ساداتیان: آمریکا ناچار به پذیرش تعامل با ایران شد/ پایان کامل جنگ، نخستین دستاورد توافق نهایی است

سیدجلال ساداتیان، سفیر اسبق ایران در بریتانیا، پ در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاست خارجی برنا درباره اهمیت مفاد تفاهم اولیه و مسیر پیش‌روی توافق نهایی در دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا اظهار کرد: اصل ماجرا، جلوگیری از جنگ و صیانت از جان و مال مردم در برابر تعرض و آسیب است؛ موضوعی که از اهمیت اساسی برخوردار است. البته هرگاه کشوری مورد تجاوز قرار گیرد، دفاعی جانانه و عزتمندانه ضرورتی انکارناپذیر است که به اعتقاد من، این امر نیز محقق شد.

وی افزود: به‌ویژه در جریان جنگ اخیر که از آن با عنوان «جنگ ۴۰ روزه» یا «جنگ رمضان» یاد می‌شود، در سایه حمایت‌های گسترده مردمی، جانفشانی رزمندگان، دیپلماسی عزتمندانه و گفت‌و‌گو‌های صورت‌گرفته و همچنین پشتیبانی دولت دکتر پزشکیان، ایران توانست اهداف طرف مقابل را ناکام بگذارد. دشمنی که با هدف برهم زدن حاکمیت ایران و تضعیف ساختار سیاسی کشور وارد میدان شده بود، در دستیابی به اهداف خود ناکام ماند.

ساداتیان ادامه داد: رژیم صهیونیستی که نقشی شرورانه و تنش‌آفرین در منطقه ایفا کرده و آمریکا را نیز وارد این جنگ کرده بود، نتوانست به اهداف مورد نظر خود دست یابد.

وی با تأکید بر ضرورت هوشیاری در برابر دشمنان تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران با اتکا به دستاورد‌های خود و موقعیت برتری که به دست آورده، شرایطی را فراهم کرده است که آمریکا ناگزیر به پذیرش تعامل با ایران شده و همین مسئله، به‌خودی خود، نوعی پیروزی محسوب می‌شود. در چنین شرایطی باید تلاش کرد از تخریب‌های بیشتر و هدر رفتن جان انسان‌ها جلوگیری شود.

این دیپلمات پیشین درباره تفاهم حاصل‌شده میان دو طرف گفت: مهم‌ترین و نخستین محور این تفاهم، پایان جنگ است. همچنین انتخاب ژنو به‌عنوان محل امضای تفاهم‌نامه، خود حامل پیام‌های مهمی بود. نخست آنکه ژنو مقر اروپایی سازمان ملل متحد است و برخلاف نیویورک، در خاک آمریکا قرار ندارد. دوم آنکه برخی کشور‌ها در شکل‌گیری این گفت‌و‌گو‌ها نقش مثبتی ایفا کردند.

وی تصریح کرد: در ادامه این روند، تفاهم‌نامه نهایی به‌صورت برخط به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید. پس از آن، دوره‌ای ۶۰ روزه آغاز خواهد شد که طی آن چند موضوع مهم مورد بررسی قرار می‌گیرد. یکی از این موضوعات، پایان محاصره دریایی است. آمریکایی‌ها اعلام کرده‌اند که بلافاصله پس از اجرای توافق، این محاصره را پایان خواهند داد.

ساداتیان گفت: در مقابل، از ایران خواسته شده است تسهیلات بیشتری برای تردد کشتی‌ها فراهم کند. البته نگاه طرف آمریکایی بر این اساس بوده که ایران در این مسیر هیچ‌گونه اعمال حاکمیتی نداشته باشد، در حالی که موضع ایران بر این مبنا استوار است که این منطقه صرفاً یک آبراه بین‌المللی نیست، بلکه آبراهی مشترک میان ایران و عمان محسوب می‌شود و اداره آن باید بر اساس توافقات و ترتیبات مورد توافق دو طرف انجام گیرد.

وی افزود: از دیدگاه ایران، در صورت ارائه خدمات و تسهیلات، دریافت هزینه‌های مرتبط نیز امری طبیعی است. در مقابل، طرف آمریکایی خواهان بازگشت به شرایط گذشته و عبور و مرور آزاد کشتی‌ها بدون پرداخت هزینه بوده است. این موضوع از جمله مواردی است که باید در مذاکرات آتی درباره آن رایزنی و تصمیم‌گیری شود.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: در مجموع، انتظار می‌رود آمریکا نیرو‌های خود را از منطقه خارج کرده و محاصره دریایی را لغو کند و در مقابل، ایران نیز تسهیلات بیشتری برای تردد کشتی‌ها فراهم آورد. البته تأکید می‌کنم که شرط نخست و اساسی، پایان جنگ است؛ موضوعی که تحقق کامل آن مستلزم توقف اقدامات اسرائیل در جنوب لبنان و ایفای نقش مؤثر آمریکا در مهار این اقدامات خواهد بود.

وی درباره دیگر محور‌های مورد بحث گفت: یکی از مسائل مهم در مراحل بعدی، موضوع جبران خسارت‌های واردشده به ایران است. حملاتی که به مراکز غیرنظامی، از جمله مدارس و مراکز آموزشی، صورت گرفت، باید مورد رسیدگی قرار گیرد. نمونه آن حمله به مدرسه‌ای در میناب بود که به شهادت شماری از کودکان بی‌گناه منجر شد.

