کارگران «فولاد ابهر» قربانی بازی‌های کارفرما؟/ هر ماه اعتصاب برای دریافت حقوق!

به گزارش خبرنگار ایلنا، کارخانه فولاد سیادن ابهر از واحدهای صنعتی باسابقه در استان زنجان است که بیش از یک دهه فعالیت مستمر در حوزه تولیدات فولادی داشته است و در سال‌های گذشته برای حدود ۲۵۰ کارگر به‌طور مستقیم اشتغال ایجاد کرده است. بخش قابل توجهی از نیروهای این کارخانه، از ابتدای راه‌اندازی مجموعه در آن مشغول به کار بوده‌اند و امروز بین ۱۵ تا ۱۶ سال سابقه کار دارند.

این واحد صنعتی طی سال‌های اخیر با مشکلات مالی، بدهی‌های انباشته و انتقادهایی نسبت به نحوه مدیریت روبه‌رو بوده است. مسائلی که به گفته کارگران پیش از این هم، بارها به تعویق دستمزدها و شکل‌گیری اعتراض‌های صنفی منجر شده است. هرچند در مقاطعی با پرداخت بخشی از مطالبات، این اعتراض‌ها فروکش کرده است، اما به نظر می‌رسد که مشکلات مربوط به معوقات مزدی به‌صورت دوره‌ای تکرار می‌شود.

در ماه‌های اخیر، اخبار این کارخانه نشان از تکرار دوباره شرایط سخت دارد. به گونه‌ای که روند تولید در کارخانه کاهش یافته و بخش عمده‌ای از کارگران عملاً بدون کار مانده‌اند. اکنون با گذشت دو ماه ازعدم پرداخت حقوق و پرداخت نشدن عیدی، کارگران می‌گویند شرایط به مرحله حساسی رسیده است و در صورت بی‌پاسخ ماندن مطالبات، احتمال آغاز دور تازه‌ای از اعتصاب وجود دارد.

یکی از کارگران این کارخانه درباره وضعیت فعلی کارخانه به خبرنگار ایلنا گفت: در حال حاضر تنها حدود ۳۰ نفر در کارخانه هستند آنها هم برای تخلیه بار و کارهای جانبی حضور دارند. عملاً تولید متوقف است و بقیه نیروها بلاتکلیف‌اند.

دو ماه حقوق و عیدی معوق؛ ۲۵۰ خانواده در انتظار

وی با اشاره به معوقات مزدی انباشت‌شده کارگران ادامه داد: دو ماه است حقوق نگرفته‌ایم. عیدی هم پرداخت نشده است. در آستانه عید هیچ دریافتی نداشتیم. حدود ۲۵۰ نفر اینجا کار می‌کنند که بیشترشان ۱۵ تا ۱۶ سال سابقه دارند، یعنی عمرشان را در همین کارخانه گذاشته‌اند.

این کارگر درباره پیگیری‌های انجام‌شده گفت: به فرمانداری مراجعه کردیم و مستقیم با فرماندار صحبت کردیم. در دفتر امام جمعه هم موضوع را مطرح کردیم. گفتیم ۲۵۰ خانواده درگیر این وضعیت هستند. اما پاسخ می‌دهند از این شرکت خارج شوید و جای دیگری کار کنید. مگر کارگری که این همه سابقه دارد، به همین راحتی می‌تواند برود؟ آنجا باید دوباره از صفر شروع کند و از نظر حقوق و مزایا هم عقب می‌افتد.

وی با انتقاد از عدم ورود جدی مسئولان برای رفع مشکلات کارخانه افزود: چندین بار نامه نوشتیم و به ادارات مختلف مراجعه کردیم. گفتیم اگر مدیریت ضعف دارد، کمک کنید اصلاح شود یا تصمیم قاطع بگیرید، اما تکلیف کارگر را روشن کنید. 

