نقش طب سوزنی در درمان بیماری‌ها

هدی عزیزی در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه طب چینی، طب سنتی کشور چین است که در سراسر دنیا مورد استقبال و استفاده مردم قرار گرفته است، اظهار کرد: این طب دارای سیستم‌های درمانی متنوعی است که به سراسر دنیا راه یافته‌اند و مورد قبول مردم قرار گرفته‌اند. این سیستم‌ها شامل طب سوزنی است که بیش از همه مورد توجه قرار گرفته و درواقع بهترین طب برخاسته از سنت است که توانسته در طب مدرن ادغام شود؛ زیرا مکانیزم‌های آن یکی‌یکی کشف شده است.

وی با اشاره به اینکه طب سوزنی یک روش درمانی است، افزود: طب سوزنی بسیاری از مکانیزم‌های آن مشخص شده و به‌راحتی با طب مدرن ادغام یافته است. به این ادغام «پزشکی یکپارچه» می‌گوییم؛ یعنی ما پزشک طب مدرن هستیم که طب مکمل را هم آموزش دیده‌ایم و سعی می‌کنیم آن بخش‌هایی را که شواهد علمی بیشتری دارند، بر اساس اصول طب یکپارچه، بدون تعصب به بیمار توصیه کنیم.

این متخصص طب سوزنی و چینی با بیان اینکه شاخه‌های دیگر طب سنتی چینی علاوه بر سوزنی شامل طب گیاهی چینی که بسیار گسترده و پیچیده است می‌شود، گفت: در کشورهای دیگر داروهای آن موجود است اما در ایران متاسفانه موجود نیستند و ورود این داروها با مشکلاتی مواجه شده‌اند و به همین جهت هنوز توسعه پیدا نکرده است. ماساژ چینی و روش‌هایی مثل تای‌چی‌چوان که شامل یک‌سری ورزش‌هاست، از شاخه‌های دیگر طب چینی هستند که در دنیا طرفدار دارند و استفاده می‌شوند.

عزیزی با اشاره به اینکه طب سوزنی در حیطه‌هایی وارد عمل می‌شود که طب مدرن در درمان آن بیماری ناچار است، خاطرنشان کرد: در حیطه درد مزمن، طب سوزنی باعث می‌شود میزان مصرف داروهای مسکن و حتی داروهای شیمیایی کم شود و به کاهش عوارض جانبی آن‌ها کمک می‌کند. به‌طور کلی هزینه اثربخشی بالایی دارد. در همراهی با بسیاری از داروها، طب سوزنی اثر دارو را افزایش می‌دهد؛ یعنی در بسیاری از بیماری‌ها به‌عنوان یک درمان کمکی، اثر دارو را بیشتر کرده و به تسریع بهبود بیماری کمک می‌کند. درمان سوزنی دوره‌ای است و یک دوره درمانی می‌تواند بیماری مزمن را کنترل کند.

درمان طب سوزنی در اکثر موارد دوره‌ای است

وی با بیان اینکه دوره درمان با طب سوزنی بستگی به نوع بیماری دارد، افزود: درمان با این روش در اکثر موارد دوره‌ای است، اما در مورد برخی از دردهای حاد بسته به نوع مشکل می‌تواند به یک یا دو جلسه محدود شود. با این حال اغلب مراجعات برای درمان دردهای مزمن از جمله بیماران مبتلا به چاقی، ناباروری، اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب، بی‌خوابی یا بیماری‌های زنان مانند تخمدان پلی‌کیستیک و دردهای قاعدگی هستند. طب سوزنی درمان تخصصی دارد و مردم باید برای دریافت آن، مستقیماً به خود متخصص این رشته مراجعه کنند.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه طب سوزنی در دستان فرد متخصص درمان کم‌عارضه‌ای است، گفت: هدف از اشاره به عوارض احتمالی و آگاهی‌بخشی به مردم است تا این روش درمانی را تنها به دست متخصصان بسپارند؛ در غیر این صورت، نه تنها تأثیری در درمان بیماری ندارد، بلکه بیمار را با عوارض بسیاری مواجه می‌کند. اطلاعات مردم در رابطه با طب سوزنی در مجموع مناسب است، اما برخی اشتباهات نیز وجود دارد؛ نمونه آن این است که مردم متخصصان واقعی طب سوزنی را به درستی نمی‌شناسند و گاه به افراد غیرمتخصص مراجعه می‌کنند.

