دو هفته مهم

روزنامه سازندگی/متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

آیا ضرب‌الاجلی برای مذاکرات تعیین شده است؟

دومین دور مذاکرات ایران و آمریکا روز سه‌شنبه در محل اقامت سفیر عمان در ژنو برگزار شد و به گفته سید‌عباس عراقچی، رئیس هیأت ایرانی، طرفین در پایان این نشست توانستند بر مجموعه‌ای از اصول راهنما به توافق کلی دست یابند. وزارت خارجه عمان نیز اعلام کرد که این گفت‌وگوهای غیرمستقیم با پیشرفت ملموسی به پایان رسید و مسیر برای ادامه قریب‌الوقوع آنها هموار شد. در همین حال، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز، از پیشرفت مذاکرات ابراز رضایت کرد و گفت که روند گفت‌وگوها «به‌نوعی خوب پیش رفته است»، هرچند مدعی شد ایران حاضر به پذیرش برخی خطوط قرمز تعیین‌شده توسط ترامپ نشده و بر روی آنها کار نکرده است. ونس ضمن ابراز امیدواری نسبت به موفقیت مذاکرات، تأکید کرد که تصمیم نهایی در این زمینه با دونالد ترامپ خواهد بود. یک مقام آمریکایی نیز اعلام کرد که ایران پذیرفته، ظرف دو هفته متن پیشنهادی خود را ارائه کند تا به شکاف‌های موجود میان مواضع دو طرف پرداخته شود. به گزارش شبکه سی‌ان‌ان، این بازه دو هفته‌ای همزمان با زمان لازم برای رسیدن ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس جرالد فورد، بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان، همراه با گروه ضربت آن به خاورمیانه، همخوانی دارد و این موضوع ابهاماتی را درخصوص دستاوردهای احتمالی آمریکا در صورت شکست مذاکرات و اقدام نظامی علیه ایران ایجاد کرده است. برخی تحلیلگران معتقدند این ابهام‌ها ممکن است دونالد ترامپ را به پذیرش طولانی‌تر شدن مذاکرات سوق دهد. لارنس نورمن، خبرنگار وال‌استریت ژورنال، پس از اظهار‌نظر جی‌دی ونس مبنی بر عدم پذیرش خواسته‌های اصلی آمریکا توسط ایران، تأکید کرد که مسیر دیپلماسی دشوارتر شده و واشنگتن دو هفته مهلت داده تا تهران به نگرانی‌های ایالات متحده پاسخ دهد.

هفته گذشته، دونالد ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره زمان‌بندی مذاکرات، اظهار کرد که «فکر می‌کنم طی یک ماه آینده، چیزی در همین حدود اتفاق بیفتد» و افزود که این روند نباید طولانی شود و باید سریع رخ دهد. او همچنین تغییر رژیم در ایران را «بهترین اتفاق ممکن» خوانده بود. در کنار این اظهارات، رسانه‌های بین‌المللی نیز به تحلیل نتایج دور دوم مذاکرات پرداختند.
به نوشته نیویورک‌تایمز، سه مقام ایرانی مطلع از مذاکرات فاش کردند که تهران آمادگی خود را برای تعلیق غنی‌سازی اورانیوم به مدت سه تا پنج سال اعلام کرده است، دوره‌ای که شامل دوران ریاست جمهوری ترامپ می‌شود سپس ایران به عضویت یک بلوک منطقه‌ای برای غنی‌سازی صلح‌آمیز درخواهد آمد. در همین راستا، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، از آمادگی مسکو برای نگهداری اورانیوم غنی‌شده مازاد ایران در صورت توافق میان واشنگتن و تهران خبر داد.به نوشته نیویورک تایمز، ایران همچنین سطح غلظت اورانیوم خود را در داخل کشور با نظارت بازرسان بین‌المللی کاهش خواهد داد و در مقابل آمریکا تعهد به رفع تحریم‌های مالی و بانکی و لغو ممنوعیت صادرات نفت ایران خواهد داد. بر‌اساس این گزارش، تهران همچنین به ارائه محرک‌های مالی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری و تجارت با ایالات متحده، از‌جمله در بخش نفت و انرژی، اشاره کرده است. روزنامه انگلیسی تلگراف نیز به نقل از منابع آگاه نوشت که ایران و آمریکا بر سر مجموعه‌ای از عناصر بالقوه توافق احتمالی آینده به اجماع رسیده‌اند، موضوعاتی که می‌تواند شامل مسائل تحریمی نیز باشد.

با این ‌حال، وبگاه آکسیوس به بعد دیگری از تحولات پرداخت و به نقل از مقام‌های اسرائیلی گزارش داد که تل‌آویو برای احتمال درگیری نظامی با ایران در روزهای آتی آماده می‌شود. این آمادگی بر فرض شکست مسیر دیپلماتیک و فراهم شدن زمینه برای عملیات نظامی علیه ایران است و به گفته منابع آگاه، چنین عملیاتی ممکن است با مشارکت آمریکا انجام شود و محدود به اقدامات نقطه‌ای نباشد بلکه کارزاری گسترده و چند هفته‌ای باشد که شباهت بیشتری به جنگ تمام‌عیار دارد. با این ‌حال، برخی ارزیابی‌ها در واشنگتن نشان می‌دهد که هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده و دولت آمریکا ممکن است نیاز به زمان بیشتری داشته باشد. آکسیوس به نقل از لیندزی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه، نوشت که حملات احتمالی ممکن است طی چند هفته آینده رخ دهد، هرچند برخی دیگر جدول زمانی کوتاه‌تری را محتمل می‌دانند. در فضای کنونی کارشناسان معتقدند، دشوار است حداکثر امتیازهایی که ایران حاضر به ارائه آن است، بتواند حداقل‌هایی که دولت آمریکا آماده پذیرش آن است را برآورده کند. با این ‌حال، امکان دستیابی به تفاهم‌های محدود و موقت وجود دارد؛ تفاهم‌هایی که ممکن است بر پایه امتیازاتی در حوزه هسته‌ای ایران، در برابر رفع تهدید فوری نظامی آمریکا و آزادسازی بخشی از دارایی‌های ایران شکل گیرد.