هرماه اعتصاب برای دریافت حقوق

این کارگر با بیان اینکه اعتراض صنفی در این کارخانه مسبوق به سابقه است، گفت: تقریباً هر ماه برای گرفتن حقوق مجبور به اعتصاب می‌شویم. معمولاً بعد از فشارهایی که از سمت برخی نهادها وارد می‌شد، حقوق پرداخت می‌شد اما این بار دو ماه (دی و بهمن) گذشته و خبری نیست.

وی هشدار داد: کارگران تا دهم این ماه فرصت داده‌اند. اگر پرداختی انجام نشود، باز مجبور به اعتصاب می شویم. نگرانی ما این است که در جریان تجمع، حاشیه‌ای ایجاد شود و برای کارگران دردسر درست شود. ما دنبال تنش نیستیم، فقط حق و حقوق خودمان را می‌خواهیم.

این کارگر همچنین با اشاره به مشکلات رفاهی کارگران بیان کرد: نزدیک به یک سال است لباس کار نداده‌اند. فیش حقوقی هم نمی‌دهند. وضعیت سرویس‌های بهداشتی، محل استراحت و غذاخوری در شأن کارگر نیست. این مشکلات مربوط به امروز و دیروز نیست و از قبل هم وجود داشته است.

وی در پایان تأکید کرد: ما نمی‌گوییم بدهی‌های کارخانه نادیده گرفته شود، فقط می‌گوییم ابتدا حق و حقوق کارگر پرداخت شود. ۲۵۰ خانواده چشم‌انتظار همین حقوق هستند، آن هم در شرایطی که به تعطیلات عید نزدیک می‌شویم. امیدواریم قبل از تاریخ ۱۰ اسفند، برای حل این وضعیت تصمیم جدی گرفته شود.

سهم دولت و کارفرما در بحران؛ مسئولیت اصلی با کیست؟

در پرونده‌هایی از جنس تعطیلی واحدهای تولیدی، انباشت بدهی و تعویق دستمزدها، معمولاً مجموعه‌ای از عوامل در هم تنیده دخیل هستند. از شرایط اقتصاد کلان و سیاست‌گذاری‌های عمومی گرفته تا نحوه مدیریت بنگاه و تصمیمات کارفرما. در بسیاری از موارد، هم دولت در حوزه نظارت، حمایت و تسهیل‌گری سهم دارد و هم کارفرما در شیوه اداره و اولویت‌بندی منابع. با این حال، در بررسی وضعیت کارخانه فولاد سیادن ابهر و بر اساس آنچه از پیگیری‌های ما و اظهارات دیگران برمی‌آید، به نظر می‌رسد نقش و مسئولیت کارفرما در شکل‌گیری وضعیت کنونی پررنگ‌تر از سایر عوامل باشد.

اصغر نجاری، دبیر اجرایی خانه کارگر زنجان در گفت‌وگو با ایلنا، با اشاره به پیامدهای اجتماعی شرایط ناگوار کارخانه ها گفت: تعطیلی کارخانه‌ها و تعویق در پرداخت حقوق، تبعاتی چون ناامنی روانی، بی‌اعتمادی و نابسامانی شغلی را به همراه دارد. این فشار مستقیماً بر زندگی کارگران و خانواده‌هایشان تحمیل می‌شود.

تقصیر کارفرما پررنگ‌تر است

وی با تفکیک مسئولیت‌ها اظهار کرد: بخشی از این مشکلات ناشی از کم‌کاری کارفرماست و بخشی هم به دولت برمی‌گردد. اگر منصفانه تحلیل کنیم، در برخی واحدها واقعاً موانع قانونی، مشکل تأمین مواد اولیه یا بروکراسی اداری دست کارفرما را می‌بندد. اما در مورد کارخانه فولاد سیادن ابهر، آن‌طور که ما متوجه شده‌ایم، قصور و تقصیر کارفرما پررنگ‌تر است.