عزیزی یکی از چالش‌های موجود در این حوزه را مداخله‌گران بی‌شماری عنوان کرد که در سطح جامعه فعال هستند و ادامه داد: تنها از طریق آگاهی‌بخشی به مردم می‌توان این وضعیت را اصلاح کرد. مردم باید بدانند که برای طب سوزنی باید به فردی مراجعه کنند که پزشک و دارای تخصص در این رشته باشد.

وی با بیان اینکه از دیدگاه علمی، در طب سوزنی هنگامی که سوزن وارد نقاط آناتومیک مشخصی می‌شود، یک پیام عصبی به شاخه خلفی نخاع ارسال می‌شود، افزود: اما نکته مهم این است که انتخاب این نقاط باید توسط متخصص انجام شود؛ بنابراین، صرفاً وارد کردن سوزن به داخل بدن، طب سوزنی محسوب نمی‌شود، اثربخشی ندارد و عارضه‌دار است.

عزیزی چالش مهم دیگر این حوزه را موضوع بیمه عنوان کرد و خواستار ورود این درمان به پوشش بیمه پایه شد و گفت: مشکل دیگری که بیشتر با آن مواجه هستیم، بیمه است. در حالی که تقاضا برای این درمان وجود دارد و در اکثر کشورهای پیشرو مانند آلمان و بسیاری از کشورهای اروپایی، طب سوزنی جزو خدمات بیمه پایه محسوب می‌شود، اما در ایران این روش تنها تحت پوشش بیمه‌های تکمیلی قرار دارد.

وی با بیان این درخواست افزود: پیگیری پزشکان این حوزه این است که طب سوزنی با توجه به شواهد علمی متقن و گسترده‌ای که دارد و همچنین با توجه به اینکه در بسیاری از کشورهای دنیا از جمله کشورهای اروپایی، آمریکا و کانادا تحت پوشش بیمه پایه است و حتی دارای ابعاد تخصصی است، در ایران نیز مشمول بیمه پایه شود.

این متخصص طب سوزنی و چینی درباره اقدامات انجام‌شده برای معرفی و توسعه این رشته افزود: اولین اقدام، ایجاد گروه تخصصی در درون دانشگاه بود که اصلی‌ترین کار به شمار می‌رود؛ چراکه از این طریق، افراد متخصص برای ترویج و گسترش این رشته تربیت می‌شوند. دومین اقدام، آگاه‌سازی مردم است که برای تحقق آن در برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی مختلفی شرکت می‌کنیم.

بیمارستان امام رضا(ع)، تنها درمانگاه آموزشی تخصصی رشته طب سوزنی در کشور

عزیزی با معرفی درمانگاه تخصصی طب سوزنی بیمارستان امام رضا(ع) مشهد، اظهار کرد: این درمانگاه، تنها درمانگاه آموزشی تخصصی این رشته در کل کشور است که در درون یک بیمارستان آموزشی قرار دارد. پزشکانی که در این مرکز فعالیت می‌کنند، همگی متخصصان طب سوزنی هستند که دوره تخصصی خود را در چین گذرانده‌اند. دانشجویان این رشته نیز همگی از میان پزشکانی هستند که از طریق آزمون دکتری تخصصی (PhD) جذب شده و این دوره را طی کرده‌اند.

وی در توضیح جایگاه طب سوزنی در نظام سلامت به تفاوت مفاهیم در این حیطه پرداخت و گفت: در مدل مکمل، طب سوزنی برای تکمیل کاستی‌های طب رایج به کار می‌رود. در مدل جایگزین، درمان رایج می‌شود، اما آنچه امروز توصیه می‌شود مدل یکپارچه است که در آن از هر دو روش به صورت همزمان استفاده می‌شود، مگر در موارد خاصی که بیماران تمایلی به مصرف دارو ندارند و روش‌های درمان طبیعی را ترجیح می‌دهند.

