امروزه دستیابی به اطلاعات و دسترسی به شبکههای گوناگون ارتباطی بیش از هر زمان دیگری در تاریخ بشریت ساده و آسان شده است. این سهولت دسترسی، اگرچه امکانات بینظیری را برای یادگیری و پژوهش فراهم کرده، اما در عین حال ابعاد تازهای از آسیبها و چالشهای تربیتی را پیش روی خانوادهها و فعالان حوزه سلامت روان قرار داده است. در این میان، کودکان به عنوان آسیبپذیرترین گروه سنی جامعه، بیشترین تاثیر را از این حجم انبوه دادهها میپذیرند. آنها روزانه از طریق ابزارهای متنوعی مانند تلفنهای هوشمند، تبلتها، بازیهای ویدئویی و برنامههای تلویزیونی با رگباری از دادهها، تصاویر و تحلیلها مواجه میشوند؛ اطلاعاتی که بخش عمدهای از آنها نه تنها تناسبی با نیازها و ظرفیت شناختی این رده سنی ندارد، بلکه میتواند بسترساز بروز مشکلات حاد رفتاری و عاطفی در آنان شود.
شکاف نسلی و تلاطم آگاهی زودرس بدون بلوغ عاطفی
در همین رابطه سمیرا مقدم، روانشناس در خصوص تفاوتهای بنیادین میان نسل جدید و نسلهای گذشته، نخستین تفاوت برجسته کودکان امروز را مواجهه بیپژواک و مداوم آنها با دادهها دانست. او گفت یکی از تفاوتهای کلیدی و سرنوشتساز کودکان امروز با نسلهای پیشین در این است که کودک عصر حاضر ناگهان با حجم عظیمی از اطلاعات، تصاویر و موضوعات پیچیدهای روبهرو میشود که فرسنگها با سطح رشدی و نیازمندیهای سن او فاصله دارد.
او افزود این پدیده را میتوان تحت عنوان «آگاهی زودرس بدون بلوغ عاطفی» تحلیل کرد؛ وضعیتی نابرابر که در آن کودک اطلاعاتی بس فراتر از گنجایش درک خود دریافت میکند، در حالی که دستگاه عصبی، ظرفیت عاطفی و مهارتهای روانی لازم برای تحلیل، پردازش و هضم این حجم از دادهها را هنوز به دست نیاورده است.
این روانشناس تصریح کرد هدف سیستمهای تربیتی و نظارتی هرگز حذف کامل و فیزیکی اطلاعات از زندگی کودک نیست، بلکه مسئله اصلی تفکیک منطقی میان اطلاعات مفید و ضروری با دادههای غیرضروری، زودرس و آسیبزاست.
او ادامه داد مشکل اصلی کودکان امروز این نیست که بیش از حد میدانند یا نسبت به محیط اطراف خود آگاه هستند، بلکه مسئله و چالش اساسی اینجاست که آنها روزانه حجمی فراوان از اطلاعات بیربط و نامناسب را دریافت میکنند؛ دادههایی که هیچ نیازی به آنها ندارند و هیچ ضرورتی برای …
