می‌خواهیم ادبیات انقلاب اسلامی در جهان عرب خوانده شود

به گزارش خبرنگار مهر، بیست‌وچهارمین شماره فصلنامه ادبی شیراز به چاپ رسید. این شماره با محوریت موضوعی «ادبیات و جنگ دوازده روزه» از سوی دفتر بین‌الملل حوزه هنری انقلاب اسلامی و به زبان عربی منتشر شده است. در این فصلنامه که به مدیر مسئولی محمدمهدی دادمان و سردبیری احمد طرفی منتشر می‌شود، تلاش شده تا مهم‌ترین و تازه‌ترین مسئله‌ها و یافته‌ها در گستره ادبیات فارسی با رویکرد ویژه نسبت به ادبیات پایداری و ادبیات انقلاب اسلامی بازتاب داده شود. به مناسبت انتشار شماره اخیر این فصلنامه با سردبیر این نشریه به گفت‌وگو نشستیم.

طرفی در معرفی نشریه شیراز بیان کرد: برای پاسخ به این سؤال باید کمی به عقب برگردیم. فصلنامه شیراز، در سال‌های گذشته در مجموعه دفتر آفرینش‌های ادبی حوزه هنری به همت تعدادی از دوستان و سردبیری جناب آقای موسی بیدج منتشر می‌شد. اما به دلایل متعدد، انتشار این فصلنامه متوقف شد. پس از وقفه‌ای ده ساله، به پیشنهاد و درخواست واحد بین‌الملل حوزه هنری انقلاب اسلامی، احیا و چاپ مجدد این نشریه در دستور کار قرار گرفت. دریافت ضرورت و اهمیت بازتاب فضای ادبی ایران در کشورهای عرب زبان و توجه به رشد و اعتلای آن مهم‌ترین دغدغه ما برای این شروع دوباره بود. در شروع دوباره انتشار فصلنامه، رساندن مفاهیم نوین و علوم زبانی ادبیات فارسی و ترجمه علوم تولیدی از نخبگان و فرهیختگان حوزه ادبیات فارسی را به عنوان یک اصل مهم و رویکرد جدید و جدی در کار در نظر گرفتیم. فصلنامه شیراز به زبان عربی منتشر می‌شود و به همین دلیل می‌تواند در ایجاد جریان و نیز افزایش تعاملات ادبی بین‌المللی کارساز باشد. تا کنون هم موفق به انتشار دو شماره از این فصلنامه شده‌ایم. شماره‌های 23 و 24 که در شماره 23 موضوع ادبیات انقلاب اسلامی و در شماره 24 با توجه به تقارن با جنگ 12 روزه، موضوع و موضع ادبیات به این جنگ را محور اصلی قرار دادیم.

او با اشاره به اینکه یکی از اهداف مهم این نشریه رشد و اعتلای ادبیات فارسی است، بیان کرد: این نشریه به موضوع ادب فارسی در گستره جغرافیایی زبان و ادبیات فارسی می‌پردازد و سعی دارد علاوه بر شناساندن ادبیات فارسی به دوستداران این زبان در کشورهای اسلامی و عربی، عرصه‌های مرتبط و دارای نسبت با ادبیات عرب را به مخاطبان زبان فارسی نشان دهد. هم‌چنین در این فصلنامه سعی بر آن است که به مفاهیم نو و تازه ادبیات فارسی، برگرفته از بستر انقلاب بزرگ اسلامی، پرداخته شود تا علاقه‌مندان در کشورهای منطقه ضمن آشنایی با این مفاهیم، ارتباط مؤثری با آن برقرار کنند. به این ترتیب انتشار این نشریه ذیل یکی از اهداف مهم حوزه هنری انقلاب اسلامی، در راستای معرفی و اعتلای ادبیات ایران به ویژه ادبیات عصر حاضر (ادبیات انقلاب اسلامی) و انعکاس آن در سطح ملّی و فراملّی، جریان‌سازی نظری، علمی و محتوایی در ادبیات فارسی و معرفی چهره‌های شاخص آن قرار می‌گیرد.

سردبیر نشریه شیراز با تاکید بر اینکه فصلنامه شیراز پرداختن به مقوله‌های زبان و ادبیات فارسی (نظم و نثر)، نقد و تحلیل‌های ادبی، جریان‌شناسی ادبی و ادبیات معاصر و انقلاب اسلامی را در دستور کار خود قرار داده است، گفت: همه ما می‌دانیم که ادبیات فارسی با حوزه تمدنی جهان عرب و اسلام و زبان و ادبیات عرب، وجوه اشتراکی بسیاری دارد و این دو ادبیات در طول تاریخ همیشه بر یکدیگر تأثیر گذاشته‌اند. این تعامل و بده بستان فرهنگی، در دوره کنونی هم باید تداوم داشته باشد و اشتراکات این دو فرهنگ و ادبیات نقد و بررسی شود. همان‌طور که اشاره کردم، تولید این فصلنامه چندین سال متوقف شده بوده ولی بنا به توصیه‌های مؤکد مقام معظم رهبری به ترویج مفاهیم و علوم زبان فارسی و هم‌چنین اهمیت موضوع ترجمه، دوباره تولید و انتشار آن از سر گرفته شد.

