از الشقیف تا ضاحیه؛ نتانیاهو به دنبال چه معادله‌ای در لبنان است؟

خبرگزاری مهر، گروه بین‌الملل: همزمان با تشدید تجاوزات رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان، بنیامین نتانیاهو نخست وزیر این رژیم دستور حمله به ضاحیه جنوبی بیروت را صادر کرده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد تل‌آویو درصدد انتقال دامنه جنگ از نوار مرزی جنوب لبنان به عمق این کشور و تحمیل واقعیت‌های جدید میدانی و سیاسی است.

نتانیاهو و یسرائیل کاتس وزیر جنگ رژیم صهیونیستی در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که به ارتش این رژیم دستور داده‌اند اهدافی را در ضاحیه جنوبی بیروت بمباران کند. آنها مدعی شدند این تصمیم در واکنش به حملات حزب‌الله اتخاذ شده است.

این ادعا در حالی مطرح می‌شود که حزب‌الله لبنان پس از توافق آتش‌بس به مفاد آن پایبند بوده و حملات خود را متوقف کرده بود، اما رژیم صهیونیستی طی ماه‌های گذشته بارها این توافق را نقض کرده و علاوه بر حملات هوایی مکرر، نیروهای خود را تا شمال رود لیتانی پیش برده و ده‌ها روستای لبنانی را به اشغال درآورده است.

الشقیف؛ نماد بازگشت به اشغالگری

تصمیم جدید نتانیاهو تنها چند ساعت پس از آن اتخاذ شد که ارتش رژیم صهیونیستی مدعی سیطره بر قلعه راهبردی الشقیف شد؛ منطقه‌ای که برای اسرائیل تنها یک موقعیت نظامی نیست، بلکه بار نمادین و تاریخی نیز دارد.

قلعه الشقیف که بر ارتفاعات مشرف بر جنوب لبنان قرار گرفته، یکی از مهم‌ترین نقاط راهبردی منطقه به شمار می‌رود. رژیم صهیونیستی در جریان اشغال لبنان در سال ۱۹۸۲ این قلعه را تصرف کرد اما در سال ۲۰۰۰ و پس از شکست در برابر مقاومت لبنان مجبور به عقب‌نشینی از آن شد.

نتانیاهو در سخنانی که به مناسبت اعلام گسترش عملیات ایراد کرد، با اشاره به بازگشت نیروهای اسرائیلی به این منطقه گفت: «امروز به الشقیف بازگشته‌ایم؛ متحدتر و قوی‌تر از گذشته.»

اظهارات نتانیاهو نشان می‌دهد که تل‌آویو تلاش دارد بازگشت به الشقیف را به عنوان یک دستاورد نمادین برای افکار عمومی اسرائیل معرفی کند؛ دستاوردی که یادآور اشغال جنوب لبنان در دهه‌های گذشته است.

از جنوب لبنان تا بیروت؛ آیا اسرائیل به دنبال نسخه‌ای دیگر از غزه است؟

بسیاری از تحلیلگران معتقدند اقدامات اخیر رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد این رژیم در حال حرکت به سمت اجرای راهبردی مشابه آنچه در غزه دنبال کرده، در لبنان است.

جورج علم تحلیلگر سیاسی لبنانی معتقد است اسرائیل سیاست «زمین سوخته» را در جنوب لبنان دنبال می‌کند و تلاش دارد با تخریب گسترده زیرساخت‌ها و اشغال مناطق بیشتر، معادلات جدیدی را بر لبنان تحمیل کند.

اعلام آمادگی برای هدف قرار دادن ضاحیه جنوبی بیروت نیز در همین چارچوب ارزیابی می‌شود؛ اقدامی که می‌تواند دامنه درگیری را از مناطق مرزی به قلب لبنان گسترش دهد و خطر ورود منطقه به مرحله‌ای جدید از تنش را افزایش دهد.

چرا نتانیاهو اکنون به دنبال تشدید تنش است؟

بخش مهمی از تحلیل‌ها بر این نکته متمرکز است که اهداف نتانیاهو صرفاً نظامی نیست.

نخستین هدف را باید در عرصه داخلی رژیم صهیونیستی جستجو کرد. نتانیاهو پس از جنگ‌های اخیر با انتقادات گسترده‌ای روبه‌رو شده است. بسیاری از محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل معتقدند تل‌آویو در تحقق اهداف اعلامی خود در غزه، لبنان و حتی در تقابل با ایران ناکام مانده است.

در چنین شرایطی، نمایش پیشروی نظامی در جنوب لبنان و تصرف نمادینی مانند قلعه الشقیف می‌تواند به عنوان یک دستاورد تبلیغاتی برای جذب آرای جریان‌های راست‌گرا و کاهش فشارهای داخلی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف دوم به تحولات منطقه‌ای و پرونده ایران مربوط می‌شود. برخی تحلیلگران معتقدند تل‌آویو تلاش می‌کند پیش از هرگونه توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن، واقعیت‌های جدیدی را در لبنان ایجاد کند تا در مذاکرات و ترتیبات امنیتی آینده دست برتر را داشته باشد.

به عبارت دیگر، نتانیاهو در پی آن است که از طریق فشار نظامی، یک «برگ چانه‌زنی» برای آینده لبنان و معادلات منطقه‌ای به دست آورد.

آیا اشغال الشقیف می‌تواند حزب‌الله را تضعیف کند؟

با وجود تبلیغات گسترده رسانه‌های اسرائیلی، برخی از کارشناسان امنیتی این رژیم نسبت به دستاوردهای واقعی عملیات اخیر تردید دارند.

تامیر هیمان رئیس سابق سازمان اطلاعات نظامی رژیم صهیونیستی (امان) تصریح کرده است که تصرف قلعه الشقیف و حتی گسترش عملیات زمینی در جنوب لبنان، دستاوردی تاکتیکی و موقت محسوب می‌شود و فاقد هدف راهبردی روشن است.

به گفته وی، کنترل یک منطقه جغرافیایی نمی‌تواند تهدید موشکی و پهپادی حزب‌الله را از بین ببرد؛ زیرا توانمندی‌های اصلی این جنبش در مناطق مختلف لبنان از جمله بیروت و بعلبک پراکنده شده است.

هیمان همچنین تأکید کرده است که حتی سیطره بر کل منطقه تا رود لیتانی نیز لزوماً به معنای شکست حزب‌الله نخواهد بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد میان اهداف اعلامی سیاسی و واقعیت‌های میدانی فاصله قابل توجهی وجود دارد.

پاسخ حزب‌الله و نگرانی شهرک‌نشینان

در مقابل تهدیدهای نتانیاهو، حزب‌الله لبنان طی روزهای اخیر مجموعه‌ای از عملیات‌ها علیه مواضع و زیرساخت‌های نظامی رژیم صهیونیستی انجام داده و دامنه حملات خود به عمق اراضی اشغالی را افزایش داده است.

همزمان رسانه‌های عبری از افزایش نگرانی در شهرک‌های شمالی فلسطین اشغالی خبر می‌دهند. گزارش‌ها حاکی از آن است که حملات موشکی و پهپادی مقاومت موجب تشدید ناامنی در این مناطق شده و بخشی از مسئولان محلی و ساکنان شهرک‌های مرزی را با نگرانی‌های جدی مواجه کرده است.

بر این اساس، بسیاری از ناظران معتقدند تهدید نتانیاهو برای گسترش جنگ از الشقیف به ضاحیه جنوبی بیروت، بیش از آنکه نشانه دستیابی به یک پیروزی راهبردی باشد، تلاشی برای جبران بن‌بست‌های سیاسی و نظامی و ایجاد اهرم فشار در معادلات آینده منطقه است؛ راهبردی که در صورت ادامه، می‌تواند خطر گسترش جنگ به سراسر لبنان و حتی کل منطقه را افزایش دهد.