نبود استقلال مدیریتی، پاشنه آشیل توسعه مناطق آزاد ایران است

کمال ابراهیمی کاوری، کارشناس ارشد مناطق آزاد تجاری در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به فلسفه شکل‌گیری مناطق آزاد تجاری، اظهار کرد: مناطق آزاد ایران با هدف تسهیل تجارت، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تحقق توسعه منطقه‌ای تأسیس شدند، اما در شرایط فعلی بسیاری از این مناطق درگیر تله مدیریت دولتی شده‌اند؛ وضعیتی که نه‌تنها مانع رشد اقتصادی واقعی است، بلکه سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را نیز از ورود به این مناطق منصرف می‌کند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین دلایل بروز این چالش، تمرکز شدید تصمیم‌گیری در ساختارهای بوروکراتیک و دولتی است. به‌جای تدوین سیاست‌های منعطف، بازارمحور و متناسب با نیازهای سرمایه‌گذاران، تصمیم‌ها در سطوح بالای دولتی و بدون تعامل مؤثر با فعالان اقتصادی اتخاذ می‌شود که نتیجه آن کندی اجرا، تضاد سیاست‌ها و عدم انطباق با تحولات بازار است.

این کارشناس ارشد مناطق آزاد تجاری عنوان کرد: تداوم این رویکرد مدیریتی باعث شده مناطق آزاد ایران نقش استراتژیک خود را در زنجیره‌های ارزش جهانی از دست بدهند. در حالی که رقبای منطقه‌ای مانند دوبی و ترکیه با تکیه بر مدیریت حرفه‌ای و اعطای استقلال نسبی به مناطق آزاد، توانسته‌اند سرمایه‌های کلان جذب کنند، مناطق آزاد ایران عمدتاً به کارکردهای داخلی و سیاست‌های کوتاه‌مدت محدود شده‌اند.

ابراهیمی کاوری با اشاره به پیچیدگی فرآیند سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد، ادامه داد: تداخل وظایف میان نهادهای دولتی و محدود بودن اختیارات مدیران مناطق آزاد، مسیر سرمایه‌گذاری را طولانی و پرهزینه کرده است. بروکراسی فرساینده، تغییرات مکرر دستورالعمل‌ها و نبود شفافیت، تصویر نامطلوبی از این مناطق در ذهن سرمایه‌گذار ایجاد می‌کند و انگیزه ورود سرمایه را کاهش می‌دهد.

وی بیان کرد: راهکار خروج از این تله مدیریتی، تفویض واقعی اختیارات، تدوین نقشه راه توسعه مستقل و شفاف و تقویت ساختارهای حرفه‌ای در اداره مناطق آزاد است. این مناطق نیازمند مدیریتی هستند که ضمن هماهنگی با سیاست‌های کلان ملی، توان تصمیم‌گیری سریع، انعطاف‌پذیر و مبتنی بر منطق بازار را داشته باشد.

این کارشناس ارشد مناطق آزاد تجاری در پایان خاطرنشان کرد: تا زمانی که مناطق آزاد ایران تحت مدیریت دولتی متمرکز و غیرچابک اداره شوند، تحقق وعده جذب سرمایه‌گذاری و دستیابی به توسعه پایدار، در عمل فراتر از شعار نخواهد رفت.