اعتکاف؛ حلقه اتصال نسل‌ها در مسیر معنویت و خودسازی

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: در روزگاری که هیاهوی زندگی روزمره و مشغله‌های مادی فرصت خلوت با خویشتن را کم‌رنگ کرده است، مراسم معنوی اعتکاف بار دیگر به پناهگاهی امن برای دل‌های مشتاق آرامش و معنویت تبدیل شده است.

حضور در مسجد، بریدن از تعلقات روزمره و نشستن بر سفره عبادت و انس با خدا، جلوه‌ای ناب از بازگشت به اصالت‌های دینی و اخلاقی است که هر ساله دل‌های بسیاری را به سوی خود می‌کشاند و آنچه اعتکاف امسال را برجسته‌تر از سال‌های گذشته کرده، نقش پررنگ و چشمگیر اقشار مختلف مردم در این آئین معنوی است.

از نوجوانان و جوانان گرفته تا والدین و خانواده‌ها، هر یک با انگیزه‌ای الهی قدم در این مسیر نورانی گذاشته‌اند و این حضور ارزشمند زمینه ساز طرح‌هایی همچون اعتکاف مادر و دختری، پدر و پسری و اعتکاف‌های اختصاصی دانش‌آموزی که در کنار آن‌ها برنامه‌های فرهنگی، تربیتی و قرآنی متناسب با مخاطبان پیش‌بینی شده است.

این ابتکارات نه‌تنها جذابیت مراسم را افزایش داده، بلکه تأثیرات تربیتی و اجتماعی اعتکاف را در سطح خانواده و جامعه دوچندان کرده و آن را به سرمایه‌ای ماندگار برای تقویت ایمان و هویت دینی تبدیل کرده است.

۲۶۴ مسجد استان مرکزی میزبان آئین اعتکاف است

معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهشی اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به گستردگی برنامه‌های اعتکاف امسال در این استان اظهار کرد: امسال در مجموع ۲۶۴ مسجد در سطح استان مرکزی میزبان آئین معنوی اعتکاف هستند که از این تعداد، ۹۸ مورد به‌صورت اعتکاف ویژه دانش‌آموزی برگزار می‌شود.

حجت‌الاسلام محمود قربانی با بیان اینکه شهرستان اراک بیشترین سهم را در برگزاری مراسم اعتکاف دارد، افزود: از مجموع ۲۶۴ مسجد، ۹۷ مسجد در شهرستان اراک قرار دارد که ۵۷ مورد آن ویژه اعتکاف دانش‌آموزی است، همچنین در سایر شهرستان‌ها نیز با توجه به ظرفیت جمعیتی، اعتکاف‌های دانش‌آموزی به‌صورت مستقل یا خانوادگی از جمله پدر و پسری و مادر و دختری برگزار می‌شود.

وی با اشاره به ترکیب جنسیتی معتکفان اظهار کرد: آمار حضور دختران و پسران در اعتکاف‌های دانش‌آموزی استان تقریباً برابر و نزدیک به ۵۰ درصد است.

معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهشی اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی با تأکید بر رویکرد محتوایی اعتکاف در سال جاری تصریح کرد: یکی از برنامه‌های جدی ما، بازدید میدانی رؤسای ادارات تبلیغات اسلامی شهرستان‌ها به همراه تیمی از مبلغین و مبلغات از محل‌های برگزاری اعتکاف است که در این بازدیدها علاوه بر خداقوت به برگزارکنندگان، با هدف نظارت محتوایی، ارائه پیشنهادهای فرهنگی و تقویت گفتمان «زندگی با آیه‌ها» انجام می‌شود.

وی ادامه داد: در این بازدیدها، تیم‌های اعزامی به‌عنوان سفیران طرح زندگی با آیه‌ها ضمن تبیین محتوای قرآنی، به مربیان و برگزارکنندگان کمک می‌کنند تا برنامه‌های اعتکاف با رویکردی عمیق‌تر و اثرگذارتر اجرا شود.

حجت الاسلام قربانی با اشاره به آمار شرکت‌کنندگان در سال گذشته بیان کرد: سال گذشته با برگزاری حدود ۲۳۰ اعتکاف در استان مرکزی، بیش از ۲۵ هزار نفر در این آئین معنوی شرکت کردند و پیش‌بینی می‌شود با افزایش تعداد مساجد و استقبال ویژه دانش‌آموزان، آمار مشارکت در سال جاری نیز از سال گذشته بیشتر باشد.

