زلزله ای به بزرگی ۳.۸ که در ساعات اولیه روز ۹ شهریور ۱۴۰۵ در جنوب جاجرود رخ داد، بار دیگر موضوع لرزه خیزی شرق تهران را به شکل جدی مطرح کرد. این منطقه طی سه دهه اخیر نسبت به مناطق غربی پایتخت، دفعات بیشتری لرزه های کوچک را تجربه کرده است. مهدی زارع، استاد پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله، این موضوع را با بررسی های لرزه نگاری منطقه تحلیل کرده است.
به گفته زارع، وقوع ۹ زلزله با اندازه بیش از ۳ در سال جاری در شرق تهران به تنهایی دلیل بر وقوع یک زمین لرزه بزرگ نیست، اما پیشینه تاریخی این منطقه، وجود گسل های فعال و تغییرات تنش، اهمیت نظارت دقیق و آمادگی برای مواجهه با زمین لرزه را نمایان تر می کند.
او تاکید دارد که شرق تهران طی سه دهه اخیر در مقایسه با غرب تهران از لرزه خیزی بیشتری برخوردار بوده و تعداد بیشتری زمین لرزه های کوچک در این محدوده ثبت شده اند.
زارع ادامه می دهد که زمین لرزه اخیر در جنوب جاجرود، نهمین زمین لرزه با بزرگی بیش از ۳ از ابتدای سال ۱۴۰۵ بوده و فعالیت های لرزه ای در مناطق پردیس، بومهن، رودهن و دماوند طی سال های اخیر بسیار مورد توجه بوده اند.
او به زلزله مهم اردیبهشت ماه همین سال اشاره کرده و می گوید این رخداد که با بزرگی ۴.۶ در منطقه پردیس رخ داد، گواه دیگری بر فعال بودن ناحیه لرزه ای شرق تهران است. گسل مشا؛ یکی از اصلی ترین عوامل لرزه خیزی شرق تهران
زارع درباره ساختار گسل های منطقه توضیح می دهد که گسل مشا به عنوان یکی از مهم ترین عناصر زلزله خیزی شرق تهران شناخته می شود. این گسل امتدادلغز چپ گرد بوده و طولی بیش از ۲۰۰ کیلومتر دارد. این سامانه در نزدیکی روستای کلان جریان گسل شمال تهران را قطع می کند.
این گسل دارای سه بخش است: بخش شرقی که از فیروزکوه تا کلان امتداد دارد، بخش مرکزی که بین کلان تا شهرستانک قرار گرفته و بخش غربی که از شمال شهرستانک تا زیاران واقع در استان البرز امتداد یافته است.
به گفته زارع، زمین لرزه های تاریخی همچون رخداد سال ۱۸۳۰ با بزرگی تخمینی ۷ و زلزله سال ۲۰۲۰ با بزرگی ۵.۱، هر دو به بخش شرقی این گسل مرتبط بوده و تأثیرات آنها تا تهران نیز احساس شده است.
او علاوه بر این به زمین لرزه تاریخی سال ۸۶۴ میلادی اشاره کرده و می گوید این رخداد باعث تخریب گسترده شهر ری شده است. …
