تالش در آستانه یک تصمیم مهم شهری؛ ناحیه دوم شهرداری در راه است؟

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- بابک شفقتی جوکندان: رشد جمعیت، گسترش کالبدی شهر و تمرکز خدمات در هسته مرکزی، شهر تالش را به نقطه‌ای حساس از تصمیم‌گیری رسانده است؛ نقطه‌ای که ادامه روند موجود می‌تواند به تشدید مشکلات ترافیکی، فشار بر زیرساخت‌ها و کاهش کیفیت زندگی شهروندان بینجامد و در مقابل، اتخاذ تصمیمات ساختاری می‌تواند مسیر توسعه پایدار را هموار کند. در این میان، ایجاد ناحیه جدید شهرداری به‌عنوان یک راهکار مدیریتی، بیش از گذشته مورد توجه مسئولان و کارشناسان قرار گرفته است.

افزایش جمعیت؛ زنگ خطر برای مدیریت متمرکز

بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۹۵، جمعیت شهری تالش به ۶۲ هزار و ۲۱۱ نفر رسیده است؛ آماری که به گفته کارشناسان، صرفاً یک عدد نیست بلکه بیانگر افزایش مراجعات مردمی، رشد نیاز به خدمات شهری و افزایش فشار بر مدیریت متمرکز شهر است.

تمرکز فعالیت‌های اداری، خدماتی و تجاری در ساختمان مرکزی شهرداری، موجب شده بخش زیادی از شهروندان برای کوچک‌ترین امور اداری ناچار به مراجعه به مرکز شهر شوند؛ مسئله‌ای که به‌طور مستقیم به افزایش ترافیک، اتلاف وقت و نارضایتی عمومی منجر شده است.

توسعه فیزیکی نامتوازن و گسترش ساخت و سازها

در سال‌های اخیر، توسعه فیزیکی تالش عمدتاً به‌صورت ساخت و سازهای متراکم و چسبیده به محدوده شهری شکل گرفته است. احداث چند شهرک بزرگ مسکونی و افزایش ساخت و سازها در محدوده‌هایی نظیر حدفاصل میدان امام علی (ع) تا میدان امام حسین (ع) و پایین‌دست خیابان موسوم به ۲۰ متری، بدون توزیع متوازن خدمات، فشار مضاعفی بر شبکه معابر، زیرساخت‌ها و خدمات شهری وارد کرده است.

تمرکز خدمات؛ عامل اصلی ترافیک شهری

تمرکز مراکز درمانی، آموزشی، تجاری و اداری در هسته مرکزی شهر، موجب شکل‌گیری گره‌های ترافیکی مزمن در خیابان‌ها و کوچه‌های اصلی شده است؛ وضعیتی که به‌ویژه در ساعات پرتردد، زندگی روزمره شهروندان را با اختلال مواجه می‌کند. این شرایط، ضرورت تمرکززدایی خدمات و بازنگری در ساختار مدیریت شهری را بیش از پیش نمایان کرده است.

کرگانرود؛ فرصتی برای تفکیک مدیریتی

رودخانه کرگانرود که از میانه شهر تالش عبور می‌کند، به‌عنوان یک مرز طبیعی، ظرفیت مهمی برای تفکیک مدیریتی شهر فراهم کرده است. توسعه گسترده بافت شهری در آن‌سوی این رودخانه و ایجاد زیرساخت‌هایی نظیر ایستگاه شماره دو آتش‌نشانی، نشان می‌دهد که این محدوده به سطحی از رشد رسیده که نیازمند مدیریت مستقل و خدمات محلی است.

کارشناسان معتقدند ایجاد «شهرداری ناحیه دو تالش» در این بخش می‌تواند دسترسی شهروندان به خدمات را تسهیل کرده و از تمرکز بیش از حد فعالیت‌ها در مرکز شهر بکاهد.

