گلایه هنرمندان سیستان و بلوچستان؛ از نبود حمایت های لازم تا عدم اعتماد

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها، فاطمه گلوی: جامعه هنری سیستان و بلوچستان با وجود برخورداری از ظرفیت‌های قابل توجه و هنرمندانی توانمند و بومی سیستانی و بلوچ، همچنان با چالش‌هایی ساختاری و فرهنگی دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ چالش‌هایی که بخشی از آن به کمبود زیرساخت‌های تخصصی مربوط است و بخشی دیگر ریشه در نگاه اشتباه مدیران برای پروزه سپاری و مسائل عمیق‌تر آموزشی و اجتماعی دارد.

بار ها دیده شده مدیران مجموعه های هنری، رسانه ای و فرهنگی پروژه های خود را با مبالغ هنگفت به خارج از استان سپرده اند و به هنرمندان بومی اعتماد نکردند.

همچنین برخی از مدیران هنری و فرهنگی استان بودجه های فرهنگی و هنری را به چند مجموعه و موسسه وابسته و آشنا به خودشان میدهند.

مشکلات اقتصادی نیز به عنوان مانعی جدی بر سر راه تولید آثار فاخر مطرح می‌شود؛ هزینه‌های بالای تولید در حوزه‌های موسیقی، تئاتر و فیلم سبب شده بسیاری از ایده‌های خلاقانه به مرحله اجرا نرسد؛ البته با تغییر نگرش مدیران و تقویت خودباوری و حمایت هدفمند و مشارکت چندجانبه دستگاه‌ها می‌توان زمینه خلق آثار ملی و اثرگذار را توسط همین هنرمندان بومی فراهم کرد.

عدم آموزش صحیح جدی ترین مشکل جامعه هنری

ارسلان محبی، خواننده و بازیگر سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر، درباره مسائل و مشکلات جامعه هنری استان اظهار داشت: جامعه هنری استان سیستان و بلوچستان بدون تردید سرشار از نکات مثبت و نقاط قوت است و افتخاراتی دارد که می‌توان به آن‌ها بالید.

وی ادامه داد: همان‌گونه که هر جامعه‌ای در هر نقطه جهان با چالش‌هایی روبه‌رو است، جامعه هنری سیستان و بلوچستان نیز از آسیب‌ها بی‌نصیب نمانده است؛ معمولاً وقتی از مشکلات سخن می‌گوییم، به موضوعاتی مانند کمبود زیرساخت‌ها، سالن‌ها و گالری‌ها اشاره می‌شود که البته این مسائل به جای خود قابل توجه‌اند، اما به اعتقاد من ریشه‌ای‌تر از این‌ها، مسئله آموزش است.

محبی اظهار داشت: به باور من، نبود آموزش‌های صحیح و مستمر یکی از مشکلات جدی جامعه هنری است؛ نهادها و ارگان‌های هنری می‌توانند با جدی گرفتن مقوله آموزش، دعوت از اساتید توانمند و برنامه‌ریزی اصولی، زمینه پرورش هنرمندان و شکل‌گیری گروه‌های حرفه‌ای را فراهم کنند.

ظرفیت بالا و ارزشمند هنرمندان بومی سیستان و بلوچستان

وی تاکید کرد: این موضوع برای تربیت نسل جدید هنرمندان اهمیت دارد؛ اما هنرمندانی که هم‌اکنون به صورت حرفه‌ای فعالیت می‌کنند و توان تولید آثار فاخر را دارند، بیش از هر چیز با مشکلات اقتصادی مواجه‌اند.

خواننده و بازیگر سیستان و بلوچستان اظهار داشت: هزینه تولید آثار بزرگ و باکیفیت بالاست؛ از دکور و استودیو گرفته تا تدوین و سایر ملزومات؛ وقتی حتی بخشی از این هزینه‌ها تأمین نشود، طبیعی است که امکان تولید اثر شاخص نیز فراهم نخواهد شد.

