عصر ایران ؛ حسن ظهوری ــ مدرسه کاسهگران، مسجد علی، امامزاده اسماعیل، بازارچه، عمارت بهشت و چهلستون؛ نامهایی که غلامحسین معماریان، استاد دانشگاه و پژوهشگر معماری، در ویدیویی که طی روزهای گذشته در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده، بر زبان میآورد. بناهایی که تنها بخشی از گنجینه تاریخی اصفهان نیستند؛ برخی از آنها در شمار مهمترین آثار تاریخی ایران و جهان قرار دارند و تعدادی نیز در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند. اما دلیل مطرح شدن این نامها چیست؟
معماریان با استناد به مطالعات و مدلسازیهای لرزهای انجامشده درباره خط ۲ متروی اصفهان، نسبت به احتمال آسیب جدی به شماری از بناهای تاریخی این شهر هشدار داده است. به گفته او، بررسیهای انجامشده نشان میدهد حدود ۷۰ بنای تاریخی ممکن است با آسیب جدی مواجه شوند و در میان آنها، احتمال تخریب کامل حدود ۴۰ بنا مطرح شده است.
این اعداد، در صورت تأیید نهایی مطالعات، میتواند نگرانیهای جدی درباره آینده بخشی از بافت تاریخی اصفهان ایجاد کند.
از جمله بناهایی که معماریان نام میبرد، مسجد جامع اصفهان است؛ بنایی که یکی از شاخصترین نمونههای معماری اسلامی ایران به شمار میرود و مجموعهای کمنظیر از شیوههای معماری ایرانی، بهویژه معماری دوره سلجوقی، در آن دیده میشود. مسجد جامع اصفهان در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است.
منار علی، یکی دیگر از بناهای شاخص تاریخی اصفهان، نیز در فهرست بناهای مورد اشاره قرار دارد. این منار از نمونههای برجسته معماری دوره سلجوقی است و تزئینات آجری آن ویژگیهای معماری این دوره را بهخوبی نشان میدهد.
هارون ولایت و مدرسه قطبی نیز از دیگر بناهایی هستند که در این هشدار مطرح شدهاند. هارون ولایت از بناهای تاریخی و مذهبی مهم اصفهان است و ساختمان فعلی آن به دوره صفوی، بهویژه زمان شاه اسماعیل اول، بازمیگردد. مدرسه قطبی نیز از مجموعه بناهای تاریخی دوره صفوی و از مدارس تاریخی اصفهان است. ماجرای عدد ۶۰ و ۶۶ چیست؟
یکی از نکات مطرحشده در اظهارات معماریان، میزان لرزش و استانداردهای مربوط به تحمل بناهای تاریخی در برابر ارتعاش است. او در سخنان خود به عدد ۶۰ و افزایش آن تا ۶۶ اشاره میکند و میگوید عبور از محدوده مجاز میتواند آثار مخربی بر بناهای تاریخی داشته باشد. …
