نداشتن روایت به معنای واگذاری جنگ در میدان روایت است/ روایت، میدان اصلی تقابل امروز است

وی افزود: از زمانی که نظام تحریم علیه جامعه ایران در سال 1391 شکل گرفت، بخشی از این روند به حوزه فرهنگی و رسانه‌ای اختصاص داشت؛ بودجه‌هایی تعریف شد، وظایفی تقسیم شد و فعالیت‌هایی شکل گرفت. برای مثال، ارتش آمریکا بودجه‌ای برای فعالیت رسانه‌ای اختصاص داد، صفحاتی ایجاد شد و مجموعه‌ای از اقدامات صورت گرفت تا گفتمان‌هایی در ایران شکل بگیرد که متأسفانه در برخی حوزه‌ها نیز علیه ما موفق عمل کردند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم ادامه داد: یکی از گفتمان‌هایی که از ابتدا طراحی شده بود، گفتمان ناکارآمدی دولت بود. تجربه‌های جهانی نیز نشان می‌دهد زمانی که هدف، تخریب یک ملت-دولت است، یکی از مراحل بعدی آن فراهم کردن زمینه برای ترویج گفتمان ناکارآمدی دولت در بستر فشارهای اقتصادی و اجتماعی است. در هر جامعه‌ای ناکارآمدی‌ها و مشکلات اجتماعی واقعی وجود دارد، اما گفتمان ناکارآمدی که بر این مسائل سوار می‌شود موضوعی طراحی‌شده است که با اغراق در برخی جنبه‌ها، نادیده گرفتن بخش‌های دیگر و برجسته‌سازی موارد خاص شکل می‌گیرد.

شالچی تصریح کرد: در دیگر کشورها دیده شده است که پس از مدتی بخشی از شهروندان احساس می‌کنند هیچ کار مفیدی در کشور انجام نمی‌شود و هیچ انسان دلسوزی وجود ندارد. دشمن تلاش کرد تا این حس‌ها در ایران نیز شکل بگیرد. برای مثال، القای اینکه «شهر ما چقدر زشت است و بهتر است خراب شود و از نو ساخته شود» یا اینکه «اصلاً مگر ما زیرساختی داریم که از بین برود؟» از این دست اقدامات رسانه‌ای است؛ مهم، اثرگذاری و شنیده شدن این تصورات است.

وی با اشاره به نادیده گرفته شدن تلاش‌های افراد مختلف در کشور گفت: وقتی چنین فضایی شکل می‌گیرد، دیگر کسی قهرمانان را نمی‌بیند. هنوز هم شاید آن خانمی که در گمرک یکی از شهرهای خوزستان، در حالی که باردار بود، هنگام حمله آسیب دید اما محل کارش را ترک نکرد تا دارو و کالاهای بیشتری از گمرک خرمشهر ترخیص شود، دیده نشده است. یا کسانی که در شبکه توزیع داروی کشور فعالیت می‌کردند و شهید شدند. در چنین فضایی، این قهرمانانی که ایران را حفظ کردند و تعدادشان هم زیاد بود، دیده نمی‌شوند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم خاطرنشان کرد: دشمن ما بسیار قدرتمند است. برخی پژوهش‌ها که در سال‌های مختلف انجام شده، برآورد می‌کنند هزار میلیارد دلار برای پروژه‌های پژوهشی از سوی دشمنان هزینه شده است. در حوزه رسانه، روابط عمومی و روایت نیز باید برای مواجهه با چنین رقیب قدرتمند و دانشمندی آماده شد. جنگیدن با چنین دشمنی سخت است، اما انتخاب دیگری وجود ندارد؛ زیرا راه عزت را انتخاب کرده‌ایم.

وی ادامه داد: در چنین تقابلی، همان‌طور که یک ضلع نظامی وجود دارد، ضلع دیگر همین حوزه‌ای است که امروز ما و شما درگیر آن هستیم؛ یعنی روایت. اینکه چگونه روایت کنیم و چگونه در این جنگ روایت‌ها ایستادگی کنیم، وظیفه سنگینی است و نیازمند کار جمعی و هماهنگ است تا این جنگ روایت و سیاست خاطره را نبازیم.

شالچی با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی ایران گفت: شاید همه امکانات طرف مقابل را نداشته باشیم، اما ظرفیت‌ها و تجربه‌های تاریخی مهمی داریم. در بسیاری از جنگ‌های بزرگ، در عرصه نظامی شکست خوردیم، اما بعدها با روایت توانستیم سرپا بایستیم. معروف‌ترین نمونه آن شاهنامه است؛ اگر روایت شاهنامه نبود، شاید در واقعیت سیاسی و نظامی نیز نمی‌توانستیم بایستیم.

وی افزود: از فروپاشی ساسانیان تا شکل‌گیری صفویه در سال 1501 میلادی، وحدت سیاسی نداشتیم یا پاره‌پاره بودیم یا بخشی از امپراتوری‌های بزرگ‌تر؛ اما آنچه ما را حفظ کرد، روایت‌هایی چون شاهنامه، تاریخ بیهقی و دیگر آثار بود. ما ملت روایت هستیم و جهان ما را با ادبیات، روایت و اسطوره می‌شناسد.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به فرهنگ شیعی اظهار کرد: هنر شیعیان این بوده که با روایت شهادت، از سخت‌ترین شکست‌های نظامی، پیروزی‌های فرهنگی بسازند و مقاومت و شکست‌ناپذیری را شکل دهند. این موضوع را جهان و آکادمی‌های دنیا نیز می‌شناسند و از قدرت روایت‌پردازی ما آگاه هستند.

وی گفت: در زمانه‌ای که نابودی این سرزمین و تمدن بدون شرمساری از سوی دشمن بیان می‌شود، ما کار دشوار و سنگینی پیش‌رو داریم. نکته اصلی این است که باید سیاست خاطره را زنده نگه داریم و آن را ادامه دهیم.

شالچی درباره هدف از برگزاری جشنواره عکس جنگ نیز اظهار کرد: هدف این مسابقه فقط نشان دادن ساختمان‌ها، پل‌ها و اماکن ویران‌شده نبود، بلکه نمایش درد و رنجی بود که انسان ایرانی در این حملات تحمل کرد؛ رنج‌هایی که کشیده شد، زخم‌هایی که ایجاد شد و سوگ‌هایی که متحمل شدیم. با این حال این دردها ما را متوقف نکرد و ایستادیم.

وی افزود: عزیزان زیادی را از دست دادیم؛ همه ما داغداریم، چه برای بزرگانی که از دست دادیم و چه کودکانی که از دست دادیم، اما همان‌طور که این عکس‌ها و سیاست خاطره نشان خواهد داد، ایرانی‌ها همچنان ایستاده‌اند و ادامه می‌دهند.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تصریح کرد: مهم است که این دردها و رنج‌ها را نه به عنوان شکست، بلکه به عنوان امری ببینیم که از دل آن بتوانیم به اشتراکات خود برسیم؛ زیرا بخش مهمی از سیاست رسانه‌ای دشمن، ایجاد شکاف و فعال کردن شکاف‌های اجتماعی در ایران بود تا ایرانی در مقابل ایرانی قرار بگیرد.

وی ادامه داد: این عکس‌ها نشان داد که موشک‌ها میان ما تفاوتی قائل نمی‌شوند؛ بر اساس مذهب یا قومیت، میان ما تفاوتی وجود ندارد و این دردها و رنج‌ها می‌تواند زمینه‌ای برای همگرایی بیشتر، گفت‌وگوهای بیشتر، به رسمیت شناختن رنج‌ها و تقویت همبستگی در آینده باشد.