هر تنوعی رشد نیست، بعضی تنوع‌ها کیفیت را می‌کُشد

حسین رستگاری تولیدکننده صنعت نوشت‌افزار، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تنوع محصولات این صنعت گفت: به عنوان کسی که سال‌ها در این حوزه فعالیت داشته‌ام، معتقدم تنوع محصولات امری ضروری است اما به شرط رعایت حد تعادل. سلایق و ذائقه‌های متفاوت مخاطبان، ایجاب می‌کند که تنوع در بازار وجود داشته باشد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا تنوع زیاد باعث سردرگمی مشتری نمی‌شود، افزود: همین نگرانی دقیقاً به همان بحث تعادل برمی‌گردد. در حوزه نوشت‌افزار، تنوع محصولات بسیار بالاست و هر فروشنده متناسب با سیاست‌های خود، بخشی از این تنوع را در فروشگاهش عرضه می‌کند. طبیعتاً قرار نیست همه تنوع موجود در بازار، در همه فروشگاه‌ها دیده شود. این پراکندگی خودش به ایجاد رقابت کمک می‌کند و تا یک سطح مشخص، مفید است. اما وقتی از آن حد فراتر رود، همین تنوع باعث گیج شدن مخاطب می‌شود. به همین دلیل است که تأکید می‌کنم باید یک حد نرمال و متعادل برای آن تعریف شود.

این تولیدکننده گفت: واقعیت این است که تنوع هم می‌تواند هم تهدید و هم فرصت باشد؛ جنبه فرصت آن به این شکل است که وقتی تنوع در بازار زیاد می‌شود، تولیدکنندگان ناگزیر می‌شوند محصولات خود را به‌روزرسانی کنند، سبد کالایی‌شان را تکمیل کنند و مزیت‌های جدیدی به کالاهای خود اضافه کنند. اما جنبه تهدید آن نیز قابل توجه است؛ تنوع بالا باعث می‌شود مخاطب دائماً به دنبال گزینه‌های جدیدتر باشد. هر محصولی که خریداری می‌کند، به محض مشاهده تنوع بیشتر، ممکن است به سراغ خرید بعدی برود که این خود به مصرف‌گرایی دامن می‌زند. بنابراین تنوع از یک سو ارتقای سطح تولیدکنندگان را به دنبال دارد و از سوی دیگر می‌تواند مصرف‌گرایی را تشدید کند. اگر حد تعادلی در این میان رعایت شود، می‌توان این دو جنبه را تعدیل کرد.

وی یادآور شد: در مجموعه خودمان تلاش کرده‌ایم سبد محصولات را تا جایی که به کسب‌وکار ضربه نزند و برایمان مقدور باشد، گسترش دهیم و حد اعتدال را رعایت کنیم. خوشبختانه بازخوردهای خوبی نیز دریافت کرده‌ایم. رویکرد ما بیشتر محتوامحور است؛ به این صورت که هر سال یک یا دو محتوای جدید طراحی می‌کنیم و سپس بر اساس آن محتوا، محصولات مختلفی مانند دفتر، کلاسور، دفترچه یادداشت، تخته‌شاسی و چک‌لیست را تولید می‌کنیم.

رستگاری گفت: قطعاً تنوع برای ما نیز چالش‌هایی ایجاد می‌کند، اما باید پذیرفت که تنوع به طور طبیعی باعث رشد تولیدکننده می‌شود. نکته مهم این است که ما سعی کرده‌ایم تنوع را در حدی نگه داریم که از مرز تعادل خارج نشود. اگر تنوع بیش از اندازه شود، به خود تولیدکننده نیز آسیب می‌زند. وقتی تمرکز تولیدکننده از یک حوزه مشخص فراتر رود، دیگر نمی‌تواند با عمق کافی روی کیفیت محصولاتش کار کند.به همین دلیل ما تمرکز خود را بر حوزه محصولات کاغذی گذاشته‌ایم. یعنی اگر دفتر تولید می‌کنیم، در کنار آن دفترچه یادداشت، کلاسور نیز تولید می‌کنیم که همگی در یک خط تولید و در حوزه محصولات کاغذی قرار می‌گیرند. اگر بخواهیم مثلاً به حوزه کیف وارد شویم، کاملاً خط تولید مجزایی نیاز دارد و این باعث می‌شود تمرکز بین دو خط تولید تقسیم شده و کیفیت کار کاهش یابد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا تنوع محصولات باعث کاهش فروش محصول اصلی می‌شود، گفت: اتفاقاً تجربه ما خلاف این را نشان می‌دهد. در رویکردی که ما داشته‌ایم، سعی کرده‌ایم تنوع را در حد متعادل و در یک حوزه مشخص نگه داریم. به عنوان مثال، تولید دفتر در کنار سایر محصولات کاغذی، نه تنها به فروش محصول اصلی ضربه نمی‌زند، بلکه به عنوان یک سبد کالایی کامل، به فروش دفتر نیز کمک می‌کند.

این تولیدکننده در پاسخ به این پرسش که بزرگترین خطری که تنوع بیش از حد برای یک برند نوشت‌افزار ایجاد می‌کند چیست؟، خاطرنشان کرد: دو خطر اساسی در این زمینه وجود دارد. اول، بحث نقدینگی است؛ تنوع بالا طبیعتاً نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتری است و در شرایط تورمی بازار، تأمین این نقدینگی دشوار خواهد بود. دوم، همان بحث تمرکز است که پیشتر اشاره کردم. اگر شرکتی بخواهد تنوع محصولات خود را افزایش دهد، باید به سطحی از ساختار سازمانی و سیستم‌سازی رسیده باشد که بتواند برای هر بخش، نیروی انسانی مجزا و متخصصی داشته باشد تا تمرکز و کیفیت از بین نرود.