به گزارش خبرگزاری ایمنا، عصرهای آخر تابستان، کوچهها هنوز رنگ تعطیلات را دارند؛ صدای بازی بچهها از حیاط و پارک به گوش میرسد و بعضی پنجرهها هنوز تا شب روشن میمانند. با این حال، در گوشهای از خانهها، کیفهای مدرسه دوباره از کمدها بیرون آمدهاند، دفترها و کتابها روی میز قرار گرفتهاند و زنگ ساعتها کمکم از خواب تابستانی فاصله میگیرند تا دانشآموزان وارد فضای دیگری شوند.
در همین روزها، دانشآموزان میان دو حالوهوا ایستادهاند؛ از یک سو دلشان میخواهد ایام باقیمانده را مثل روزهای قبل با بازی و تفریح بگذرانند و از سوی دیگر، صدای نزدیکشدن مدرسه را میشنوند. این روزهای کوتاه میتواند فرصتی باشد برای اینکه فراغت تابستانی، پیش از آنکه جای خود را به برنامه مدرسه بدهد، به شکلی متفاوت و هدفمند تجربه شود.
تابستان برای بسیاری از دانشآموزان با حس آزادی، خوابهای طولانیتر، بازی، سفر و فاصله گرفتن از فضای رسمی مدرسه همراه است، اما وقتی تقویم به ایام پایانی این فصل میرسد، حالوهوای تعطیلات کمکم تغییر میکند و نشانههای بازگشت به مدرسه بیشتر به چشم میآید.
در چنین روزهایی، هنوز فرصت برای لذتبردن از تعطیلات وجود دارد؛ فرصتی که نباید با عجله از دست برود و در عین حال، دانشآموز باید خود را آرامآرام برای تغییر برنامه روزانه و مسئولیتهای مدرسه آماده کند. اوقات فراغت، برخلاف تصور رایج افراد به معنای خالی بودن زمان نیست و این زمان میتواند بستری برای تجربهکردن، آموختن، کشف استعدادها، ارتباط با خانواده و دوستان و حتی شناخت بهتر علایق شخصی باشد.
روزهای پایانی تابستان را میتوان نقطهای میان دو فصل از زندگی دانشآموز دانست؛ نقطهای که اگر هوشمندانه مدیریت شود، هم خاطرهای خوب از تعطیلات باقی میگذارد و هم مسیر ورود به سال تحصیلی جدید را هموارتر میکند.
آخرین برگهای تابستان را چگونه ورق بزنیم؟
فاطمه رضازاده، روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه ماه پایانی تابستان برای دانشآموزان، فقط آخرین فرصت برای خداحافظی با تعطیلات نیست، بلکه زمانی مناسب برای آمادهشدن تدریجی برای آغاز سال تحصیلی جدید است، به خبرنگار ایمنا میگوید: نحوه گذراندن این روزها میتواند بر روحیه، انگیزه و حتی کیفیت شروع مدرسه تأثیر بگذارد. اگر دانشآموز بتواند میان استراحت، تفریح، یادگیری و فعالیتهای مورد علاقه خود تعادل ایجاد کند، از این فرصت بهترین استفاده را خواهد برد.
وی با بیان اینکه یکی از بهترین شیوههای استفاده از اوقات فراغت، اختصاص بخشی از زمان به فعالیتهای مورد علاقه است، میافزاید: مطالعه کتابهای غیردرسی، نقاشی، ورزش، بازیهای گروهی، موسیقی و انجام کارهای هنری میتواند ذهن دانشآموز را فعال و شاداب نگه دارد. فراغت زمانی ارزشمندتر میشود که دانشآموز در آن احساس اجبار نداشته باشد و بتواند با انتخاب آگاهانه، بخشی از علایق و استعدادهای خود را کشف کند.
