تحمل‌جمعی در بحران‌ها محصول نهاد‌های کارآمد است

سعید بهرام‌نیا، جامعه‌شناس، در گفت‌و‌گو با برنا، تاب‌آوری را به عنوان توانایی کلیدی برای زندگی در دنیای پر از نوسانات اقتصادی و تغییرات اجتماعی معرفی کرد و گفت: تاب‌آوری صرفاً یک ویژگی فردی نیست بلکه محصول تعامل فرد با جامعه و محیط اطراف اوست.

وی افزود: تاب‌آوری زمانی شکل می‌گیرد که افراد با شبکه‌های حمایتی خود شامل خانواده، دوستان، همسایگان و نهاد‌های مدنی ارتباط مستحکم داشته باشند. این شبکه‌ها همانند پشتوانه‌ای حفاظتی عمل می‌کنند و فرد را در مواجهه با فشار‌های اقتصادی و اجتماعی توانمند می‌سازند.

بهرام‌نیا با بیان اینکه بحران‌های اقتصادی از جمله افزایش تورم، کاهش قدرت خرید و ناپایداری بازار کار، فشار‌های زیادی بر زندگی روزمره وارد می‌کنند، تأکید کرد: تاب‌آوری اقتصادی تنها به داشتن منابع مالی محدود نمی‌شود، بلکه توانایی مدیریت منابع، برنامه‌ریزی مالی هوشمند و سازگاری با تغییرات اقتصادی را شامل می‌شود.

این کارشناس مسائل اجتماعی با اشاره به اهمیت تاب‌آوری اجتماعی بیان کرد: تغییرات اجتماعی و سیاسی، فشار‌هایی را بر زندگی فرد و جامعه وارد می‌کنند که تنها با انعطاف‌پذیری ذهنی و اجتماعی قابل مدیریت هستند. فرد تاب‌آور می‌تواند در شرایط بحران، زندگی خود و خانواده را بدون آسیب جدی روانی و اجتماعی مدیریت کند.

بهرام‌نیا گفت: افراد تاب‌آور قادرند در شرایط نامطمئن، راه‌حل‌های جایگزین پیدا کنند، با دیگران همکاری کنند و از تجربه‌های گذشته برای مدیریت بحران‌های آینده استفاده کنند. از منظر جامعه‌شناسی، تاب‌آوری جمعی اهمیت بیشتری دارد. جوامعی که سرمایه اجتماعی قوی دارند و نهاد‌های حمایتی کارآمد و فرهنگ مشارکت مدنی فعال دارند، توانایی بیشتری برای مقابله با بحران‌ها دارند.

وی تحمل جمعی را محصول نهاد‌های کارآمد، ارتباطات متقابل بین افراد و فرهنگ مشارکت مدنی فعال دانست و افزود: جوامع تاب‌آور، مانند یک شبکه حفاظتی گسترده عمل می‌کنند و افراد را در برابر نوسانات اقتصادی و اجتماعی مقاوم‌تر می‌سازند.

این جامعه‌شناس درباره پرورش تاب‌آوری گفت: نخستین گام، ایجاد و حفظ شبکه‌های حمایتی است. دوم، توسعه مهارت‌های فردی و حرفه‌ای مانند یادگیری مهارت‌های جدید و توانایی انعطاف در مسیر شغلی اهمیت دارد. سوم، حفظ سلامت روان و نگرش مثبت نقش تعیین‌کننده دارد. تاب‌آوری، صرفاً مقاومت در برابر مشکلات نیست، بلکه توانایی یافتن معنا و فرصت حتی در شرایط سخت است.

به گفته بهرام‌نیا، جوامع و افراد تاب‌آور، نه تنها می‌توانند بحران‌ها را مدیریت کنند، بلکه از دل آنها فرصت‌های تازه خلق می‌کنند.

وی بیان کرد: تاب‌آوری، هنر زندگی در شرایط بی‌ثباتی است. کسی که تاب‌آور است، نه تنها می‌تواند از بحران عبور کند، بلکه قادر است زندگی خود و اطرافیانش را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد.

این جامعه‌شناس در پایان خاطرنشان کرد که تاب‌آوری یک مهارت اکتسابی است و با تمرین و تجربه قابل تقویت است. ارتباط با دیگران، مدیریت منابع، انعطاف‌پذیری ذهنی و دیدن فرصت‌ها در شرایط دشوار، ابزار‌هایی هستند که افراد را قادر می‌سازند در مواجهه با بی‌ثباتی نه تنها زنده بمانند، بلکه زندگی باکیفیت و معنا داشته باشند.