هفت صبح| بنزین دوباره به مسئله اول اقتصاد انرژی تبدیل شده است. صف پمپبنزینها، نگرانی از کمبود سوخت و بحث واردات، مردم را با این سوال قدیمی روبهرو کرده است که کشوری با این همه نفت و گاز، چرا برای بنزین به دردسر افتاده است؟ وحید سراوند، پژوهشگر اقتصاد انرژی، پاسخ را در یک جمله خلاصه میکند: «ما سالها مدیریت مصرف را رها کردیم و به جای آن، دنبال افزایش تولید رفتیم.» او میگوید کشور حدود ۲۶ میلیون خودرو دارد، نزدیک ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار خودروی دوگانهسوز در ناوگان تردد میکنند و حدود ۲۵۰۰ جایگاه سی.ان.جی در اختیار داریم.
با این حال مصرف سی.ان.جی از حدود ۲۴ میلیون مترمکعب به کمتر از ۱۵ میلیون مترمکعب در روز رسیده است. سراوند معتقد است حدود ۳۵ میلیون مترمکعب ظرفیت خالی در صنعت سی.ان.جی وجود دارد و فعال کردن آن میتواند روزانه حدود ۳۰ تا ۳۵ میلیون لیتر از مصرف بنزین کم کند. حرف او البته به همینجا ختم نمیشود؛ او انگشت اتهام را به سمت خودروهای پرتردد، سیاست سهمیهبندی، مخازن منقضی سی.ان.جی و سالها سیاستگذاری پراکنده میگیرد.
آقای سراوند، چرا کار بنزین به اینجا رسیده؟ ایران که کشور نفت و گاز است.
ما سالهاست مسئله بنزین را حل نکردهایم؛ هر بار یک راه موقت برایش گذاشتهایم. یک روز کارت سوخت، یک روز سهمیهبندی، یک روز نرخ دوم و سوم، یک روز واردات. اینها واکنش به بحران هستند، سیاست انرژی نیستند. مسئله اصلی این است که مصرف را مدیریت نکردهایم. فردا اگر ۲۰ میلیون لیتر دیگر بنزین تولید کنیم، چه اتفاقی میافتد؟ خودروهای پرمصرف همچنان در خیابان هستند. چند سال بعد دوباره به همین نقطه میرسیم.
یعنی تولید بیشتر را راهحل نمیدانید؟
تولید بیشتر لازم است، اما کافی نیست. ایران باید در تولید فرآوردههای نفتی خودکفا باشد. کشوری با ذخایر عظیم نفت و گاز، در شرایط عادی نباید برای بنزین و گازوئیل دچار کسری شود. اما تولید و مصرف دو روی یک سکهاند. اگر یکی را افزایش دهیم و دیگری را رها کنیم، نتیجه همین ناترازی است.
پس توسعه پالایشگاهها در سالهای گذشته کافی نبوده؟ …