سیاست دولت توقف توسعه غیر اصولی شهرها است

«رضا جمشیدی سه‌ساری» فرماندار تالش، در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح سیاست‌های کلان دولت اظهار کرد: سیاست دولت این است که شهرها به‌صورت غیر اصولی گسترش پیدا نکنند. تأکید دولت بر احیای بافت‌های فرسوده و تمرکززدایی خدمات از هسته مرکزی شهرها است.

وی افزود: اگر محدوده شهری به‌درستی تعریف شود، هم از گسترش بی‌رویه شهر جلوگیری می‌شود و هم می‌توان از اراضی کشاورزی و باغی اطراف شهر صیانت کرد. این موضوع به‌ویژه برای شهری مانند تالش که اقتصاد آن با کشاورزی گره خورده، اهمیت دوچندان دارد.

فرماندار تالش همچنین بر ارتقای کیفیت فضاهای شهری تأکید کرد و گفت: بهسازی پیاده‌روها، زیباسازی منظر شهری و ایجاد فضاهای بانشاط، نقش مستقیمی در افزایش رضایت شهروندان و تعلق خاطر آنان به شهر دارد.

اولویت با نوسازی بافت فرسوده است

«مهناز حسینی‌نژاد» رئیس اداره راه و شهرسازی تالش، نیز با تأکید بر ضرورت حفاظت از اراضی زراعی اظهار کرد: توسعه ساخت‌وساز در حاشیه شهر، عمدتاً بر روی زمین‌هایی انجام می‌شود که کاربری کشاورزی دارند. این روند به زیان شهر و نسل‌های آینده است و باید متوقف شود.

وی افزود: نوسازی بافت‌های فرسوده مرکز شهر، بهترین راهکار برای پاسخ به نیاز مسکن است. در همین راستا، محله‌هایی مانند گل‌سرخ، کردمحله و سه‌راه ییلاق مشمول مشوق‌هایی نظیر کسر ۵۰ درصدی هزینه صدور پروانه ساخت شده‌اند.

حسینی‌نژاد همچنین تأکید کرد: نوسازی بدون توجه به زیرساخت‌ها معنا ندارد؛ شبکه فاضلاب، فضای سبز، پارک‌ها و پیاده‌روها باید همزمان با ساخت‌وساز ارتقا پیدا کنند.

سازندگان چه می‌گویند؟

«سعید رهنمایی» سازنده و فعال حوزه مسکن در تالش، با انتقاد از وضعیت فعلی توسعه شهری گفت: شهر متأسفانه به‌صورت ناهمگون در حال ساخت است. در بسیاری از پروژه‌ها، نه به زیباسازی توجه می‌شود و نه به هویت بومی و فرهنگی منطقه.

وی ادامه داد: لازم است محدوده‌هایی مشخص برای بلندمرتبه‌سازی و محدوده‌هایی برای ساختمان‌های کم‌ارتفاع و ویلایی تعریف شود. همچنین باید ضوابط مشخصی برای نما، رنگ و فرم ساختمان‌ها وجود داشته باشد تا هر سازنده بر اساس سلیقه شخصی عمل نکند.

به گفته این فعال حوزه مسکن، شهرداری اگر برنامه‌ای شفاف و ضوابطی روشن ارائه دهد، هم سازندگان تکلیف خود را می‌دانند و هم توسعه شهری در مسیر هماهنگ و اصولی قرار می‌گیرد.

ناحیه جدید شهرداری، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر

کارشناسان شهری بر این باورند که ایجاد ناحیه جدید شهرداری در تالش، به‌ویژه در محدوده آن‌سوی رودخانه کرگانرود، می‌تواند با توزیع متوازن خدمات، کاهش تمرکز اداری، کنترل ترافیک و هدایت اصولی ساخت‌وسازها، زمینه‌ساز توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان شود؛ تصمیمی راهبردی که همسو با سیاست‌های کلان دولت و پاسخگوی نیازهای واقعی شهر تالش است.