نعمتاله مظفرپور؛ پژوهشگر اندیشه سیاسی و دیپلماسی / ما نمیتوانیم ماهیت پلید دشمن را تغییر بدهیم اما میتوانیم خود را ارتقا داده و مواجهه بهتری با معضلات داشته باشیم. جمهوری اسلامی ایران نیازمند ارتقای ذهنیت استراتژیک و آزمون اندیشه و عمل است.
گرچه در جنگها، در عمل همه بازندهاند اما اگر ما برنده جنگ هم باشیم، در شرایط کنونی تقویت جامعه ایران، مهمترین محور عزت، حکمت و مصلحت است. مذاکره هم بیش و پیش از هرمز، موشک، هستهای و منطقه باید معطوف به تقویت جامعه ایران باشد. سایر اهرمها به مقتضای تقویت جامعه ایران باید تعریف شوند. (یک دهه پیش لزوماً اینگونه نبود) در اینصورت، اتفاقاً مذاکره، توافق و حفظ توافق تسهیل خواهد شد که بحث مفصل میطلبد. حتی حفظ میراث مقاومتی و استقلالخواهانه دو دهه گذشته، با تقویت جامعه ایران و اصلاحات پایه (از متغیرهای ذهنیت تمدنی) حاصل میشود. تقویت جامعه؛ نقطه حفظ، تداوم و تکامل نگرش ایدئولوژیک و جهادی گذشته است. اساساً مذاکره باید مقوم فلسفه سیاسی جمهوری اسلامی ایران با محوریت عدالت و حقوق باشد و سایر مقولات استراتژیک، طریقیت دارند تا موضوعیت. باید زمین مواجهه را تغییر داد تا هم اعتمادسازی کرده و امتیاز گرفت و هم از امتیاز منتفع شد.
اگر با این ذهنیت استراتژیک و منطق چیدمان نظامات معنوی نگاه کنیم، افقگشایی خواهیم کرد. تکرار میشود، مذاکره باید طریقی برای تحقق فلسفه سیاسی با محوریت تقویت جامعه باشد. رئالیسم عریان هرگز نمیتواند ما را به اهداف و آرمانهای مندرج در قانون اساسی و بیانیه گام دوم سوق دهد.
از سوی دیگر تقویت جامعه نیازمند توسعهگرایی و توسعه اقتصادی است. توسعه اقتصادی هم به نوبه خود نیازمند تعامل دیپلماتیک و ذهنیت تمدنی با محوریت توسعه و اقتصاد است. توافق و برد-برد، هم در سطح جهانی و هم منطقهای، لزوماً در این نقطه حاصل میشود؛ کما اینکه چینیها هم در دهه 70 در این نقطه حاصل کردند. راهی غیر از این وجود ندارد.
بنیادهای ترمیم ذهنیت استراتژیک ایران
به نظر میرسد تحولات سال 1404 بویژه دو جنگ تحمیلی، بهرغم دستاوردها و قدرتنمایی، مستلزم …
