خوشحالی دانش‌آموزان از تعطیلی مدارس؛ نشانه‌ کاهش احساس تعلق به محیط مدرسه

به گزارش خبرنگار ایلنا، اصغر جهانگیر معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه، روز یکشنبه ۱۴ دی ماه، در نشست ستاد راهبری نظام مراقبت اجتماعی دانش آموزان، تصریح کرد: آنچه که روشن است این است که آسیب‌های اجتماعی نه تنها در ایران، بلکه در دنیا رو به افزایش است. این امر دلایل مختلفی از جمله پیچیدگی‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فناوری‌های نوین است. 

وی ادامه داد: علی رغم تلاش‌هایی که در بخش‌های مختلف در حوزه کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌شود، اما واقعیت این است که نه تنها این آسیب‌ها کاهش پیدا نکرده بلکه رو به افزایش است این موضوع نشان می‌دهد که اقدامات انجام شده متناسب با سرعت آسیب‌ها حرکت نکرده است. 

او با اشاره به برخی نکاتی که موجب کاهش آسیب اجتماعی میان دانش آموزان می‌شود، گفت: تعلق خاطر دانش آموزان نسبت به درس و مدرسه، نقش تعیین کننده در کاهش آسیب‌های اجتماعی دارد. امروز دانش آموزان به مدرسه تعلق خاطر ندارند و یا کم دارند. به طور مثال از تعطیلی مدارس خوشحال می‌شوند. 

وی افزود: لازم است در کنار فعالیت‌های علمی، ارزش‌ها و قیود اخلاقی نیز به دانش‌آموزان منتقل شود و با سپردن مسئولیت‌های متناسب به آن ها، حس تعلق آنان به مدرسه تقویت شود. برنامه‌ریزی‌های صرفاً خشک و قالبی که در مدارس بوده است، موجب کاهش احساس تعهد و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان نسبت به محیط آموزشی شده است. 

وی با تأکید بر نقش پررنگ گروه همسالان در شکل‌گیری رفتار کودکان، تصریح کرد: یکی از نکاتی که باید مد نظر قرار داد، میزان بالای تقلیدپذیری دانش آموزان است؛ به‌گونه‌ای که کودکان بیش از هر منبع دیگری، از همسالان خود تأثیر می‌پذیرند. در بسیاری از موارد، پیام‌ها و توصیه‌های معلمان، مسئولان مدرسه و حتی والدین، در مقایسه با تأثیر رفتار و گفتار همسالان، از اثرگذاری کمتری برخوردار است. 

وی ادامه داد: میزان مشغولیت دانش آموز نیز تعیین کننده است. قواعد اجتماعی نشان می‌دهد که دانش آموزان در حالتی که مشغله‌ای ندارد بیشتر به سمت آسیب می‌روند. این که چگونه اوقات فراغت آن‌ها سپری می‌شود بسیار مهم است. مدرسه باید برای زمان سرگرمی کودکان در بیرون از مدرسه نیز برنامه ریزی کند. 

به گفته سخنگوی قوه قضاییه، اقدامات ارزشمندی که امروز در وزارت آموزش‌وپرورش با هدف پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و سرمایه‌گذاری برای آینده کشور در حال انجام است، به‌تنهایی کفایت نمی‌کند. 

وی با اشاره به نقش مهم سامانه «نماد» در این حوزه اظهار کرد: این سامانه به‌عنوان یکی از اقدامات مؤثر و راهبردی، در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ با تلاش معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه و با مشارکت مرکز جرم‌شناسی دانشگاه تهران تدوین و تصویب شد. «نماد» در سال ۱۳۹۴ به‌عنوان یک ائتلاف رسمی به رسمیت شناخته شد و اجرای آن از سال ۱۳۹۵ به‌صورت پایلوت در شش استان آغاز شد که به‌تدریج به سراسر کشور گسترش یافت و نتایج قابل قبولی را به همراه داشت. 

وی ادامه داد: بودجه‌ای که برای نظام مراقبت اجتماعی دانش آموزان در نظر گرفته شده، متناسب با حجم و گستره آسیب‌های اجتماعی موجود نیست. آموزش‌وپرورش در خط مقدم مواجهه با این آسیب‌ها قرار دارد؛ جایی که آن‌ها را می‌پذیرد، مدیریت می‌کند و می‌کوشد از مسیر تربیت و هدایت، آینده‌ای متفاوت برای دانش‌آموزان رقم بزند. 

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با تأکید بر الزامات اخلاقی سامانه «نماد» گفت: در نماد باید یک نظام اخلاقی مشخص، جدی و الزام‌آور حاکم باشد. اطلاعات این سامانه درباره مسائل حساس دانش‌آموزان بسیار ارزشمند و در عین حال پرخطر است و باید به‌گونه‌ای از آن محافظت شود که چارچوب‌های اخلاقی به‌طور کامل رعایت شود. انتشار نادرست اطلاعات، حتی با نیت دلسوزانه، می‌تواند آسیب‌زا باشد؛ چراکه دانش‌آموزان در سنی هستند که نباید دچار انگ و برچسب شوند. 

جهانگیر افزود: سامانه نماد به یک منشور اخلاقی روشن نیاز دارد و همه افرادی که به این سامانه دسترسی دارند، باید متعهد به رعایت آن باشند؛ چراکه پایبندی اخلاقی، از بروز آسیب‌های بزرگ‌تر جلوگیری می‌کند. 

وی همچنین پیشنهاد کرد: لازم است یک قسم نامه اخلاقی برای تمام افرادی که به سامانه نماد دسترسی دارند، تدوین شود تا قواعد اخلاقی مربوط به حفظ محرمانگی اطلاعات دانش‌آموزان، به‌طور جدی رعایت شود. 

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه در بخش دیگری از سخنان خود، آمار بازماندگی از تحصیل را هشداری جدی برای کشور دانست و اظهار کرد: بازماندگی از تحصیل نیازمند اقدام فوری است، چراکه آمار دانش‌آموزان بازمانده از تحصیل قابل توجه و نگران‌کننده است. در این میان، استفاده از ظرفیت خیرین نیز می‌تواند نقش مؤثری در بازگرداندن آن‌ها به تحصیل ایفا کند.