از لیلا حاتمی تا فرشته حسینی و فریماه فرجامی؛ ستاره‌های زن که سر خود را تراشیدند/ روایت کچل کردن زنان در سینمای ایران

ریحانه اسکندری: در سینمای ایران، تراشیدن موهای یک بازیگر زن هیچ‌وقت فقط یک تغییر ظاهری نبوده است. گاهی نشانه بیماری و فرسودگی جسم، گاهی راهی برای پنهان کردن هویت، گاهی نمادی از شورش علیه کلیشه‌های زنانه و گاهی هم بهانه‌ای برای عبور فیلمساز از مرزهای ممیزی بوده است. از مونسِ «سرب» با چهره‌ای که رنج بیماری را به تصویر می‌کشید تا لیلا حاتمی در «قاتل و وحشی» که حتی نمایان شدن گوش‌هایش به یکی از مهم‌ترین مناقشه‌های ممیزی سینمای ایران تبدیل شد، سر تراشیده زنان در نزدیک به چهار دهه، بارها معنایی فراتر از یک انتخاب گریم پیدا کرده است. مرور این تصاویر، در واقع مرور بخشی از تغییرات سینمای ایران در مواجهه با بدن، هویت و تصویر زن است؛ مسیری که از یک ضرورت روایی آغاز شد و به یکی از حساس‌ترین نشانه‌های تصویری در سینمای ایران رسید. سرآغاز در دهه ۱۳۶۰؛ کهن‌الگوی «سرب» و جسارت فریماه فرجامی …