در روزهای اخیر حتی شایعه بنزین ۸۰ هزار تومانی نیز فضای افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داد؛ شایعهای که دفتر معاون اول رئیسجمهور آن را بهطور کامل تکذیب و اعلام کرد هنوز درباره نرخ جدید بنزین تصمیم نهایی گرفته نشده است .
اما فارغ از اعداد عجیب و شایعات فضای مجازی، اصل ماجرا دیگر یک شایعه نیست: دولت پیش از این نظام سهنرخی بنزین را اجرا کرده و نرخ سوم را به ۵ هزار تومان رسانده است؛ اکنون نیز در سناریوی مطرحشده از سوی رئیسجمهور، صحبت از افزایش نرخ سوم به ۱۰ هزار تومان است .
مسئله دقیقاً از همینجا آغاز میشود؛ آیا افزایش قیمت بنزین قرار است ناترازی را درمان کند یا صرفاً هزینه ناترازی را از بودجه دولت به جیب خانوار منتقل کند؟
بنزین گران میشود، اما هزینه فقط بنزین نیست
برای یک خانوار، افزایش قیمت بنزین صرفاً به معنای پرداخت پول بیشتر هنگام سوختگیری نیست. بنزین یکی از حلقههای زنجیره حملونقل است و هر تغییری در هزینه آن میتواند به شکل مستقیم یا غیرمستقیم در قیمت کالا و خدمات خود را نشان دهد .
راننده تاکسی، پیک موتوری، خودروی اینترنتی، وانتدار، فروشندهای که برای تأمین کالا رفتوآمد میکند و حتی خانواری که برای رفتن به محل کار یا مدرسه فرزندش به خودرو وابسته است، با افزایش هزینه سوخت مواجه خواهد شد .
البته شدت این اثر برای همه یکسان نیست. خانواری که خودرو ندارد، ممکن است مستقیماً از افزایش قیمت بنزین آسیب نبیند، اما اگر هزینه حمل کالا، کرایه تاکسی، خدمات توزیع یا حملونقل افزایش پیدا کند، در نهایت بخشی از این هزینه از مسیر قیمتها به همان خانوار منتقل خواهد شد .
این موضوع در اقتصادی که پیش از این نیز با تورم سنگین دستوپنجه نرم میکند، اهمیت بیشتری دارد. تازهترین دادههای منتشرشده از تورم ایران نیز نشان میدهد فشار هزینهای بر خانوارها در سطح بسیار بالایی قرار دارد؛ بنابراین شوک جدید هزینهای را نمیتوان جدا از وضعیت فعلی قدرت خرید مردم تحلیل کرد .
به بیان سادهتر، بنزین ممکن است فقط یک قلم از سبد هزینه خانوار باشد، اما افزایش هزینه حملونقل میتواند به دهها قلم دیگر سرایت کند .
دولت با یک دوگانه سخت مواجه است
واقعیت این است که دولت نیز برای ادامه وضعیت موجود با گزینههای چندان جذابی روبهرو نیست . …
