جنگ روسیه علیه اوکراین به کجا می‌رسد؟

اطلاعات/متن پیش رو در اطلاعات منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

اکنون پس از گذشت چهار سال از جنگی که بنا به باور روسیه بایستی طی یک هفته کی یف تسخیر و دولت اوکراین سقوط می کرد، می گذرد، ولی تا کنون جنگ ادامه دارد و مردم اوکراین از همه طبقات اجتماعی دلاورانه از تمامیت سرزمین خود دفاع می کنند.
 
 بهرام امیراحمدیان| کلیدی ترین سوال در باره سرنوشت جنگی که بین دو ملت وارد چهارمین سال خود شده، این است که آیا در سال ۲۰۲۶ شاهد آتش بس، آغاز مذاکرات جدی و انعقاد صلح پایدار خواهد بود؟ پرسش مهم در باره سرنوشت جنگ بین برادر بزرگ (روسیه) و برادر کوچک (اوکراین)، چگونگی پایان یافتن آن، ترک مخاصمه و نقش سازمان ملل است.

پس از خاتمه جنگ(اگر هر چه زودتر اتفاق بیافتد) ادامه روابط دو سوی آن است. دو ملت از یک منشاء با دو نام متفاوت «روسی» و «اوکراینی» در همسایگی هم به بلای خانمانسوز جنگی دچار شده اند که نابرابر است. روسیه قدرتمند و بزرگترین کشور از نظر مساحت که هنوز خود را «برادر بزرگ» می داند و اوکراین کشوری بحران زده و جمهوری سایق اتحاد شوروی که روسیه آن را «برادر کوچک» می شمارد. مدت این جنگ، می رود به اندازه زمان جنگ جهانی دوم به درازا کشیده شود.

گفته می شود روسها بر این باور هستند که مسکو قلب روسیه، سن پترزبورگ مغز روسیه و اما اوکراین مادر روسیه است. فروپاشی شوروی، نوستالژی اوکراین را بر دل روسها پدید آورد. اوکراین در جنوب شرقی روسیه در ساحل دریای سیاه، با سواحلی زیبا و شبه جزیره افسونگر کریمه، زمینهای حاصلخیز «خاکهای سیاه» که از ساحل تا مرز روسیه دشت همواری را تشکیل می دهد، منابع عظیم معدنی و آب و خاک و هوای مساعد، از اختیار روسیه خارج شده است. شرق اوکراین با ساکنان پرشمار روس تبار که عامل تفرقه و جدایی در تقسیمات سرزمینی و مرزهای سیاسی روسیه و اوکراین شده اند، عامل آغاز درگیری بر سر «قومیت» و «قلمرو سرزمینی» بوده اند که از عمده موارد مدل بحرانهای ژئوپلیتیکی را در روابط دو همسایه رقم می زند. 

اوکراین کشوری که یک چهارم قلمرو آن توسط روسیه اشغال شده، در حال دفاع از سرزمینهایی است که معاهدات بین المللی، آن را به رسمیت شناخته و در زمان عضویت در سازمان ملل مرزهای آن توسط نماینده روسیه در سازمان  ملل به رسمیت شناخته شده و تمامیت اراضی آن در سالهای آغازین استقلال در زمان خلع سلاح داوطلبانه اتمی از سوی اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل به رسمیت شاخته شده است.

اکنون پس از گذشت چهار سال از جنگی که بنا به باور روسیه بایستی طی یک هفته کی یف تسخیر و دولت اوکراین سقوط می کرد، می گذرد، ولی تا کنون جنگ ادامه دارد و مردم اوکراین از همه طبقات اجتماعی دلاورانه از تمامیت سرزمین خود دفاع می کنند.

برخی بر این باورند که این جنگ در دهه سوم هزاره سوم، جنگ بین اردوگاههای ژئواستراتژیک سابق است که اینک هر کدام از آنها دچار فترت و دگرگونی شده اند و تقسیم جهان به دو اردوگاه شرق و غرب بی معناست. از سوی دیگر جهان چند قطبی دارای بازیگرانی شده است که هیچ یک هموزن ایالات متحده نیستند.

اگرچه چین دومین اقتصاد بزرگ جهان است ولی عامل جمعیت (چین حدود یک میلیارد نفر بیشتر از ایالات متحده جمعیت دارد) معادله را بر هم می زند. اتحادیه اروپا وزنه ای مهم و سرنوشت ساز در اروپاست که می تواند دومین قطب بزرگ اقتصادی باشد. 

روسیه در منطقه اوراسیا، هند در جنوب آسیا، برزیل در آمریکای جنوبی، هر سه با هم نیز نمی توانند در برابر ایالات متحده قد علم کنند. آمریکای ترامپ، جهان را به آشوب کشیده است و با اعلام مواضع متضاد، ناهماهنگ و نا همگون، در صدد ایفای نقش پلیس جهان است.

