اقتصادایرانی:
تجربه ماههای اخیر نشان داد که با محدود شدن تردد در تنگه هرمز، ایران تلاش کرد برای حفظ جریان تامین کالا و نیازهای اساسی کشور بهدنبال مسیرهای جایگزین باشد. استفاده بیشتر از بنادر کشورهای همسایه، فعال کردن مسیرهای زمینی در شمال و شمالغرب، افزایش استفاده از ظرفیت کشورهای پیرامونی و تقویت کریدورهای ترانزیتی، بخشی از راهکارهایی بود که میتوانست تا حدودی وابستگی ایران به یک مسیر دریایی را کاهش دهد.
واقعیت مهم این است که ایران صرفا به یک مسیر دسترسی وابسته نیست. موقعیت جغرافیایی ایران و داشتن مرزهای زمینی گسترده با کشورهای متعدد، در کنار دسترسی به دریای کاسپین، خلیجفارس و دریای عمان، به کشور امکان ایجاد و توسعه چندین مسیر موازی برای تجارت و ترانزیت را میدهد. همین ویژگی ژئوپلیتیکی باعث میشود بستن کامل راههای ارتباطی ایران عملا بسیار دشوار باشد.
با این حال مساله اصلی اینجاست که فشار آمریکا صرفا به بستن یک مسیر محدود نمیشود. از این منظر مساله حملونقل دیگر صرفا یک موضوع اقتصادی یا صنفی نیست بلکه به یک موضوع راهبردی و امنیت اقتصادی تبدیل شده است.
در چنین شرایطی مهمترین اقدام ایران نباید صرفا تلاش برای بازگشت به وضعیت گذشته باشد. کشور باید از این بحران بهعنوان فرصتی برای ایجاد یک شبکه چندمسیره و انعطافپذیر حملونقل و ترانزیت استفاده کند.
مسیرهای شمالی، بنادر کشورهای همسایه، کریدورهای منطقهای و ظرفیت کشورهای حوزه قفقاز و آسیای مرکزی میتوانند بخشی از این شبکه باشند. در واقع هدف باید این باشد که اگر یک مسیر با مشکل مواجه شد، مسیرهای دیگر بدون توقف جدی به فعالیت خود ادامه دهند. این سیاست را میتوان «تنوعبخشی به راههای تنفسی اقتصاد ایران» نامید.
یکی از فوریترین اقدامات مورد نیاز، توسعه دیپلماسی حملونقل و ترانزیتی است. کشور باید موضوع حملونقل را به یکی از محورهای اصلی روابط خود با کشورهای همسایه تبدیل کند. مذاکره با کشورهای شمالی، شرقی و غربی باید صرفا درباره روابط سیاسی یا تجارت کالا نباشد بلکه باید به شکل مشخص درباره ایجاد مسیرهای پایدار، تسهیل عبور ناوگان، توسعه پایانههای مرزی، استفاده از بنادر، حمل ریلی و ایجاد مسیرهای ویژه برای کالاهای اساسی انجام شود.
در کنار توسعه مسیرها، لازم است فرآیند واردات …