هنرمندان سیستان و بلوچستان توان خلق آثار درخشان و تاثیرگذار دارند

وی تصریح کرد: در سیستان و بلوچستان، خوانندگان، هنرمندان تئاتر و فیلمسازان و بازیگران بسیار توانمندی داریم که اگر تنها بخشی از هزینه‌های تولیدشان حمایت شود، می‌توانند آثار درخشان و تأثیرگذاری خلق کنند؛ با جرأت می توان گفت گاهی با یک‌سوم، یک‌پنجم یا حتی یک‌بیستم بودجه‌هایی که صرف برخی تولیدات بیرون از استان می‌شود، هنرمندان بومی می توانند آثار بهتری ارائه داده‌اند.

محبی بیان کرد: از مسئولان درخواست می کنیم در تخصیص منابع بازنگری کنند؛ چه اشکالی دارد چند اداره به صورت مشارکتی از یک تولید فاخر حمایت کنند؟ لزومی ندارد رقابتی بر سر نام‌ها شکل بگیرد؛ نتیجه مهم‌تر است.

وی در پایان گفت: اگر مدیرانی که اقتصاد هنر در اختیارشان است، همدلانه کنار هنرمندان بایستند و بر اساس سابقه و توانمندی آن‌ها حمایت هدفمند انجام دهند، بی‌تردید تولیدات فاخر و ملی استان افزایش خواهد یافت؛ در واقع باید گفت ظرفیت هنرمندان ما بسیار بالاست و تنها نیازمند همدلی و حمایت عملی و اقتصادی است.

برخی از نگاه های افراطی سنتی-مذهبی مانع رشد موسیقی محلی شده است

محمد مجاهد، خواننده محلی سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر، با اشاره به برخی زمینه‌های اجتماعی و مذهبی در سیستان و بلوچستان که منجر به کمتر دیده شدن موسیقی محلی این استان اظهار کرد: یکی از عللی که جامعه سیستان و بلوچستان کمتر به سمت موسیقی حرکت کرده، ریشه در مسائل مذهبی دارد؛ موسیقی سنتی بلوچی آن‌گونه که انتظار می‌رفت رشد نکرده و بخشی از این موضوع به تأثیرپذیری عمیق جامعه از مذهب و فتوای علما و بزرگان برمی‌گردد.

وی ادامه داد: جامعه ما به‌طور جدی تحت تأثیر باورهای دینی قرار دارد و در فضای مذهبی منطقه، هیچ فتوایی مبنی بر حتی یک قدم پیشروی به سمت موسیقی وجود نداشته است. همین مسئله سبب شده طیف گسترده‌ای از مردم که در اکثریت قرار دارند، با احتیاط یا فاصله نسبت به این حوزه برخورد کنند.

مجاهد تصریح کرد: اگر هم گروهی خاص یا افرادی محدود به سمت موسیقی گرایش پیدا کنند، از سوی طیف دیگری از اجتماع که شامل افراد مذهبی و حتی شهروندان عادی متأثر از آموزه‌های دینی هستند، مورد پذیرش کامل قرار نمی‌گیرند.

وی در پایان تأکید کرد: همین نگاه و فضای اجتماعی موجب شده موسیقی سنتی بلوچی آن رشد و گسترش مطلوب را تجربه نکند و ظرفیت‌های هنری آن‌چنان که باید شکوفا نشود.

هنر با هنرمندان زنده است

سهیل حسین‌زهی، آهنگساز و کارشناس موسیقی سیستان و بلوچستان در تشریح وضعیت هنرمندان در سیستان و بلوچستان با اشاره به مفهوم پویایی در هنر اظهار کرد: هنر تا زمانی زنده و جاری است که هنرمند امکان فعالیت داشته باشد.

وی ادامه داد: نوازنده زمانی می‌تواند ساز بزند و اثر خلق کند که جریان مستمری از برنامه‌ها، اجراها و فعالیت‌های هنری وجود داشته باشد؛ در حال حاضر در استان ما این پویایی به شکل مطلوب دیده نمی‌شود و فعالیت‌های هنری نسبت به گذشته کاهش چشمگیری داشته است.

