به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهر فقط مجموعهای از خیابانها، ساختمانها و زیرساختها نیست؛ پیش از آنکه یک کالبد باشد، یک «جامعه» است؛ جامعهای که کیفیت آن را نه فقط با ارتفاع ساختمانها و وسعت معابر، بلکه با میزان امنیت، کرامت، عدالت، دسترسی، همدلی و احساس تعلق ساکنانش میتوان سنجید. به همین دلیل، در ادبیات امروز شهرسازی نیز مفاهیمی مانند شهر فراگیر، دسترسی برابر به خدمات، فضاهای عمومی امن و مشارکت شهروندان، از مؤلفههای اصلی کیفیت زندگی شهری بهشمار میروند.
سازمان ملل متحد نیز در هدف یازدهم توسعه پایدار، بر ساخت شهرهایی فراگیر، ایمن، تابآور و پایدار تأکید دارد و دسترسی همگانی به فضاهای عمومی ایمن و قابل استفاده را یکی از اهداف مهم شهری میداند، اما این دغدغهها، اگرچه امروز با ادبیات جدیدی همچون «حقوق شهروندی»، «حکمرانی شهری» و «حق به شهر» بیان میشوند، در تاریخ تمدن اسلامی نیز سابقهای جدی دارند. با هجرت پیامبر اکرم(ص) به مدینه، جامعهای شکل گرفت که در آن، رابطه میان افراد، حقوق آنان، مسئولیتهای متقابل و شیوه همزیستی گروههای مختلف، بخشی از نظم اجتماعی و سیاسی شهر را تشکیل میداد.
مدینه در این معنا فقط محل سکونت مسلمانان نبود؛ تجربهای از شکلگیری یک جامعه متکثر با قواعد مشترک بود؛ جامعهای که در آن، امنیت جان و مال، مسئولیت اجتماعی، رعایت حقوق دیگران و حفظ پیمانها، از اصول مهم زندگی جمعی به شمار میرفت.
اکنون و در روزی که نام و یاد پیامبر اکرم(ص) بیش از هر زمان دیگری در فضای جامعه طنینانداز است، بازخوانی این تجربه تاریخی میتواند یک پرسش مهم را پیش روی مدیریت و زندگی شهری امروز قرار دهد: اگر قرار باشد از سیره نبوی برای شهر امروز الهام بگیریم، شهر مطلوب چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟ مدینه؛ جایی که «جامعه» پیش از «کالبد شهر» شکل گرفت
با هجرت پیامبر اکرم(ص) به مدینه، عناصر اصلی شکلگیری یک جامعه سیاسی یعنی جمعیت، سرزمین و حکومت در کنار یکدیگر قرار گرفتند و مدینه به مرکز نخستین جامعه و حکومت اسلامی تبدیل شد.
اهمیت این تجربه در آن است که جامعه مدینه تنها بر اساس پیوندهای قومی و قبیلهای شکل نگرفت. مسلمانان، مهاجران و انصار و همچنین گروههایی از یهودیان مدینه، در چارچوب پیمانها و توافقهای …
