آیا خشکسالی اقلیمی مساله اصلی زیست‌محیطی کشور است؟

ایسنا/ یک کارشناس محیط‌ زیست با تأکید بر اینکه «مسئله اصلی کشور نه خشکسالی اقلیمی بلکه خشکسالی مدیریتی است،» ضعف در برنامه‌ریزی و پاسخ‌گویی در حوزه منابع آب را عامل اصلی بحران فعلی آب دانست.

میترا البرزی‌منش در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: کشور ما به دلیل الگوی بارش‌های مدیترانه‌ای همواره دوره‌های ترسالی و خشکسالی را به‌صورت ادواری تجربه کرده است و این پدیده نوظهور نیست. آنچه امروز با آن مواجهیم، نتیجه دهه‌ها مدیریت نادرست منابع آب است. 

مدیریت نادرست؛ ریشه بحران

وی با اشاره به میانگین بارندگی سالانه حدود ۲۱۰ تا ۲۲۰ میلی‌متر کشور گفت: میزان منابع آب ایران مشخص است و بر همین اساس باید درباره توسعه کشاورزی، تأمین آب شرب و حتی گسترش صنایع به‌درستی برنامه‌ریزی شود اما توسعه بی‌رویه اراضی زراعی و سدسازی‌های گسترده بدون توجه به ظرفیت اکولوژیک سرزمین، تعادل منابع آب را برهم زده است.

البرزی‌منش تأکید کرد که طی دهه‌های گذشته، بخش قابل‌توجهی از دشت‌های کشور به دشت‌های ممنوعه برای برداشت آب تبدیل شده‌اند و بسیاری از رودخانه‌های بزرگ کارکرد طبیعی خود را از دست داده‌اند.

به گفته او با وجود هزینه‌های سنگین سدسازی، نه فقر کاهش یافته و نه امنیت آبی کشور تضمین شده است.

انتقال آب و بی‌عدالتی منطقه‌ای

این فعال محیط‌ زیست با اشاره به انتقال آب از سد طالقان به تهران عنوان کرد: آب این سد در برنامه‌ریزی‌های اولیه قرار بود برای کشاورزی دشت قزوین اختصاص یابد اما اکنون برای تأمین آب شرب تهران استفاده می‌شود. این نمونه‌ای از بی‌عدالتی در تخصیص منابع آب است.

وی با بیان اینکه تمرکز جمعیتی و ساخت‌وسازهای گسترده در تهران فشار مضاعفی بر منابع آبی وارد کرده است، گفت: وقتی سیاست‌های توسعه شهری کنترل نمی‌شود، نمی‌توان انتظار داشت صرفاً با توصیه به مردم بحران حل شود.

هدررفت ۳۰ درصدی آب در شبکه توزیع

البرزی‌منش همچنین با استناد به آمارهای رسمی اظهارکرد: بین ۲۵ تا ۳۰ درصد آب در شبکه‌های آبرسانی هدر می‌رود. آیا برنامه جدی برای نوسازی لوله‌های فرسوده اجرا شده است؟ پیش از مطالبه صرفه‌جویی از مردم، باید این اتلاف گسترده مدیریت شود. 

وی با بیان اینکه حتی اگر سرانه مصرف شهری اندکی کاهش یابد، تأثیر آن در برابر مشکلات ساختاری ناچیز خواهد بود، گفت: مسئله اصلی اصلاح ساختار مدیریت منابع آب است، نه فرافکنی مسئولیت به شهروندان. 

این کارشناس محیط‌زیست همچنین در ادامه سد گتوند و سد سیوند را مصادیقی از جانمایی‌های بحث‌برانگیز دانست و اظهار کرد: کارشناسان نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی این پروژه‌ها هشدار داده بودند اما این هشدارها جدی گرفته نشد. امروز نیز شواهد نشان می‌دهد میزان شوری آب (EC) در پایین‌دست سد گتوند از بالادست آن بیشتر است. 

نقش مردم در مدیریت آب در آستانه نوروز

 وی درباره سهم مردم در مدیریت مصرف آب به‌ویژه در ایام خانه‌تکانی نوروز دارد، گفت: من نقش مردم را اساسی نمی‌دانم. مردم زمانی به دعوت برای صرفه‌جویی پاسخ مثبت می‌دهند که پیش از آن شفافیت و اقدام مؤثر از سوی مدیران ببینند. بی‌اعتمادی عمومی مانع اثرگذاری این توصیه‌هاست.

البرزی‌منش در پایان تأکید کرد: به‌عنوان یک شهروند، خود را موظف می‌دانم در حد امکان صرفه‌جویی کنم اما راه‌حل پایدار، اصلاح ساختار مدیریت آب و پاسخ‌گویی شفاف درباره بودجه‌ها و عملکردهاست. وزارت نیرو باید به‌صورت شفاف اعلام کند چه میزان بودجه در حوزه آب هزینه کرده و این هزینه‌ها چه دستاوردی داشته است. بدون پاسخ‌گویی و اصلاح سیاست‌ها، بحران آب در سال آینده و حتی تابستان پیش‌ رو نیز تداوم خواهد داشت.

انتهای پیام