هنر ارغوانی در کردستان | هورامانی ها چطور نخستین دستبافته بشری را تولید کردند؟ + فیلم

به گزارش همشهری ‌آنلاین، درختان خودروی ارغوان در منطقه هورامان کردستان سبب پیوند دیرینه این دیار با هنر ارغوان‌بافی است. یکی از زیباترین صنایع دستی کردستان که ما را یاد گذشته‌ها می‌اندازد؛ سبدهایی که پدربزرگ میوه‌های چیده شده از باغ را در آن می‌گذاشت یا سینی‌هایی که مادربزرگ برگه میوه‌ها را برای زمستان در آن خشک می‌کرد.
درخت ارغوان در مسیر رودخانه سیروان کردستان به شکل خودرو رشد می‌کند. سبدها و لوازمی که با شاخه‌های ترد و نازک ارغوان بافته می‌شود، هنوز هم مشتری‌های خودش را دارد.

قدیمی‌ترین دست‌بافته بشر

قدمت ارغوان‌بافی در کردستان به زمان سکونت در هورامان می‌رسد و با این حساب، یکی از قدیمی‌ترین دست‌بافته‌های بشری است. از همان زمان همسایه‌های درخت ارغوان، لوازم زندگی خود را از جمله سبد و سینی با تاباندن و بافتن شاخه‌های این درخت تهیه می‌کردند.
گلچین غلام‌ویسی، حدود ۳ دهه است که با این هنر کارآفرینی ایجاده کرده و به گفته خودش حساب آموزش ارغوان‌بافی به بانوان از دستش در رفته. او به همشهری ‌آنلاین می‌گوید: «معمولا بانوانی که این هنر را می‌آموزند بعد از ۳ ماه می‌توانند برای خودشان کسب و کار راه بیاندازند.»
غلام‌ویسی فوت کوزه‌گری را همسو شدن ارغوان‌بافی با سلیقه مشتری می‌داند و ادامه می‌دهد: «این هنر هنوز هم مشتری دارد. سبد و سینی تولید اصلی است، اما اگر مشتری وسیله دیگری هم بخواهد، برایش می‌بافیم.»
غلام‌ویسی که چراغ کارگاه‌های ارغوان‌بافی زیادی را روشن کرده است و حالا با ۱۲۰ بانوی هنرمند به صورت مستقیم کار می‌کند، ادامه می‌دهد: «تولید صنایع‌دستی بدون حمایت نمی‌شود و راه‌اندازی بازار دائمی خواسته همیشگی ماست.»

هنری همسو با طبیعت

زمانی که شاخه‌های ارغوان از درخت جدا می‌شود، نازک‌تر و انعطاف‌پذیرتر است. شاخه‌های نازک و جوان درختان ارغوان تا اواخر پاییز با داس بریده می‌شود. دیرتر که بشود، شاخه‌های ضخیم‌تر و کار بافندگی سخت‌تر می‌شود.
غلام‌ویسی می‌گوید که جدا کردن شاخه‌ها راه و روش دارد و نباید زخم اشتباهی بر تن درخت ارغوان بخورد، چون خشک می‌شود. بافته‌های ارغوان‌بافی بیشتر به شکل بیضی و دایره هستند. ارغوان‌بافان بنا بر نیاز بازار، ترکه‌ها را به صورت سبدهای گود یا به صورت سینی مسطح یا به صورت سبدهای کوچک میوه و در اندازه‌های مختلف می‌بافند. غلام‌ویسی درباره همخوانی این هنر با محیط‌زیست می‌گوید: «تولیدهای ارغوان‌بافی از جنس طبیعت است و تا ۷۰ سال دوام دارد. ظروف پلاستیکی هیچ‌وقت نمی‌تواند جای این لوازم را بگیرد.»

روستای ملی ارغوان‌بافی اینجاست

مردم روستای دیوزناو شهرستان سروآباد کردستان از ترکه‌های درخت ارغوان انواع صنایع دستی را می‌بافند که سوغاتی‌ زیبا از روستای دیوزناو است. دیوزناو روستایی با قدمتی هزاران ساله، مابین رودخانه سیروان و کوه شاهو واقع شده است. در سال ۱۳۹۹ این روستا به‌عنوان مرکز اصلی ارغوان‌بافی ثبت شده است. این اتفاق موجب شده است بخش قابل توجهی از مردم این منطقه به این حرفه روی آورند و برای خود یک درآمد پایدار ایجاد کنند.
فیلمی از مراحل ارغوان بافی را ببینید: