شتاب شرکت ملی نفت در احیای میادین قدیمی و مهار فلرهای مزمن جنوب

به گزارش خبرنگار مهر، میادین قدیمی مناطق نفت‌خیز جنوب، همچنان ستون فقرات تولید نفت خام کشور به شمار می‌روند و شرکت ملی نفت ایران در سال ۱۴۰۴ راهبرد خود را بر «بازآفرینی ظرفیت تولید» این میادین استوار کرده است. میادینی مانند اهواز، مارون، گچساران و آغاجاری که دهه‌ها نقش کلیدی در امنیت انرژی کشور داشته‌اند، امروز با بهره‌گیری از برنامه‌های نگهداشت و بهبود تولید، بار دیگر در کانون توجه سیاست‌گذار قرار گرفته‌اند.

بر اساس داده‌های رسمی، بیش از ۷۰ درصد تولید نفت ایران در سال ۱۴۰۴ از همین میادین تأمین شده است؛ موضوعی که اهمیت سرمایه‌گذاری مستمر برای جلوگیری از افت طبیعی تولید را دوچندان می‌کند. شرکت ملی نفت در این مسیر، با اجرای طرح‌های حفاری درون‌میدانی، تزریق گاز و به‌کارگیری روش‌های ازدیاد برداشت، تلاش کرده است ضمن حفظ تولید، بهره‌وری مخازن بالغ را افزایش دهد.

نکته قابل توجه آن است که این رویکرد، صرفاً به افزایش تولید محدود نمانده و هم‌زمان، توسعه زیرساخت‌های جانبی از جمله تأسیسات جمع‌آوری گازهای همراه نیز در دستور کار قرار گرفته است. در واقع، سیاست شرکت ملی نفت در سال ۱۴۰۴ حرکت به سمت نگاه یکپارچه به میدان نفتی است؛ نگاهی که نفت و گاز همراه را به‌عنوان اجزای یک زنجیره ارزش واحد می‌بیند.

جمع‌آوری فلرها؛ از برنامه‌ریزی تا اجرای پروژه‌های میدانی

یکی از مهم‌ترین محورهای عملکرد شرکت ملی نفت ایران در سال ۱۴۰۴، تسریع در اجرای پروژه‌های جمع‌آوری گازهای همراه و کاهش فلرسوزی در مناطق نفت‌خیز جنوب بوده است. بر اساس گزارش‌های رسمی، چندین پروژه بزرگ و متوسط در قالب طرح‌های NGL، ایستگاه‌های تقویت فشار و واحدهای جمع‌آوری محلی به مرحله اجرا یا بهره‌برداری رسیده‌اند.

این اقدامات، به‌ویژه در میادین قدیمی که فلرسوزی به‌صورت مزمن وجود داشته، نقش تعیین‌کننده‌ای در مهار تدریجی مشعل‌ها ایفا کرده است. آمارها نشان می‌دهد که در نتیجه این پروژه‌ها، بخشی از گازهای همراه که پیش‌تر سوزانده می‌شدند، اکنون به شبکه مصرف تزریق شده یا به‌عنوان خوراک صنایع پایین‌دستی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

شرکت ملی نفت ایران در سال ۱۴۰۴، جمع‌آوری فلرها را نه به‌عنوان یک اقدام مقطعی، بلکه به‌عنوان بخشی از راهبرد کلان توسعه پایدار تعریف کرده است. این رویکرد، هم‌راستا با سیاست‌های کلان کشور در حوزه کاهش آلایندگی و افزایش بهره‌وری انرژی بوده و نشان‌دهنده تغییر نگاه از «دورریز ناگزیر» به «منبع قابل بازیافت» است.

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند اقدام‌های شرکت ملی نفت ایران در سال ۱۴۰۴ برای جمع‌آوری گازهای همراه، نشانه عبور تدریجی صنعت نفت از رویکرد تک‌محصولی و حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش است. به باور آنان، تمرکز بر میادین قدیمی اگر با مدیریت بهینه گاز همراه همراه شود، نه‌تنها تهدیدی برای بهره‌وری نیست، بلکه می‌تواند به یک مزیت اقتصادی و زیست‌محیطی تبدیل شود.

