به گزارش همشهری آنلاین، «میان واقعیت و حقیقت»؛ این شعار آشنا و الهام‌بخش یکی از برنامه‌های خاص و البته متمایز تلویزیون است که این روزها به فصل سوم خود رسیده و از دوشنبه هفته گذشته بار دیگر پخش خود را از شبکه یک سیما آغاز کرده است.
«مکث»؛ برنامه‌ای اندیشه‌محور و استدلال‌بنیان که جنس ویژه‌ای از ژورنالیسم تلویزیونی را نمایندگی می‌کند و به نظر می‌رسد نبض مخاطب به ویژه نسل‌های جوان و نوجوان را که همواره با دیده تردید و پرسش‌گری به مسائل و اتفاقات پیرامون خود نگاه می‌کنند، پیدا کرده است.
این برنامه تلویزیونی از مسیر جستار، پژوهش و عمق‌بخشی به لایه ادراک مخاطبان، زمینه مناسبی را برای فکت‌چکینگ، درنگ و تامل آنها در واقعیت‌های رسانه‌ای برساخته جهان امروز، فراهم می‌آورد. به بهانه آغاز پخش فصل جدید «مکث»، سراغ یونس محمدی، تهیه‌کننده و مجری این برنامه رفتیم و با او درباره کم و کیف فصل جدید و تغییراتی که این فصل نسبت به فصول گذشته داشته است، گفت‌وگو کردیم.
در ادامه، مشروح این گفت‌وگو را از نظر می‌گذرانید:
افزایش زمان قسمت‌ها در فصل جدید
این مستندساز و پادکستر درباره فصل تازه «مکث» و تغییرات این برنامه نسبت به فصول گذشته به خبرنگار فارس گفت: در فصل جدید، قسمت‌ها طولانی‌تر شده و از ۱۲ دقیقه به ۲۴ دقیقه افزایش پیدا کرده‌اند. همچنین پخش مستندها با بازسازی همراه شده است؛ یعنی در مواقعی دوربین از استودیو خارج می‌شود تا فضاهای اجتماعی که ما به نقد آنها می‌پردازیم را به تصویر بکشد.
مرور تاریخ استعماری فرانسه
محمدی با اشاره به موضوع قسمت‌های آغازین فصل جدید، افزود: به دلیل اینکه فرانسه منشاء روشنفکری است و وقوع اعتراضات اخیر در آن با شروع فصل جدید «مکث» همراه شد، تصمیم گرفتیم به این کشور و تاریخ استعماری آن خصوصا استعمار آموزشی فرانسه بپردازیم. در ادامه هم کمافی‌السابق به مسائل اجتماعی ایران که ریشه غربی دارند خواهیم پرداخت و آن دسته از عادت‌واره‌ها و رویه‌های فرهنگی که به صورت اجباری وارد سبک زندگی ما ایرانیان شده است را مورد بررسی قرار می‌دهیم؛ عادت‌ها و رویه‌هایی که بخشی از آنها ریشه و صبغه فرانسوی دارند.
او ادامه داد: «مکث» پیش از این هم چنین دست‌فرمانی داشته اما در فصل جدید، رویکرد ما قدری ملموس و عینی‌تر شده است. بدین‌معنا دوربین به جامعه ورود می‌کند، نقدها قدری صریح‌تر شده‌اند و رویکرد برنامه کماکان علمی و پژوهشی است.
در فضای مجازی توهین نمی‌شنویم
مجری «مکث» درباره استقبال مخاطبان از این برنامه گفت: خوشبختانه لطف خدا شامل حالمان شده، بازخوردها نسبت به «مکث» در فضای مجازی مثبت است و معمولا توهین نمی‌شنویم؛ به رغم آنکه کاربران عمدتا در فضاهایی مثل اینستاگرام و یوتیوب، نسبت به چنین برنامه‌هایی گارد دارند.
محمدی بیان کرد: از آنجا که «مکث» از یوتیوب به تلویزیون آمده، ممکن است در پخش تلویزیونی آنچنان که باید دیده نشود. به همین خاطر تلاش ما این است که برش‌های کوتاه‌تری از هر قسمت را برای انتشار در فضای مجازی و همچنین پخش در بخش‌های مختلف تلویزیون آماده کنیم تا بهتر دیده شود.
پرسش پرتکرار مخاطبان
این مستندساز عنوان کرد: بسیاری از مخاطبان سیما از ما می‌پرسند که چرا برنامه شما را روی آنتن نمی‌بینیم و گاه تصور می‌کنند که «مکث» از تلویزیون پخش نمی‌شود. این در حالی است که برنامه به صورت منظم پخش می‌شود اما چون زمان آن کوتاه است و قسمت‌ها به صورت رندوم بازپخش می‌شوند، ممکن است مخاطب آن را پیدا نکند.