نجاری ادامه داد: در شرایط کنونی کشور که با بحران‌های اقتصادی روبه‌رو هستیم، طبیعی است تولیدکننده هم با دشواری‌هایی مواجه شود، اما در عین حال برخی تولیدکنندگان هم از این وضعیت سوءاستفاده می‌کنند. این‌ها نگاه ملی ندارند و منافع ملی را در نظر نمی‌گیرند. آنچه برایشان اهمیت دارد تأمین منافع شخصی و خانوادگی است و دود این رفتارها به چشم کارگران می‌رود.

وی درباره نقش دولت بیان کرد: دولت و مسئولان می‌توانند در مسائل مربوط به واحدهای مشکل‌دار ورود کنند. در سفر ریاست‌جمهوری به استان زنجان، تسهیلاتی پیش‌بینی شد و بر اساس گزارش‌هایی که از اداره کل صمت و اداره کار دریافت شده بود، این امکان فراهم بود که واحدهای مشکل‌دار را در اولویت تخفیف اعتبار یا ارز دولتی قرار داد. اما گاهی این اتفاق نمی‌افتد و همین موضوع بازتاب منفی در فضای عمومی و جامعه کارگری ایجاد می‌کند. باید مشخص شود کدام دستگاه ناظر مسئول پیگیری اجرای مصوبات است و چه میزان حمایت واقعاً به واحدها تخصیص یافته است.

با این حال، نجاری تأکید کرد که به نظر می‌رسد که در این پرونده خاص، سهم کارفرما برجسته‌تر است. وی در این‌باره گفت: طبق اخباری که دریافت کرده‌ام، این شرکت حدود ۷۰ میلیارد تومان به شرکت برق بدهکار است و حدود ۱۵ روز برق آن قطع شده است. اداره برق اعلام کرده است اگر حدود ۳۵ میلیارد تومان پرداخت شود، برق وصل خواهد شد تا تولید ادامه پیدا کند. اما کارفرما اعلام کرده نهایتاً می‌تواند یک تا سه میلیارد تومان پرداخت کند.

اگر تولید و فروش انجام می‌شود، چرا بدهی تسویه نمی‌شود؟ چرا حقوق کارگران پرداخت نمی‌شود؟

دبیر اجرایی خانه کارگر زنجان افزود: شنیده ایم  که وضعیت تولیدی این کارخانه خوب است و حتی عنوان شده است که حقوق کارگران در ماه دهم پرداخت خواهد شد. اگر تولید انجام می‌شود و فروش هست، چرا بدهی انباشته تسویه نمی‌شود؟ چرا اراده‌ای جدی برای پرداخت بدهی برق دیده نمی‌شود؟

نجاری با انتقاد از نحوه توزیع منافع در واحدهای تولیدی گفت: وقتی تولید انجام می‌شود و سودهای میلیاردی حاصل می‌شود، در حالی که حقوق کارگر از ابتدای سال تغییر نکرده، این بی‌انصافی است. اگر حتی بخش کوچکی از سود به کارگر اختصاص یابد، هم کارگر راضی می‌شود و هم کارفرما دچار چالش نمی‌شود.

وی ادامه داد: سرمایه را سرمایه‌گذار می‌آورد، اما این سرمایه با دست توانای کارگر به تولید و سود تبدیل می‌شود. کارگر نباید نامحرم تلقی شود. متأسفانه در برخی موارد سودها به جیب عده‌ای محدود می‌رود و کارگر با حداقل دریافتی باقی می‌ماند. عدم پرداخت حقوق و عیدی کارگران واقعا جای تاسف دارد، آنهم وقتی که با عرق جبین این کارگران، این سود ایجاد شده است.

کارگران به اهرم فشار تبدیل شده‌اند

نجاری همچنین با طرح این شائبه که کارگران به اهرم فشار تبدیل شده‌اند، گفت: این نگرانی وجود دارد که با تعطیلی و پرداخت نکردن حقوق، کارگران به‌نوعی تبدیل به ابزار فشاری بر دولت شوند تا بدون تسویه بدهی، برق کارخانه وصل شود. اگر چنین نگاهی وجود داشته باشد، رویکردی فرصت‌طلبانه است.