روانشناس و مشاور کودک و نوجوان تصریح میکند: در روزهای پایانی تابستان، بهتر است زمانی نیز برای مرور آموختههای سال گذشته در نظر گرفته شود، این مرور لازم نیست به شکل مطالعه سنگین و فشرده باشد و حتی روزانه نیم ساعت مرور مطالب مهم، حل چند تمرین یا خواندن یک متن میتواند ذهن را برای بازگشت به فضای مدرسه آماده کند. هدف اصلی، ایجاد پیوستگی میان تعطیلات و سال تحصیلی جدید است، نه تبدیل تعطیلات به دورهای پراسترس و خستهکننده. با ذهنی آماده، روحیهای شادتر و انگیزهای بیشتر قدم به سال تحصیلی جدید بگذارید
رضازاده با بیان اینکه خواب و استراحت کافی نیز بخش مهمی از اوقات فراغت دانشآموزان است، ادامه میدهد: بسیاری از دانشآموزان در تابستان ساعت خواب منظمی ندارند و شبها دیر میخوابند، اما نزدیکشدن به آغاز مدرسه فرصت مناسبی برای اصلاح تدریجی این عادت است و داشتن خواب منظم، در کنار تغذیه مناسب و فعالیت بدنی، به دانشآموز کمک میکند سال تحصیلی را با انرژی و تمرکز بیشتری آغاز کند.
وی میگوید: استفاده بیش از اندازه از تلفن همراه، بازیهای رایانهای و شبکههای اجتماعی میتواند بخش زیادی از زمان فراغت را بدون آنکه نتیجه مفیدی داشته باشد، از بین ببرد. فناوری میتواند ابزار سرگرمی و یادگیری باشد، اما زمانی مفید است که استفاده از آن مدیریت شود و برنامهریزی برای فعالیتهای متنوع و قرار دادن زمان مشخص برای استفاده از وسایل دیجیتال، میتواند مانع از تبدیلشدن سرگرمی به عادت افراطی شود.
روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه اوقات فراغت دانشآموزان فرصتی برای رشد همهجانبه است که نباید تنها با درس خواندن یا سرگرمیهای بیهدف پر شود، اضافه میکند: خانوادهها نیز میتوانند با ایجاد فضایی آرام، پیشنهاد فعالیتهای متنوع و احترام به علایق فرزندان، در استفاده بهتر از این زمان نقش داشته باشند. اگر روزهای پایانی تابستان با آرامش، برنامهریزی و تنوع سپری شوند، دانشآموز میتواند با ذهنی آماده، روحیهای شادتر و انگیزهای بیشتر قدم به سال تحصیلی جدید بگذارد.
دانشآموزان در ایام پایانی تابستان؛ تفریح، استراحت یا آمادگی برای مدرسه؟
مهرداد دشتی، روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه اوقات فراغت فرصت مناسبی برای تقویت مهارتهای ارتباطی و اجتماعی است، به خبرنگار ایمنا میگوید: لازم است فرزندان، توانایی بیان خواستهها، نه گفتن به درخواستهای نامناسب، دفاع از حقوق خود، مدیریت خشم، کنترل هیجانها و برقراری ارتباط مؤثر با دیگران را بیاموزند و این مهارتها از مهمترین سرمایههای روانشناختی هر انسان محسوب میشوند.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از موضوعات بسیار مهم، دفاع از حریم شخصی است، میافزاید: کودکان و نوجوانان باید بیاموزند چگونه از اطلاعات شخصی، حریم خصوصی و سلامت خود محافظت کنند. این آموزشها امروزه به اندازه آموزشهای درسی اهمیت دارند و میتوانند در قالب برنامههای آموزشی اوقات فراغت نیز ارائه شوند.
روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه زندگی سرشار از مسئله و موقعیتهای پیشبینینشده است، بنابراین مهارتهایی مانند حل مسئله، تفکر خلاق و خلاقیت باید از دوران کودکی در فرزندان تقویت شود، تصریح میکند: تابستان و اوقات فراغت، فرصت مناسبی برای انجام فعالیتهای خلاقانه، پروژههای گروهی و تجربههای متنوعی است که این مهارتها را تقویت میکند و مدیریت مالی نیز از دیگر مهارتهایی است که امروزه اهمیت فراوانی دارد. کمک به کشف استعدادها و علایق واقعی فرزندان از مهمترین اهداف برنامهریزی برای اوقات فراغت است
دشتی ادامه میدهد: حتی خریدهای اینترنتی در ایام فراغت میتواند فرصت مناسبی برای آموزش این مهارتها باشد. نسل امروز باید یاد بگیرد چگونه در فضای مجازی خرید آگاهانه انجام دهد، تصاویر تبلیغاتی را با نگاه انتقادی بررسی کند و فریب ظاهر تبلیغات را نخورد و این همان سواد رسانهای و مالی است که زندگی آینده آنان به آن وابسته خواهد بود.
وی با بیان اینکه یکی از بهترین فرصتهایی که در دوران نوجوانی و بهویژه در اوقات فراغت تابستان وجود دارد، آشنایی با محیط واقعی کسبوکار است، میگوید: نوجوانانی که در محیطهای کاری سالم و امن، زیر نظر افراد مورد اعتماد خانواده، حضور پیدا میکنند، بسیاری از مهارتهای زندگی را در عمل میآموزند و این تجربه میتواند بخشی از برنامه هدفمند اوقات فراغت باشد و به نوجوان کمک کند مسئولیتپذیری، نظم، مهارتهای ارتباطی و شناخت بهتری از دنیای کار و علایق خود پیدا کند.
روانشناس و مشاور خانواده اضافه میکند: والدین باید بدانند که یکی از اهداف مهم برنامهریزی برای اوقات فراغت تابستان، کمک به کشف استعدادها و علایق واقعی فرزندان است. مسیر موفقیت همه افراد فقط از دانشگاه عبور نمیکند و تنها درصد محدودی از افراد در آینده در رشته تحصیلی دانشگاهی خود مشغول به کار میشوند و بسیاری از مشاغل موفق و درآمدزا خارج از مسیر آموزش دانشگاهی شکل میگیرند، بنابراین اگر نوجوانی علاقه و استعداد مشخصی در یک حرفه یا کسبوکار دارد، اوقات فراغت تابستان بهترین زمان برای شناخت، تجربه و پرورش این علاقه و فراهم کردن زمینه رشد اوست.
شاید ارزشمندترین بخش اوقات فراغت این باشد که دانشآموز بتواند در آن، خودش را بیشتر بشناسد، بفهمد از چه فعالیتی لذت میبرد، چه مهارتی را دوست دارد یاد بگیرد و چه چیزی به او احساس آرامش و انرژی میدهد. قرار نیست روزهای آخر تابستان به یک برنامه فشرده و خستهکننده تبدیل شوند و چند انتخاب ساده، مانند پیادهروی، مطالعه، دیدار با دوستان، انجام یک فعالیت هنری یا مرور کوتاه درسها، میتواند این روزها را هم لذتبخش و هم مفید کند.
خانوادهها نیز در این میان نقش مهمی دارند و به جای آنکه تمام زمان فراغت را با توصیه و برنامهریزی پر کنند، بهتر است به دانشآموز فرصت انتخاب بدهند و در کنار او باشند. گاهی یک گفتوگوی ساده درباره علایق و برنامههای آینده، از ساعتها اجبار و تذکر اثر بیشتری دارد.
پایان تابستان قرار نیست پایان شادی و شروع فشار باشد و میتواند پلی آرام میان تعطیلات و مدرسه باشد. اگر این پل با تعادل، انتخاب درست و کمی برنامهریزی ساخته شود، دانشآموز میتواند هم از آخرین روزهای تابستان لذت ببرد و هم با آمادگی بیشتری به استقبال سال تحصیلی تازه برود. کد مطلب 995911
