بایبوردی: نجات دریاچه ارومیه در گرو انضباط سخت‌گیرانه مصرف آب است

احمد بایبوردی در گفتگو با خبرنگار مهر، با بیان اینکه مسئله دریاچه ارومیه دیگر صرفاً یک دغدغه محیط‌زیستی نیست، اظهار کرد: امروز سرنوشت این دریاچه به یک آزمون ملی برای سنجش کیفیت حکمرانی آب در کشور تبدیل شده و تصمیم‌های مقطعی یا پروژه‌های کوتاه‌مدت عمرانی پاسخگوی ابعاد پیچیده این بحران نیست.

وی افزود: افزایش متوسط حدود دو درجه‌ای دما، کاهش بارش‌های مؤثر و افت تراز آب دریاچه، شرایطی ایجاد کرده که در صورت تداوم، می‌تواند به تشدید ریزگردهای نمکی، تهدید سلامت عمومی و آسیب جدی به اقتصاد و معیشت منطقه منجر شود.

رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی با اشاره به اینکه حدود ۸۵ درصد برداشت آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، تصریح کرد: هر راهبردی که به اصلاح واقعی مصرف آب در کشاورزی نپردازد، عملاً از ریشه مسئله عبور کرده است. اصلاح الگوی کشت، محدودسازی محصولات پرآب‌بر، توسعه کشت‌های گلخانه‌ای و تعیین سقف برداشت برای دشت‌ها، دیگر گزینه اختیاری نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

بایبوردی با تأکید بر لزوم اجرای هوشمند آبیاری نوین گفت: توسعه سامانه‌های نوین آبیاری زمانی مؤثر خواهد بود که همزمان با آن، محدودیت سخت‌گیرانه برداشت آب اعمال شود. تجربه‌های جهانی نشان داده اگر بهره‌وری افزایش یابد اما سطح زیرکشت گسترش پیدا کند، صرفه‌جویی آب خنثی می‌شود و دستاورد پایداری حاصل نخواهد شد.

وی خاطرنشان کرد: نجات دریاچه ارومیه یک پروژه سازه‌ای یا انتقال آب مقطعی نیست، بلکه مسئله‌ای عمیق در حوزه حکمرانی آب است. حکمرانی هوشمند به معنای داده‌محوری، نصب کنتورهای هوشمند بر چاه‌ها، شفافیت در تخصیص منابع، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و پاسخ‌گویی نهادی است.

رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی در پایان تأکید کرد: تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد احیای اکوسیستم‌های آبی تنها زمانی موفق بوده که کاهش واقعی و پایدار برداشت آب در اولویت قرار گرفته است. هر سال تأخیر، هزینه بازگشت را افزایش می‌دهد و پنجره احیای دریاچه را کوچک‌تر می‌کند.