وی تصریح کرد: طبق اطلاعات بنده، کارفرما در جلسات مرتبط حضور مستقیم پیدا نمی‌کند و نماینده می‌فرستد. در تماس‌ها وعده حل مشکل می‌دهد، اما در عمل اقدام جدی صورت نمی‌گیرد. حتی این شائبه وجود دارد که کارگران ترغیب شوند در رسانه‌ها اعلام کنند برق کارخانه قطع شده و تولید خوابیده تا دولت اقدام به وصل کردن برق کند، در حالی که ریشه موضوع بدهی پرداخت‌نشده است.

نجاری افزود: وقتی کارفرما حاضر نیست حتی بخشی از بدهی را به‌صورت جدی تسویه کند و در عین حال انتظار دارد خدمات برقرار بماند، طبیعی است این سؤال مطرح شود که چرا با فروش بخشی از تولید، بدهی تعیین تکلیف نمی‌شود؟ طبق اطلاعات ما، با فروش حدود یک هفته تولید، امکان پرداخت بخش قابل توجهی از بدهی وجود دارد.

سابقه حادثه مرگبار و نگرانی‌های ایمنی

وی در ادامه با اشاره به سابقه این شرکت گفت: ما از این شرکت خاطره خوبی نداریم. در گذشته حادثه‌ای رخ داد که ۴ الی ۵ کارگر این کارخانه داخل یک مخزن دچار خفگی شدند. اگر تجهیزات ایمنی و ماسک در اختیارشان قرار می‌گرفت، این اتفاق نمی‌افتاد. کارگران بدون تجهیزات ایمنی مناسب به داخل مخزن فرستاده شده بودند تا وضعیت دیگران را بررسی کنند. این نوعی قتل عمد است، اتفاق بسیار تلخی بود و هنوز در ذهن جامعه کارگری استان باقی مانده است.

نجاری در پایان گفت: اگرچه در بسیاری از واحدها دولت هم در ایجاد گره‌ها سهم دارد و در حوزه نظارت و مدیریت کلان اشکالاتی وجود دارد، اما در این پرونده خاص، پرداخت نشدن حقوق، تسویه نکردن بدهی برق، حضور نداشتن در جلسات و استفاده ابزاری از وضعیت کارگران، مسائلی است که مستقیماً به مدیریت کارفرما بازمی‌گردد. کارگر نباید قربانی بازی‌های مدیریتی و مالی شود.

تلاش خبرنگار ایلنا برای پیگیری روند بررسی مشکلات کارگران این کارخانه از اداره کار شهرستان ابهر به نتیجه  نرسید. رئیس اداره کار ابهر در پاسخ به پیگیری خبرنگار ایلنا درباره اقدامات صورت‌گرفته برای حل مشکلات کارگران فولاد ابهر، بدون ارائه جزئیات، تنها اعلام کرد: اقداماتی صورت گرفته است. این مقام مسئول حاضر به پاسخگویی نشد....

وقتی کارگرانی با ۱۵ سال سابقه کار هرماه برای پیگیری آنچه حقشان است مجبور به اعتصاب و پیگیری‌های مداوم شوند، به نظر می‌رسد که مدیریت یا اراده‌ای برای حل ریشه‌ای مشکلات کارگران ندارد یا منافع دیگری را بر امنیت شغلی حدود ۲۵۰ کارگر ترجیح می‌دهد. اکنون حدود ۲۵۰ خانواده در انتظار روشن شدن وضعیت معیشتی خود بیش از  نوروز هستند و اگر اراده‌ای جدی برای حل ریشه‌ای این بحران شکل نگیرد، تداوم بلاتکلیفی می‌تواند پیامدهای اجتماعی و صنفی گسترده‌تر و فرسایش بیشتر کارگران را به همراه داشته باشد.