت تنش پیدا کنند.
واقعیت این است که بخش مهمی از دولتهای عربی امروز بیش از آنکه به دنبال تشدید رویارویی با تهران باشند، در تلاشاند هزینههای امنیتی خود را کاهش دهند. این تغییر رویکرد تنها ناشی از تمایل به گفتوگو نیست، بلکه نتیجه درکی تازه از هزینههای جنگ در منطقه است.
در جریان درگیریهای اخیر، بسیاری از کشورهای عربی دریافتند که هرگونه تقابل مستقیم میان ایران و آمریکا یا اسرائیل میتواند امنیت انرژی، تجارت دریایی، سرمایهگذاری خارجی و حتی ثبات داخلی آنها را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، حتی کشورهایی که در سالهای گذشته هدف حملات یا اقدامات منتسب به جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند، همچنان تلاش کردهاند کانالهای ارتباطی خود با تهران را حفظ کنند و زمینهای برای نوعی همزیستی مدیریتشده فراهم آورند.
به همین دلیل، آینده روابط ایران و جهان عرب احتمالاً نه بر پایه اعتماد، بلکه بر اساس موازنهای از بازدارندگی و گفتوگو شکل خواهد گرفت. این الگو که ممکن است از شدت رقابتها نکاهد، اما احتمال درگیریهای گسترده را کاهش دهد. پایان سیاست صفر و صدی در منطقه
تحول دوم به تغییر رفتار بازیگران منطقهای مربوط میشود. در گذشته بسیاری از دولتهای خاورمیانه سیاست خارجی خود را بر مبنای انتخاب میان دو جبهه تعریف میکردند و یا در کنار واشنگتن قرار میگرفتند یا در تقابل با آن.
اما اکنون این الگو در حال تغییر است. کشورهای منطقه بیش از گذشته تلاش میکنند روابط خود را با همه قدرتهای مؤثر حفظ کنند؛ از آمریکا گرفته تا چین، روسیه و حتی ایران.
این …