ترامپ ادعای ایجاد صلح و رفع تخاصم بین روسیه و اوکراین را داشته و دارد، ولی در نهایت درصدد برقراری معامله سه طرفه است که دو طرف را به نفع آمریکا با هم آشتی دهد. نه اوکراین موافق واگذاری دونباس مورد ادعای پوتین به روسیه است و نه اروپا موافق تغییراتی در جغرافیایی سیاسی روسیه است و واگذاری خاک اوکراین به روسیه را باج دهی به روسیه ارزیابی می کند که احتمال دارد در صورت تحقق، رویه ای برای پیشروی روسیه به قلمروهای ناتو در روسیه(بویژه جمهوری های کوچک عضو اتحاد شوروی سابق) در ساحل بالتیک باشد.  

«میخایلو فدوروف» وزیر دفاع تازه منصوب شده اوکراین، استراتژی جدید و تلخی برای پیروزی در برابر هجوم روسیه دارد: کشتن نیروهای روسی بیشتر از آنچه کرملین بتواند بفرستد.

به نظر می رسد اوکراین پیشرفتی در مسیر این هدف داشته است. طبق مطالعه ای از بی بی سی درباره آگهی های ترحیم منتشر شده در روزنامه های روسیه، تعداد کشته های ماهانه روسیه در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.

«کاترینا استپاننکو» پژوهشگر مؤسسه مطالعات جنگ، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن دی سی، گفت نرخ مرگ و میر بالاتر ممکن است به دلیل استفاده کمتر روسیه از خودروهای زرهی باشد که ارزشمند اما به راحتی توسط پهپاد قابل شناسایی هستند و به جای آن فقط با پیاده نظام حمله می کند.

دریاسالار «جوزپه کاوو دراگون» رئیس کمیته نظامی پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، در دسامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد این سازمان در حال بررسی اقدامات مقابله ای فعال تر و واکنش های تهاجمی تر به جنگ ترکیبی روسیه است.

بنا بر ادعای منابع آمریکایی، اکثریت قابل توجهی از روس ها خواهان پایان جنگ هستند که ثابت می کند کرملین در حال باختن جنگ اطلاعاتی است. کاهش حضور روسیه در المپیک نشان دهنده از دست دادن مشروعیت بین المللی آن است و روایت گسترده تری از افول را تقویت می کند.

دستاوردهای نظامی روسیه در اوکراین با هزینه انسانی بالایی همراه است، در حالی که تاکتیک های جنگ ترکیبی به طور فزاینده ای واکنش های قوی تر اتحادیه اروپا و ناتو را تحریک می کند که نشان می دهد انتخاب های مقابله ای کرملین بیشتر در حال تسریع زوال روسیه است تا تضمین پیروزی نظامی.

تحریم های غربی به طور فزاینده ای این آسیب پذیری را هدف قرار می دهند و مسکو هیچ راه حل اساسی ندارد و به جای آن اظهارات تحقیرآمیزی درباره خسارات بسته تحریم های بیستم اتحادیه اروپا ارائه می دهد

روسیه، هند را به عنوان محلی برای چنین فرصت هایی می بیند که سفر رسمی پوتین به دهلی نو در دسامبر ۲۰۲۵ با این هدف بود، اما کاهش واردات نفت روسیه توسط هند باهدف کاهش تعرفه های تجاری با ایالات متحده، این امیدها را نقش بر آب کرد.مشکلات اقتصادی روسیه توسط کرملین کم اهمیت جلوه داده و انکار می شود. با این حال، روس ها روز به روز نگران تر می شوند. رسانه های مستقل بسیار بیشتر با این نگرانی ها هماهنگ هستند تا تبلیغات «میهن پرستانه».

ارتش روسیه با وجود محدودیت های ناشی از تحریم ها، از استارلینک برای اهداف نظامی استفاده می کند. شواهدی وجود دارد که روسیه ممکن است در ژانویه و فوریه ۲۰۲۶ از استارلینک برای انجام حملات پهپادی در اوکراین استفاده کرده باشد.اوکراین در حال حاضر برای انجام وظایف نظامی ضروری به یک تأمین کننده خصوصی وابسته است، در حالی که روسیه توانایی دور زدن تحریم ها را برای به دست آوردن تجهیزات نظامی از طریق استفاده از کشورهای دیگر به عنوان مراکز صادرات مجدد دارد.

در هر مصالحه ای لازم است که هر دو طرف مقداری از خواسته های خود را تعدیل کنند تا به نقطه تعادل برسد. بازیگران بیرون از حیطه دو طرف درگیر در جنگ، در غیبت تاثیر گذاری شورای امنیت، فرایند صلح را به تاخیر انداخته اند. ورود ایالات متحده به فرایند مذاکرات صلح و چشم طمع به معادن اوکراین و حضور استعماری در این کشور حاصلخیز و ثروتمند از نظر منابع و چانه زدن ترامپ با پوتین بر سر سرنوشت اوکراین، امری مداخله جویانه، منفعت طلبانه و سوداگرانه آمریکاست.

فریبت می دهد، این سرخی بعد از سحرگه نیست(اخوان ثالث).