حسین زهی افزود: جشنواره‌ها و برنامه‌های فرهنگی کم شده‌اند؛ در حالی که بسیاری از استان‌های دیگر دغدغه دارند دبیرخانه دائمی جشنواره‌های ملی و محلی را به دست آورند، ما هنوز از داشتن یک انجمن فعال برای معرفی هنرمندان خود به همین جشنواره‌ها محروم هستیم.

کاهش برگزاری جشنواره ها باعث ناامیدی هنرمندان می شود

وی گفت: سطح مطالبات دیگر استان‌ها با دغدغه‌های ما قابل مقایسه نیست. زمانی نه‌چندان دور، پیش از سال ۱۴۰۰، ماهانه دست‌کم یک یا دو جشنواره موسیقی در بخش‌های مختلف برگزار می‌شد و هنرمند بیکار نمی‌ماند؛ اما امروز به دلیل مشکلات اقتصادی و محدودیت‌های مالی، بسیاری از این برنامه‌ها حذف شده‌اند.

آهنگساز و کارشناس موسیقی سیستان و بلوچستان ادامه داد: شرایط به گونه‌ای پیش رفته که برخی هنرمندان پیشکسوت و محلی برای تأمین معاش ناچار به اجرای موسیقی در مراسم عروسی شده‌اند؛ این در حالی است که جایگاه هنری آنان بسیار فراتر از چنین موقعیت‌هایی است و مخاطبان اصلی آثارشان در این فضاها حضور ندارند.

وی افزود: یکی از دغدغه‌های جدی ما همین مسئله معیشت هنرمندان است؛ هنرمند درخواست کمک بلاعوض ندارد، بلکه انتظار دارد زیرساخت و بستر اجرای برنامه‌های فرهنگی فراهم شود.

برخی مدیران در پروژه های تولیدی به هنرمندان بومی اعتماد نمی کنند

حسین زهی با اشاره به تعطیلی‌های مقطعی در سال‌ گفت: بخشی از سال به دلیل مناسبت‌های مذهبی مانند محرم و رمضان طبیعتاً اجرای موسیقی متوقف می‌شود و در کنار آن، رخدادهای مختلف اجتماعی نیز به کاهش برنامه‌ها انجامیده است؛ در گذشته تالارها و مراکزی مانند دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی به طور مستمر میزبان جشنواره‌ها و برنامه‌های اداری بودند، اما امروز این ظرفیت‌ها کمتر فعال‌اند.

وی همچنین تأکید کرد: ما نتوانسته‌ایم موسیقی بلوچی را آن‌گونه که شایسته است به سایر استان‌ها معرفی کنیم؛ دستگاه‌های متولی فرهنگ از جمله فرهنگ و ارشاد اسلامی و حوزه هنری نقش مهمی دارند، اما چند سالی است که انجمن موسیقی در استان فعال نیست؛ در نبود این انجمن، معرفی هنرمندان به رویدادها، صدور مجوز اجرا و پیگیری مطالبات صنفی با مشکل مواجه شده است.

آهنگساز و کارشناس موسیقی به مسئله تولید آثار هنری پرداخت و تصریح کرد: یکی از انتقادهای ما این است که در پروژه‌های تولیدی به هنرمندان بومی اعتماد کافی نمی‌شود؛ گاها بودجه‌های مصوب استان برای تولید آثار هنری در استان‌های دیگر هزینه می‌شود و عملاً سهم هنرمندان محلی کاهش می‌یابد.

وی در پایان گفت: وقتی اثری تولید می‌شود، از شاعر و آهنگساز تا نوازنده و صدابردار همگی از آن منتفع می‌شوند؛ بنابراین شایسته است بودجه‌ای که برای استان تصویب می‌شود، در همین استان هزینه و تولید شود، نه اینکه پروژه در جایی دیگر ساخته و صرفاً در اینجا رونمایی شود.