پویا ناظران، کارشناس اقتصاد انرژی، در گفت‌وگوهای تخصصی خود با اشاره به پروژه‌های جمع‌آوری فلر در مناطق نفت‌خیز جنوب تأکید کرده است: خاموش‌کردن فلرهای مزمن در میادین قدیمی، یک پروژه صرفاً زیست‌محیطی نیست، بلکه بخشی از اصلاح ساختار اقتصادی صنعت نفت است. هر مترمکعب گاز همراهی که امروز جمع‌آوری می‌شود، در واقع جلوگیری از هدررفت سرمایه ملی و افزایش بهره‌وری کل زنجیره انرژی است.

به گفته ناظران، اهمیت اقدامات شرکت ملی نفت در این حوزه از آن جهت است که این پروژه‌ها عمدتاً در میادینی اجرا می‌شوند که سال‌ها به‌عنوان میادین بالغ شناخته می‌شدند و کمتر انتظار تحول در آن‌ها وجود داشت. «ورود جدی به جمع‌آوری فلر در این میادین، نشان می‌دهد نگاه مدیران صنعت نفت از مدیریت کوتاه‌مدت تولید، به برنامه‌ریزی بلندمدت تغییر کرده است.

از سوی دیگر، هاشم اورعی، استاد دانشگاه نیز در تحلیل خود معتقد است: اگرچه حجم فلرسوزی در کشور بالاست، اما آنچه اهمیت دارد آغاز مسیر درست است. پروژه‌هایی که امروز برای جمع‌آوری گازهای همراه در جنوب کشور در حال اجراست، زیرساختی ایجاد می‌کند که آثار آن در سال‌های آینده به‌طور ملموس دیده خواهد شد.

اورعی تأکید می‌کند که استفاده از گازهای همراه در تولید برق، تزریق به شبکه یا خوراک صنایع پایین‌دستی، هم‌زمان سه هدف را محقق می‌کند: کاهش آلایندگی، افزایش امنیت انرژی و بهبود بازده اقتصادی میادین قدیمی. به گفته او، «جمع‌آوری فلرها یکی از کم‌هزینه‌ترین راه‌ها برای افزایش عرضه انرژی بدون توسعه میادین جدید است.»

جمع‌بندی کارشناسان نشان می‌دهد که اقدامات شرکت ملی نفت ایران در سال ۱۴۰۴، هرچند هنوز به نقطه نهایی نرسیده، اما از منظر فنی و اقتصادی در مسیر درستی قرار دارد. استمرار این سیاست، همراه با تأمین مالی پایدار و استفاده از توان شرکت‌های داخلی، می‌تواند فلرهای مزمن مناطق نفت‌خیز جنوب را از یک چالش تاریخی به یک فرصت اقتصادی تبدیل کند.

پیامدهای مثبت محلی و چشم‌انداز آینده

اجرای پروژه‌های جمع‌آوری فلر در مناطق نفت‌خیز جنوب، علاوه بر منافع اقتصادی، آثار مثبت زیست‌محیطی و اجتماعی نیز به همراه داشته است. کاهش آلایندگی هوا، بهبود شرایط زیست‌محیطی پیرامون میادین و ایجاد فرصت‌های شغلی در قالب پروژه‌های جدید، از جمله نتایج ملموس این سیاست‌ها در سطح محلی به شمار می‌رود.

در سال ۱۴۰۴، فلرهای خاموش‌شده یا در آستانه خاموشی، به نمادی از تغییر رویکرد در صنعت نفت تبدیل شده‌اند؛ تغییری که نشان می‌دهد توسعه میادین قدیمی می‌تواند هم‌زمان با توجه به محیط‌زیست و منافع جوامع محلی پیش برود. استفاده از ظرفیت شرکت‌های داخلی و دانش‌بنیان در این پروژه‌ها نیز، به تقویت توان فنی داخل کشور کمک کرده است.

در مجموع، تمرکز شرکت ملی نفت ایران بر میادین قدیمی و جمع‌آوری فلرهای مزمن در سال ۱۴۰۴ را می‌توان گامی مهم در جهت ارتقای حکمرانی انرژی دانست؛ گامی که اگر با تداوم سرمایه‌گذاری و ثبات سیاستی همراه شود، می‌تواند در سال‌های آینده، تصویر مناطق نفت‌خیز جنوب را به‌طور معناداری تغییر دهد.