نقش طب سوزنی در درمان ناباروری و تخمدان پلی‌کیستیک بسیار مؤثر است

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد به نقش مؤثر طب سوزنی در حیطه ناباروری اشاره و این روش را در درمان ناباروری بسیار مؤثر دانست و خاطرنشان کرد: مطالعات علمی نشان داده‌اند که بیمارانی که قرار است پروسه «IVF» را آغاز کنند، اگر حداقل ۸ جلسه طب سوزنی قبل از تخمک‌کشی دریافت کنند و سپس حداقل یک جلسه در ۴۸ ساعت قبل از انتقال جنین تحت این درمان قرار گیرند، میزان موفقیت  «IVF» به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. همچنین در زمینه ناباروری آقایان نیز با این روش بسیار کار شده و به همین جهت، هم‌اکنون طرح‌های تحقیقاتی مشترکی با گروه زنان در دست اجرا داریم.

عطاری‌ها صرفاً برای فروش گیاهان دارویی هستند، نه درمانی

کاظم فرهمندی-رئیس دانشکده طب ایرانی و مکمل دانشگاه فردوسی مشهد در ادامه با اشاره به تغییر ذائقه مردم، اظهار کرد: با توجه به مشاهدات محیطی، گرایش مردم به طبیعت و محصولات طبیعی بیشتر شده است. در حوزه محصولات ارگانیک شاهدیم که این فروشگاه‌ها به پردرآمدترین مراکز تبدیل شده‌اند، بدون اینکه مشخص باشد محصولات ارائه شده واقعاً ارگانیک هستند یا خیر. این استقبال نشان می‌دهد مردم به این نتیجه رسیده‌اند که محصولات صنعتی و غذاهای آماده برای سلامتی مضر هستند و بهتر است به محصولات سنتی روی آورند.

وی در خصوص مسئولیت نظارت بر این بازار، ادامه داد: البته نظارت و برخورد با اصالت این محصولات و همچنین مداخله‌گران غیرمجاز در حوزه طب سنتی و سوزنی خارج از حیطه وظایف دانشکده است و نهادهای دیگر به ویژه وزارت بهداشت باید وارد این موضوع شوند.

درمان توسط عطاری‌ها تنها علائم بیماری را از بین می‌برد

رئیس دانشکده طب ایرانی و مکمل دانشگاه فردوسی مشهد هشدار جدی در مورد مداخله عطاری‌ها در درمان داد و گفت: درمان توسط عطاری‌ها اقدامی بسیار خطرناک است. کاری که عطاری‌ها انجام می‌دهند معمولاً فقط از بین بردن علائم بیماری است. به همین علت، اولویت اول مراجعه به پزشک است. پزشک در ابتدا احتمال هر بیماری جدی دیگری را بررسی می‌کند و سپس در مراحل بعد می‌توان از طب‌های مکمل استفاده کرد.

فرهمندی با اشاره به اینکه داروهای عرضه شده در عطاری‌ها ممکن است بسیار مضر باشند، بیان کرد: عطاری‌ها درمان را ساده می‌گیرند در حالی که ممکن است بیماری، عمقی و ریشه‌ای باشد و جان بیمار به خطر بیفتد. عطاری‌ها صرفاً برای فروش گیاهان دارویی هستند و می‌توانند نقش مشاوره‌ای داشته باشند، نه درمانی. اگر مردم با مداخله‌گران غیرمجاز در طب سوزنی و طب سنتی مواجه شدند، می‌توانند به تلفن ۱۹۰ وزارت بهداشت تماس بگیرند و اطلاع دهند.

رئیس دانشکده طب ایرانی و مکمل با تشریح مدل پزشکی جایگزین و برنامه‌های همکاری بین‌بخشی بر لزوم تصمیم‌گیری پزشک در انتخاب روش درمانی مناسب تأکید کرد و گفت: در این مدل، اگر پزشک تشخیص دهد که یک داروی شیمیایی عوارض زیادی برای بیمار به همراه دارد، می‌تواند بیمار را به روش‌های سنتی ارجاع دهد. با توجه به میزان خطری که بیمار را تهدید می‌کند، پزشک می‌تواند طب سنتی را به عنوان جایگزین توصیه کند.

منبع : ایسنا