محمدی در تبیین رویکرد صریح و جسورانه «مکث» در تحلیل وقایع و پدیده‌های جهان رسانه‌ای امروز، گفت: در جامعه‌شناسی اصطلاحی به نام «فشار هنجاری» وجود دارد که باعث می‌شود آدم‌ها برای اینکه رسوا نشوند، خود را همرنگ جماعت کنند؛ یعنی جامعه به افراد، نیرویی وارد می‌کند که آنها به سمتی که همه هستند، بروند و رفته‌رفته شبیه هم شوند. این اصطلاح با نام‌های دیگری چون «مارپیچ سکوت» و امثال آن هم شناخته می‌شود. در این راستا آدم‌ها برای اینکه توهین نشوند، ترجیح می‌دهند با موج غالب که عموما از سوی رسانه‌های غربی حول مسائل ایران ساخته می‌شود، همراه شوند.
تهیه‌کننده «مکث» ادامه داد: اگر جسارتی در برنامه وجود دارد، در وهله نخست برخاسته از اتکا به کمک و لطف خداوند است. من با خود می‌گویم که ما در مسیری هستیم که یا حق است یا باطل؛ اگر حق است که انسان باید بایستد و یا صراحت از آن دفاع کند و اگر باطل است، دور آن را خط بکشد.
محمدی یادآور شد: این جسارت همچنین برآمده از نوعی دلگرمی و پشت‌گرمی به جبهه‌ای است که ما در آن قلم و قدم می‌زنیم و کار می‌کنیم. این امر به خودی خود، نوعی اعتماد و خودباوری در انسان ایجاد می‌کند و با خود می‌گوید من دارم در مسیری حرکت می‌کنم که تداوم مسیر انقلاب اسلامی است؛ مسیری که هنوز ادامه دارد و همچنان باید بتواند در دل‌ها و جان‌ها انقلاب ایجاد کند.
این پادکستر اضافه کرد: وقتی شما با چنین نگاهی قلم به دست می‌گیرید، قلم‌تان جسور و بی‌باک می‌شود و به خود می‌گویید وظیفه من این است که حرف درست را به درستی بیان کنم. در اینجا حتی نتیجه هم برایتان مهم نیست؛ چون اساسا نتیجه دست ما نیست، دست دیگری است و اگر او قفل دل‌ها را باز کند، هدایت می‌شوند و اگر باز نکند، ممکن است با حضور پیامبر هم اتفاقی نیفتد.
محمدی تصریح کرد: کار ما تذکر دادن است؛ تذکری که مبنایش پژوهش است و در مسیری گام برمی‌دارد که خون چند صد هزار شهید صرف استمرار آن شده است. خیلی‌ها به ما می‌گویند که شما از جمهوری اسلامی دفاع می‌کنید اما واقعیت بالعکس است و این جمهوری اسلامی است که از ما دفاع می‌کند؛ اساسا ما اندازه دفاع کردن از جمهوری اسلامی نیستیم؛ این نظام آن‌قدر تناور و ریشه‌های مستحکمش در جاهای دیگری است که ما که باشیم بخواهیم از آن دفاع کنیم.
هیچ‌کجای دنیا نمی‌توانید این‌گونه عقایدتان را بیان کنید
این پادکستر یادآور شد: شما هرکجای دیگر دنیا که باشید، نمی‌توانید این‌گونه از چنین عقایدی دفاع کنید اما وقتی به ایران می‌آیید و زیر پرچم جمهوری اسلامی قرار می‌گیرید، این توانایی را پیدا می‌کنید که بتوانید از عقایدتان دفاع کنید. اگر چنین اعتقادی داشته باشید، برای دفاع از مبانی فکری‌تان جسور و بی‌باک‌تر می‌شوید.
مجری «مکث» افزود: ما تلاش بسیاری می‌کنیم که در مرحله فکت‌چکینگ، مو لای درز مطالب‌مان نرود و عموما منابع مورد استنادمان منابعی غیرایرانی هستند تا طیفی از مخاطبان که به هر دلیلی به منابع داخلی اعتماد ندارند، آسوده‌خاطر شوند و دیگر بهانه‌ای نداشته باشند.
او در واکنش به این گزاره که «مکث» نبض مخاطب امروز را پیدا کرده است، گفت: ما نبض مخاطب را پیدا نکردیم، نبض خودمان را پیدا کردیم. جایی خطا می‌کنیم که بگوییم این حرف‌ها حرف‌های یونس محمدی است. من معتقدم که ما در بهترین حالت، آیینه‌گی می‌کنیم؛ یعنی خورشید می‌تابد و اگر انسان فطرتش پاک، سیمش وصل و خلوصش بالا باشد -نمی‌گویم ما اینطور هستیم اما تلاش می‌کنیم که باشیم- نور را دریافت می‌کند. هرچه آینه دل شما پاک‌تر باشد، نور را با کیفیت بهتری دریافت و منعکس خواهید کرد. نور حقیقت، متعلق به کس دیگری است و همه ما که در این جبهه هستیم در بهترین حالت، وسیله‌ایم و آیینه‌گی می‌کنیم.
فصل جدید «مکث» شامل ۲۶ قسمت ۲۴ دقیقه‌ای است و هر دوشنبه ساعت ۲۳ از شبکه یک سیما پخش می‌شود. کد خبر 1084085