احمد طرفی جزییات محتوای نشریه را اینگونه شرح داد: این نشریه دربرگیرنده مطالب متنوع و بخش‌های متعددی است. شیراز در فصلنامه شیراز مقالات، جستارها، یادداشت‌های تحلیلی، گفت‌وگو، معرفی و نقد کتاب، معرفی چهره‌ها، معرفی نهادها و مؤسسات فعال ادبی، تازه‌ها و اخبار گنجانده شده است. در هر شماره نمونه‌هایی منتخب از آثار ادبی شامل اشعار، داستان‌ها و روایت‌ها و خاطره‌ها را منعکس می‌کنیم. نشریه ما به زبان عربی است و به صورت چاپ کاغذی و الکترونیک ارائه می‌شود. ضمناً در هر شماره متناسب با مسئله‌شناسی کارشناسان و نیز با نگاهی به جریانات و حوادث فرهنگی و اجتماعی روز، مسئله‌ای را مورد واکاوی و بررسی قرار می‌دهیم؛ یعنی در هر شماره یک موضوع به عنوان پرونده ویژه، محور تمام مباحث است.

او با بیان اینکه فصلنامه شیراز به زبان عربی منتشر می‌شود، گفت: به طور کلی مخاطبان فصلنامه شیراز، استادان و دانشجویان رشته زبان و ادبیات عرب در ایران، استادان و دانشجویان زبان و ادبیات فارسی در کشورهای عرب زبان مانند بحرین، سوریه، عراق، فلسطین، قطر، لبنان، مصر، یمن و ... هستند. به منظور توزیع هدفمند، ایجاد ارتباط و حفظ استمرار در تعامل با این افراد، بانک اطلاعاتی فراهم کرده‌ایم تا بتوانیم در فرایندی مستمر، شاهد تعاملی پایدار و مؤثر باشیم. امید داریم که بتوانیم برای ادبیات فارسی گامی هر چند کوچک برداریم و در این حوزه جریان‌ساز باشیم. علاوه بر افراد، فصلنامه شیراز برای مؤسسات و مراکز علمی پژوهشی مرتبط، سفارت‌خانه‌ها، کتابخانه‌های تخصصی، و سایر پژوهشگران و متخصصان (خارج از فضای دانشگاهی) نیز ارسال می‌شود.

طرفی افزود: در حال حاضر، فصلنامه حتی‌المقدور به صورت نسخه فیزیکی و در وهله دوم به شکل دیجیتال و مجازی به دست مخاطبان می‌رسد. با توجه به این‌که در حال بسترسازی برای راه‌اندازی سایت شیراز هستیم، امیدواریم در آینده نزدیک راه‌های ارتباطی بهتری برای مخاطبان خود به ویژه مخاطبان فرامرزی و خارجی فراهم کنیم. ‌امیداوریم با راه‌اندازی سایت شیراز، امکان انتشار وسیع‌تر نشریه و نیز ایجاد شبکه ارتباطی‌ قوی‌تر با مخاطبان را داشته باشیم.

سردبیر فصلنامه شیراز با اشاره به اینکه واقعه جنگ 12 روزه، سوژه نشریه بعدی است، گفت: بنا داریم در شماره آینده به مفهوم «پیروزی» و «پیروز» اهمیت و تأثیرگذاری موضوع جنگ ۱۲ روزه نیز با توجه به پیامدهای این جنگ، در ادبیات فارسی بپردازیم. به همین دلیل پرونده ویژه و محور اصلی شماره بیست‌وپنجم، موضوع «روایت پیروزی» است. به نظر می‌رسد خوانش ما از جنگ 12 روزه و روایت پیروزی حاصل آمده از آن را باید در حوزه ادبیات فارسی بررسی کنیم. می‌دانیم که جنگ نرم، جنگ شناختی، جنگ روایت‌ها، از مسائل مهم و پرتکرار این روزهاست. با توجه به این‌که یکی از مؤثرترین سازوکارهای جنگ شناختی، تبیین باورها و انگاره‌های ایرانی اسلامی یعنی باور به پیروزی جاوید ایمان و آرمان است.

او ادامه داد: این موضوع را با نویسندگان و پژوهشگران متعدد برای نگارش مقاله، جستار، یادداشت و نقد کتاب مطرح کرده‌ایم و محورهاای را پیشنهاد داده‌ایم. این محورها عبارتند از: روایت «پیروز» و «پیروزی» مبتنی بر ادبیات کلاسیک ایران؛ روایت «پیروزی» در مفهوم عاشورایی؛ روایت «پیروزی» در شعر سایر کشورها؛ جنگ ۱۲ روزه و روایت غالب در ادبیات منطقه‌ای؛ تحلیل روایت دشمن از جنگ ۱۲ روزه در ادبیات تولیدشده؛ روایت «پیروزی» در شعر عصر انقلاب اسلامی؛ تحلیل ادبی روایت «پیروزی» در گروه‌های اجتماعی در ایران و سایر کشورها؛ روایت «پیروزی» در ادبیات مقاومت ملل مختلف فارسی زبان؛ روایت «پیروزی» در نگاه ادیبان در گستره جغرافیایی زبان فارسی.

طرفی در پایان گفت: فصلنامه شیراز علاوه بر دغدغه‌مندی خود برای گسترش و اعتلای ادبیات فارسی به دنبال تأمین مطالبه به حق و دقیق مقام معظم رهبری درباره نهضت ترجمه است. به همین دلیل تلاش ما بر آن بوده است که علاوه بر ترجمه آثاری که معرف ادبیات و فرهنگ برخاسته از انقلاب اسلامی است، برای ترجمه متون از مترجمان سایر کشورها استفاده کنیم. در شماره بیست‌وچهارم، مترجمان مصری و سوری یاریگر ما بوده‌اند. در شماره جدید بنا داریم از مشارکت استادان تونسی هم برای ترجمه مطالب بهره‌مند شویم.