شیوع مشکلات سلامت روان در جنگ‌زدگان بسیار بالاست؛ ارائه خدمات روانی-اجتماعی در مراکز اسکان موقت

محمدرضا شالبافان، مدیر دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت  در خصوص اقدامات حمایتی انجام شده از آغاز جنگ تا به امروز به خبرنگار ایلنا گفت: با آغاز بحران جنگی اخیر، وزارت بهداشت به‌ویژه دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد به منظور حفظ سلامت روانی جامعه و کاهش مخاطرات ناشی از این جنگ، اقدامات متنوع و مؤثری را به انجام رساند. از جمله این اقدامات، ارائه آموزش‌های روزانه به جمعیت عمومی بود. ما تقریباً هر روز، راهنمای آموزشی جامعی در خصوص افرادی که در معرض خطر بیشتری قرار دارند، تهیه و از طریق کانال خبری وزارت بهداشت (موسوم به وبدا) و سایر رسانه‌ها در اختیار عموم قرار دادیم. رسانه‌های مختلف نیز از این محتواها بهره‌برداری و انتشار نمودند.

وی افزود: آموزش‌هایی که پیش از این رویدادها، در جریان جنگ دوازده‌ روزه و پس از آن   تهیه شده بود، بازنشر و به‌روزرسانی گردید. ما بر این باوریم که این اقدامات، یکی از بخش‌های مهم در حفظ سلامت روانی و اجتماعی جامعه در شرایط بحرانی به شمار می‌رود. از سوی دیگر، این جنگ با آسیب‌های جدی روانشناختی همراه است؛ بنابراین  ضروری است که تمامی روانشناسان و درمانگران سلامت روان در سطح کشور، آموزش‌های تخصصی در این زمینه دریافت کنند. خوشبختانه، در بازه زمانی میان جنگ دوازده‌ روزه و بحران جنگی اخیر، بسته آموزشی چندرسانه‌ای جامعی برای تمامی روانشناسان سراسر کشور آماده کرده بودیم.

شالبافان در ادامه خاطرنشان کرد: البته این بسته آموزشی در ابتدا برای روانشناسان وزارت بهداشت تهیه شده بود؛ اما چند روز پیش از آغاز این جنگ، به صورت عمومی اطلاع‌رسانی کردیم که بسته‌های آموزشی مداخلات روانی-اجتماعی در بحران (ویژه روانشناسان) برای عموم افراد، در سامانه وزارت بهداشت به صورت رایگان در دسترس قرار گرفت. افراد می‌توانند در این دوره‌ها شرکت جویند، محتوای آن را مشاهده و در آزمون‌ها شرکت کنند و حتی گواهی شرکت در دوره را دریافت کنند. بر این باوریم که اینها، بی‌تردید در ارتقای توانمندی‌های روانشناسان جامعه ما مؤثر خواهد بود.

به گفته وی شرایط جنگی با آسیب‌های روانی همراه است که گاه نیازمند درمان دارویی است. با همکاری انجمن علمی روانپزشکان ایران، راهنمای درمان دارویی علائم روانپزشکی متعاقب بحران و سانحه را نیز تهیه کردیم و آن را به تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی،  موسسات، انجمن‌ها و سازمان‌های مرتبط با پزشکان ارسال کردیم.

این مقام وزارت بهداشت در ادامه توضیح داد: در کنار این اقدامات، با همکاری سایر ذی‌نفعان، از جمله سازمان بهزیستی، سازمان مدیریت بحران شهر تهران، هلال احمر  و سایر سازمان‌ها و نهادهای مسئول در حوزه سلامت روانی و اجتماعی، کمیته‌های مدیریت بحران در شهر تهران و سایر شهرستان‌ها تشکیل شد. این کمیته‌ها با محوریت وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی، خدمات روانی-اجتماعی را به جمعیت آسیب‌دیده ارائه می‌دهند؛ اعم از افرادی که در صحنه حادثه دچار آسیب شده‌اند، در بیمارستان‌ها بستری می‌شوند و پس از ترخیص، نیازمند مداخلات روانی-اجتماعی هستند.

شالبافان با اشاره به اینکه  برای افرادی که به طور موقت خانه‌های خود را از دست داده‌اند و در مراکز اسکان موقت (مانند هتل‌ها) مستقر می‌شوند، خدمات روانی-اجتماعی ارائه می‌شود، گفت: غربالگری مشکلات سلامت روان برای آنان انجام می‌گیرد. ارزیابی‌های ما حاکی از آن است که شیوع مشکلات سلامت روان در این گروه، بسیار بالاست. بنابراین، مداخلات روانشناختی، روانپزشکی و مددکاری اجتماعی برایشان صورت می‌پذیرد.مانند بحران‌های گذشته، همکاران ما در سامانه‌های مختلف هات‌لاین، به‌ویژه سامانه ۴۰۳۰ و سایر سامانه‌های وابسته به وزارت بهداشت، خدمات تلفنی به هموطنان عزیز ارائه می‌دهند. تماس‌ها روزبه‌روز در حال افزایش است.

وی در ادامه تصریح کرد: ما همچنین برنامه ویژه‌ای برای شهرستان میناب تدوین کرده‌ایم. در این برنامه، غربالگری جمعیت عمومی نه تنها در ناحیه آسیب دیده، بلکه در کل شهرستان انجام می‌شود. پس از اتمام این غربالگری، مداخلات تخصصی برای افراد شناسایی‌شده برنامه‌ریزی می‌گردد.

شالبافان در پایان یادآور شد: علاوه بر این، قصد داریم یک مرکز سلامت روانی‑اجتماعی جامعه‌نگر یا «سراج» در شهرستان میناب تأسیس کنیم. این مرکز خدمات تخصصی به مردم عزیز این منطقه ارائه خواهد داد. امید است که ساکنان این شهرستان و سایر مناطق کشور با جدی‌ گرفتن مشکلات روانی‑اجتماعی خود، در مواجهه با بحران‌های موجود به همکاران ما کمک کنند تا بتوانند به‌سرعت مشکلات را ارزیابی و درمان مناسب را ارائه دهند. همچنین آرزو داریم که این اقدامات منجر به کاهش و در نهایت حذف آسیب‌ها و بحران‌های روانی در کشورمان گردد.