فشارخون بالا چه بلایی سر ما می آورد

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وبدا، فاطمه حیاتی، متخصص نفرولوژی، در تعریف ساده فشارخون اظهار کرد: وقتی قلب به عنوان یک پمپ، خون را به درون عروق پمپاژ می‌کند، فشاری به جدار عروق وارد می‌شود که به آن فشارخون می‌گوییم. اگر عدد فشار بالا زیر ۱۲ و فشار پایین زیر ۸ باشد، این فشارخون نرمال تلقی می‌شود و انتظار نداریم عارضه‌ای ایجاد کند.

وی افزود: زمانی که فشار پایین از ۸ بالاتر می‌رود، به تدریج عوارض، خود را نشان می‌دهد و از آنجایی که عروق در تمام بدن گسترده هستند، ارگان‌های حیاتی به خصوص قلب و مغز آسیب می‌بینند. فشارخون بالا علاوه بر اینکه یکی از شایع‌ترین علل سکته‌های مغزی و قلبی و بیماری‌های قلبی است، باعث نارسایی کلیه، کاهش بینایی و آسیب به سایر ارگان‌ها نیز می‌شود.

حیاتی با اشاره به عوامل زمینه‌ساز بیماری فشارخون، گفت: مهم‌ترین علل، زمینه‌های ژنتیکی است و داشتن سابقه خانوادگی فشارخون بالا بسیار مورد توجه است. همچنین، اضافه وزن بالا و چاقی، افراد را بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشارخون قرار می‌دهد. علاوه‌ بر این، عادات غذایی نامناسب، مصرف فست‌فودها و مواد غذایی دارای نمک بالا از دیگر عوامل موثر در این زمینه است.

وی خاطرنشان کرد: خانواده‌ها متأسفانه از سن کودکی، ذائقه فرزندان را به مصرف انواع فست‌فودها و خوراکی‌های شور عادت می‌دهند و این مسئله از سنین کودکی، خطر ابتلا به فشارخون را در فرد افزایش می‌دهد.

این متخصص نفرولوژی تصریح کرد: استرس نیز عاملی تأثیرگذار در ابتلای فرد به فشارخون بالا است و در بیماران مبتلا به این عارضه می‌تواند باعث تشدید آن گردد. عواملی چون استعمال دخانیات و سیگار، مصرف الکل، وجود برخی بیماری‌ها یا مصرف داروهای خاص نیز از دیگر عوامل موثر در افزایش فشارخون است.

حیاتی ضمن اشاره به راه‌های پیشگیری از بالا رفتن فشارخون تصریح کرد: در سنین بزرگسالی (از ۱۸ سال تا ۳۰ سال)، توصیه می‌شود که هر سه سال یک بار فشار خون اندازه‌گیری شود. روند اندازه‌گیری صحیح بدین صورت است که فرد باید در اتاقی آرام باشد، فعالیت زیاد بدنی نداشته باشد، مضطرب نباشد و چند دقیقه در حالت نشسته قرار بگیرد. تا سن زیر ۴۰ سال، اگر فشار بالا (سیستولیک) کمتر یا برابر با ۱۲ و فشار پایین (دیاستولیک) کمتر یا مساوی ۸ باشد، فشارخون نرمال تلقی می‌شود و اگر اعداد بالاتر برود، مثلاً فشار بالا بین ۱۲ تا ۱۳ و فشار پایین بالای ۸ باشد، افزایش فشارخون محسوب می‌شود و باید به پزشک مراجعه کرد.

وی تأکید کرد: در سنین بالای ۴۰ سال، حتی اگر فشار خون تا قبل از آن نرمال بوده باشد، باید حداقل سالیانه یک بار فشار اندازه‌گیری شود. افرادی که در معرض عوامل خطر ذکر شده باشند، باید بیشتر از سایر افراد به این نکات توجه کنند.

حیاتی در خصوص ضرورت زمان آغاز درمان دارویی توضیح داد: برای اینکه فردی را مبتلا به فشار خون بدانیم، حداقل باید در دو جلسه فشارش را اندازه گرفته باشیم و بالا بوده باشد. در هر بار اندازه‌گیری هم حداقل دوبار به فاصله یک دقیقه فشار سنجیده می‌شود. اگر در دو جلسه فشار بالا بیش از ۱۳ و فشار پایین بالای ۸ باشد، باید تصمیم به درمان بگیریم.

