هفت صبح| در ذهن بسیاری از مردم، برنج با شالیزارهای شمال ایران گرهخورده است. زمینهای سبز و مرطوبی که آب در آنها بهصورت طبیعی در دسترس است. اما در گوشهای از جنوب غرب کشور، در کهگیلویه و بویراحمد، داستان برنج شکل دیگری دارد. اینجا کشاورز با آفتاب شدید، تبخیر بالا، هزینه انتقال آب و فاصله زمین از رودخانه روبهرو است.
بااینحال، افزایش قیمت برنج در سالهای اخیر باعث شده زمینهایی که پیشتر کمتر موردتوجه بودند، دوباره وارد چرخه تولید شوند. در این منطقه، رقابت میان سه نوع برنج، تصویری از تغییر اقتصاد کشاورزی را نشان میدهد؛ چمپا بهعنوان محصول محلی و خوشعطر، فجر بهعنوان رقم اقتصادی و پربازده و گوهر بهعنوان برنجی برای بازار مصرف عمومی.
وقتی برنج هنوز محصولی محدود بود
تا حدود پنج شش سال قبل، کشت برنج در بخشهایی از کهگیلویه گستردگی امروز را نداشت. بسیاری از زمینهای اطراف رودخانهها یا زمینهایی که امکان دسترسی به آب داشتند، به دلیل هزینههای تولید و دشواری آبیاری، سطح محدودی زیر کشت برنج میرفتند. کشاورزان در این دوره بیشتر سراغ محصولاتی میرفتند که دردسر آبیاری کمتری داشتند یا سرمایه کمتری برای آغاز فصل زراعی نیاز داشتند.
برنج برای بسیاری از آنها محصولی حساس بود؛ محصولی که هم آب زیادی میخواست و هم نیازمند مدیریت دقیق در تمام مراحل رشد بود. اما تغییر قیمتها در بازار برنج، معادله را تغییر داد. افزایش ارزش اقتصادی برنج باعث شد زمینهایی که پیشتر از نظر کشاورز توجیه اقتصادی بالایی نداشتند، دوباره بررسی شوند. حتی زمینهای بالادست رودخانهها که آب باید با پمپ به آنها منتقل شود، وارد محاسبات اقتصادی کشاورزان شدند.
زمینهای بالادست؛ فرصت تازه با هزینه بیشتر
رودخانههای کهگیلویه ظرفیت مهمی برای کشاورزی منطقه هستند، اما همه زمینهای مناسب کشت در کنار مسیر طبیعی آب قرار ندارند. بخشی از مزارع در ارتفاع بالاتر از رودخانهها واقع شدهاند و برای رساندن آب به آنها باید از پمپ و تجهیزات انتقال استفاده کرد. همین موضوع تفاوت بزرگی میان کشاورزی برنج در این منطقه و مناطق سنتی تولید برنج ایجاد کرده است.
…