ساداتیان افزود: علاوه بر این، مراکز آموزشی، درمانی و بهداشتی، آثار و اماکن تاریخی و همچنین زیرساخت‌های کشور، از جمله پل‌ها، جاده‌ها و سایر تأسیسات عمرانی، هدف حملات قرار گرفتند. به اعتقاد ایران، خسارت‌های ناشی از این اقدامات باید به‌طور کامل محاسبه و از سوی طرف مسئول جبران شود.

وی ادامه داد: البته موضوع جبران خسارت‌ها به گفت‌و‌گو‌های آتی موکول شده است. هرچند قطری‌ها در سفر اخیر خود به تهران و در چارچوب نقشی که در این روند ایفا کرده‌اند، از پرداخت خسارت‌ها سخن گفته‌اند، اما هنوز جزئیات و سازوکار اجرایی آن مشخص نیست. به همین دلیل، این مسئله باید در جریان مذاکرات ۶۰ روزه پیش‌رو مورد بررسی و تعیین تکلیف قرار گیرد.

ساداتیان افزود: یکی دیگر از موضوعات مهم پس از پایان جنگ، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران است. درباره میزان این دارایی‌ها ارقام متفاوتی مطرح شده است؛ از حدود ۱۰۰ میلیارد دلار گرفته تا ارقامی که اخیراً در حدود ۲۴ میلیارد دلار عنوان شده است. همچنین گفته شده که قرار است در آغاز اجرای توافق، بخشی از این منابع، معادل حدود ۱۲ میلیارد دلار، در اختیار ایران قرار گیرد.

سفیر اسبق ایران در لندن اظهار کرد: در همین چارچوب، اخباری نیز منتشر شده مبنی بر اینکه سه میلیارد دلار از این منابع از طریق یک هواپیمای اماراتی که هفته گذشته به تهران سفر کرده بود، به کشور منتقل شده است. البته من شخصاً نمی‌توانم صحت این اخبار را تأیید کنم، اما چنین گزارش‌هایی در رسانه‌ها منتشر شده و بر اساس آنها گفته شده است که سه میلیارد دلار در اختیار ایران قرار گرفته و مابقی منابع نیز در مراحل بعدی آزاد خواهد شد.

وی با اشاره به موضوع تحریم‌ها گفت: محور مهم دیگر، لغو تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران است؛ چه تحریم‌هایی که از سوی کنگره آمریکا وضع شده‌اند، چه تحریم‌های مرتبط با سازمان ملل و چه تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا. بر اساس آنچه مطرح شده، قرار است این تحریم‌ها به‌تدریج و همزمان با پیشرفت مذاکرات رفع شوند، اما این موضوع نیز نیازمند گفت‌و‌گو‌های بیشتر و توافقات بعدی خواهد بود.

ساداتیان تصریح کرد: در چنین شرایطی، مخالفت با اصل گفت‌و‌گو و مذاکره برای حل مسائل، محل تأمل است. افرادی که بدون استدلال منطقی با هرگونه مذاکره مخالفت می‌کنند و در عمل مواضعی همسو با خواسته‌های اسرائیل اتخاذ می‌کنند، یا نسبت به ابعاد موضوع آگاهی کافی ندارند یا در مسیری حرکت می‌کنند که با منافع ملی کشور همخوانی ندارد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل افزود: حفظ منافع ملی و صیانت از دستاورد‌هایی که در نتیجه مقاومت و ایستادگی نیرو‌های نظامی کشور به دست آمده، مستلزم آن است که این دستاورد‌ها از طریق دیپلماسی و گفت‌و‌گو به نتایجی ملموس و قابل بهره‌برداری تبدیل شوند. هدف مذاکرات نیز دقیقاً دستیابی به همین نتایج و تأمین منافع مردم و کشور است.

وی خاطرنشان کرد: روند کنونی مذاکرات پس از طی مراحل مختلف تصمیم‌سازی در نهاد‌های ذی‌ربط، از شورای عالی امنیت ملی گرفته تا سایر مراکز مسئول، و در نهایت با تأیید مقامات عالی کشور دنبال شده است. از این رو، مخالفت‌های محدود برخی جریان‌ها که از تریبون‌های رسانه‌ای برخوردار هستند، پرسش‌برانگیز به نظر می‌رسد و مشخص نیست بر چه مبنایی با این روند مخالفت می‌کنند.

ساداتیان در پایان تأکید کرد: آنچه در شرایط کنونی بیش از هر چیز اهمیت دارد، تثبیت پایان جنگ و آغاز مذاکراتی است که بتواند به تفاهم‌هایی پایدار و اجرایی منجر شود؛ تفاهم‌هایی که ضمن صیانت از منافع ملی، دستاورد‌های حاصل از مقاومت را تثبیت کرده و زمینه تأمین منافع مردم و کشور را فراهم آورد. امیدواریم این گفت‌و‌گو‌ها با موفقیت ادامه یابد و به نتایجی مطلوب و پایدار منتهی شود.