وی با تأکید بر اولویت اصلاح سبک زندگی گفت: خط اول درمان، اصلاح سبک زندگی است؛ یعنی قبل از شروع درمان دارویی، حتماً باید علل زمینه‌ساز برطرف گردد. چنانچه فشارخون در حد فاصل بین ۱۲ تا ۱۴ باشد، می‌توان با اصلاح سبک زندگی یا کاهش وزن، فشار را کنترل کرد. اما اگر ۱۴ روی ۸ باشد، درمان دارویی نیز ضرورت دارد.

حیاتی درباره قطع خودسرانه داروهای کنترل فشار خون هشدار داد: فشارخون یک بیماری بدون علامت است و مصرف طولانی‌مدت دارو گاهی بیمار را خسته می‌کند. برخی می‌گویند یک یا دو روز نخوردیم و فشارمان ۱۲ یا ۱۱ بود و فکر می‌کنند بهبود یافته‌اند. متأسفانه فشارخون به دلیل بدون علامت بودن و ثابت نبودن عددش، می‌تواند در ساعات خاصی بالا برود و آرام آرام به ارگان‌های داخلی آسیب بزند.

وی تصریح کرد: قطع دارو می‌تواند بدون علامت باعث آسیب شود. وقتی فردی دچار نارسایی قلبی شده یا عروق قلبش تنگ شده باشد، کنترل فشار خون در آن موقع شاید بتواند جلوی پیشرفت بیماری را بگیرد اما آسیب وارد شده است. وقتی کلیه دچار عارضه می‌شود، فرد دچار عوارض خاص نارسایی کلیه می‌شود. ممکن است فرد دچار خونریزی یا آسیب شده با شد. بنابراین قطع دارو اصلاً توصیه نمی‌شود.

حیاتی، یک راهکار عملی برای همراهی بیشتر بیماران ارائه داد: امروزه داروهای جدید یک بار در روز تجویز می‌شوند و نیاز به مصرف چندباره نیست. گاهی حتی دو قرص در یک قرص تعبیه شده که راحتی بیشتری برای بیمار فراهم می‌کند. مراجعات منظم هر چهار تا شش ماه یک بار به پزشک می‌تواند از بروز عوارض جلوگیری کند.

این متخصص نفرولوژی، در خصوص قطع ناگهانی مصرف داروهای فشارخون توضیح داد: این اقدام می‌تواند میزان فشارخون را حتی نسبت به زمان شروع دارو بیشتر افزایش دهد. داروها معمولاً طول اثر دارند، ممکن است تا دو یا سه روز اثر دارو در بدن باقی بماند و فرد زود متوجه عارضه نشود، اما ممکن است یک هفته بعد با یک ناراحتی یا عصبانیت، فشار مریض افزایش پیدا کند و منجر به عارضه جدی شود. بنابراین به هیچ وجه توصیه نمی‌شود که داروی بیمار به یک‌باره قطع شود.

وی ادامه داد: اگرچه ممکن است مصرف چای غلیظ و قهوه به طور مستقیم اثری بر فشار خون نداشته باشد، اما باعث ایجاد عوارض گوارشی می‌شود. همچنین نوشابه‌ها چون معمولاً شیرین‌کننده به آن‌ها اضافه می‌شود، یکی از علل چاقی در سالیان اخیر محسوب می‌شوند و نوشابه‌های انرژی‌زا نیز جزو نوشیدنی‌های سالم نیستند.

حیاتی در خصوص تداخلات دارویی در این بیماری گفت: مصرف چند داروی فشارخون از گروه‌های مختلف دارویی اگر درست انتخاب شده باشند، مشکلی ایجاد نمی‌کند. گاهی پزشک مجبور می‌شود چند دارو برای بیمار تجویز کند و بعضی از آنها حتی نیز اثر همدیگر را تشدید می‌کنند که از این اثر درمانی برای کاهش تعداد قرص‌ها استفاده می‌شود. اگر مصرف طبق تجویز پزشک معالج باشد و مصرف خودسرانه نباشد، به هیچ وجه تداخل ایجاد نمی‌شود.