جواد خیابانی و فریب افکارعمومی در تلویزیون

تابناک/متن پیش رو در تابناک منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

در فضای غبارآلود فوتبال ایران و مشکلات ریز و درشتی که وجود دارد، اظهارنظرهای جنجالی هم به بخش جدایی‌ناپذیر آن اضافه شده است. هنوز ماجرای خداداد عزیزی و بحث درباره آن ادامه داشت که جواد خیابانی با جملاتی حیرت‌انگیز در نقش یک دانشجوی جامعه شناس، نظرها را به سمت خود جلب کرد. 

به نظر می‌رسد بیش از آنکه تاکتیک در ورزش‌هایی چون فوتبال و کشتی فریب باشد، صحبت‌های خود خیابانی نوعی فریب افکارعمومی است که نگاه تک‌بعدی و قضاوت‌گر از فوتبالیست‌ها ارائه می‌دهد.

در حاشیه فوتبال به هم ریخته و بدون زیرساخت ایران که ده‌ها مسئله و بحث کلیدی وجود دارد، شاهد رقابت‌هایی هستیم که نه تنها راهگشا و چاره‌ساز نیست، بلکه به معنای واقعی دافعه ایجاد می‌کند. آن هم در جامعه‌ای که بدون تعارف، همین فوتبال نیم‌بند، تنها دلخوشی بخش قابل توجهی از مردم است.

یکی از این رقابت‌های غیرمستقیم و مخرب، پیشی گرفتن افرادی چون خداداد عزیزی و جواد خیابانی از هم، برای رفتار و گفتار ناموزون است. شاید برای همین است که چند ماه پیش، وقتی با هم در یک برنامه حضور دائمی داشتند، شاهد جدال کلامی و دعوای آنها روی آنتن زنده بودیم. در واقع هرکدام به سبک خود جنجالی به راه می‌اندازند که تا مدتی فضای مجازی را تسخیر می‌کند و بعضاً رسانه‌های جریان اصلی هم درگیر مسائل می‌شوند. دلیلش هم این است که اظهارنظر یا رفتاری که انجام شده، ابعادی گسترده‌تر از چارچوب فوتبال دارد.

هنوز هنرنمایی خداداد عزیزی در ویژه برنامه مراسم قرعه کشی جام جهانی ۲۰۲۶ و استفاده از الفاظ زشت و رکیک در آنتن زنده شبکه سه فراموش نشده بود که جواد خیابانی این بار در شبکه ورزش، جنجال‌ساز و ویدیو بخشی از صحبت‌هایش توسط کاربران به اشتراک گذاشته شد. این گزارشگر قدیمی تلویزیون در اظهاراتی بحث‌برانگیز و عجیب گفت: «بگذار نگاه جامعه‌شناسانه کنم چون دانشجوی جامعه‌شناسی هستم و چندین کتاب هم خوانده‌ام. انسانی که عادت به رفتارهای اجتماعی در جامعه به‌عنوان یک انسان پاک داشته باشد، فوتبالیست نمی‌شود. واقعاً نمی‌شود، نمی‌تواند بشود. فضای فوتبال فضای رقابت است و در این فضای رقابت نمی‌توان سالم بود و باید یک‌سری افراد ناسالم کنارت باشد. فوتبال ورزش نیست. در فوتبال فیرپلی معنا ندارد. مربی در رختکن می‌گوید کلک بزنید و توپ را گل کنید. این کجایش جوانمردانه است؟ ورزش یعنی ژیمناستیک یا دوومیدانی که تو می‌دوی، دیگران هم می‌دوند و هر کسی بهتر دوید برنده می‌شود، ولی فوتبال، بسکتبال و کشتی فریب است!»

بگذریم که جواد خیابانی شکسته نفسی کرد؛ او نشان داد که در مقطع دانشجویی هم می‌توان «استاد» بود! آقا جواد در لابه‌لای صحبت‌هایش هم گفت که وقتی پدر و مادرها او را می‌بینند و نظرش را درباره فوتبالیست شدن فرزندشان می‌پرسند، توصیه می‌کند که اجازه ندهند فرزندشان فوتبالیست شود چون در هر جامعه‌ای که همه نباید فوتبالیست شوند و به هر حال به مشاغل و حرفه‌های دیگری هم نیاز است. بله آقای خیابانی! در این موضوع که هیچ تردیدی نیست و کاملاً هم درست است اما آنچه شما برای «فوتبالیست‌ها» توصیف کردی و با استناد به آن، مرزی هم برای پاک و ناپاک بودن در نظر گرفتی، نه تنها حیرت‌انگیز است بلکه از اساس هم نادرست است. هر چند بخواهی با اشاره به اینکه دانشجوی «جامعه شناسی» هستی و چند کتاب خوانده‌ای، به آن وجاهت و اعتبار ببخشی.

به نظر می‌رسد بیش از آنکه تاکتیک در ورزش‌هایی چون فوتبال و کشتی فریب باشد، صحبت‌های خود خیابانی نوعی فریب افکارعمومی است که نگاه تک‌بعدی و قضاوت‌گر از فوتبالیست‌ها ارائه می‌دهد. در هر حال فوتبالیست رکن اصلی ورزشی است که پدیده‌ مهمی در دنیاست و میلیون‌ها نفر در سراسر جهان، با آن ارتباط معناداری دارند. از سویی برخی جامعه شناس‌ها پیش‌ از این در مقالات یا اظهارات خود عنوان کرده‌اند که فوتبال، بازتاب دهنده وضعیت و شرایط جامعه است.

نکته حائز اهمیت اینکه خیابانی سال‌هاست از طریق همین فوتبال ارتزاق می‌کند. آن هم نه صرفاً با گزارش آن، بلکه با مشارکت در ساخت و تولید و اجرای برنامه‌های پرشماری که درباره فوتبال بوده‌اند، نه جامعه و اقتصاد و هر چیز دیگری. اگر فوتبالیست‌ها که جزو اجزای اصلی ساختار ورزشی به نام فوتبال هستند، پاک نیستند و در مقابل رشته‌هایی چون دوومیدانی و ژیمناستیک پاک هستند، چرا جواد خیابانی سراغ گزارش و اجرای برنامه‌های تخصصی این رشته‌های ورزشی نمی‌رود؟ به هر حال حتی اگر جواد خیابانی به تازگی به ماهیت فوتبال و فوتبالیست پی برده، همین حالا هم دیر نیست و می‌گویند «ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است».

البته شاید بد نباشد این گزارشگر باسابقه فوتبال، پیش از ترک فعالیت در این رشته ورزشی، از سازمانی که برای آن کار می‌کند و سال‌هاست حق فوتبال را به باشگاه‌ها نمی‌دهد هم چیزی بگوید. شاید آنجا هم موضوعی برای تشخیص مرز میان پاکی و ناپاکی، یا جوانمردی و ناجوانمردی، پیدا شود!