وی درباره برنامه‌های فرهنگی اعتکاف گفت: محتوای اعتکاف‌ها شامل سخنرانی‌های معرفتی، حلقه‌های گفتگو، پاسخ‌گویی به شبهات، جلسات تربیتی و فعالیت‌های شبکه‌سازی نوجوانان است و تأکید ما بر این است که ارتباط مربیان با نوجوانان پس از اعتکاف نیز ادامه یابد و فعالیت‌های فرهنگی در مساجد و محلات تداوم داشته باشد.

معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهشی اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی گفت: آمار دقیق تفکیکی سنی و جنسیتی پس از پایان ایام اعتکاف و جمع‌بندی نهایی بازدیدها اعلام خواهد شد و تلاش می‌شود مستندات تصویری و گزارش‌های میدانی این برنامه‌ها به‌صورت منظم اطلاع‌رسانی شود.

حضور در اعتکاف زمینه ساز نهادینه شدن مفاهیم دینی و اخلاقی است

استاد حوزه و کارشناس مذهبی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه ویژه اعتکاف در تعمیق معنویت فردی و اجتماعی، گفت: اعتکاف یکی از عبادت‌های عمیق و اثرگذار اسلامی است که با اقامت در مسجد به‌مدت مشخص (سه روزه) همراه با روزه‌داری انجام می‌شود و فرصتی ناب برای خلوت با خداوند و بازسازی روحی انسان فراهم می‌آورد.

حجت الاسلام سید احمد غفاری با بیان اینکه اعتکاف دارای احکام، آداب و ضوابط مشخصی در نحوه اقامت و خروج از مسجد است، افزود: در ایران این آئین معنوی عمدتاً در ایام‌البیض ماه مبارک رجب، یعنی روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم، در مساجد سراسر کشور برگزار می‌شود و هر سال شاهد استقبال گسترده اقشار مختلف مردم از این مراسم هستیم.

این کارشناس مذهبی با تأکید بر آثار عمیق معنوی اعتکاف تصریح کرد: شرکت در این مراسم، علاوه بر اجر اخروی و پاداش معنوی، موجب انس قلب و روح انسان با معرفت الهی می‌شود و فرد را از هیاهوی زندگی روزمره دور کرده و به تأمل، خودسازی و بازگشت به فطرت الهی سوق می‌دهد.

وی ادامه داد: یکی از جلوه‌های ارزشمند اعتکاف در سال‌های اخیر، حضور خانوادگی و همچنین مشارکت گسترده دانش‌آموزان و نوجوانان در این آئین عبادی است، این حضور که نقش مهمی در نهادینه‌سازی مفاهیم دینی و اخلاقی در نسل آینده دارد پیوند عاطفی میان خانواده و معنویت را تقویت می‌کند.

حجت الاسلام غفاری بیان کرد: حضور نوجوانان و دانش‌آموزان در کنار همسالان خود در فضای مسجد، زمینه آشنایی، همدلی و شکل‌گیری حلقه‌های دوستی سالم و معنوی را فراهم می‌کند و این ارتباطات که بر پایه ایمان، اخلاق و ارزش‌های مشترک شکل می‌گیرد، در بسیاری موارد پس از ایام اعتکاف نیز حفظ و تقویت می‌شود.

وی افزود: چنین دوستی‌هایی می‌تواند نقش مهمی در مسیر رشد فکری، اخلاقی و اجتماعی نوجوانان داشته باشد و آنان را در برابر آسیب‌های اجتماعی و فضای ناسالم مجازی مصون‌تر کند، چرا که پیوندهای شکل‌گرفته در بستر معنویت، عمق و ماندگاری بیشتری دارد.

حجت الاسلام غفاری تصریح کرد: اعتکاف صرفاً یک عبادت فردی نیست، بلکه مدرسه‌ای تربیتی برای جامعه‌سازی دینی است و مشارکت خانوادگی و دانش‌آموزی در این مراسم، سرمایه‌ای ارزشمند برای آینده فرهنگی و معنوی جامعه به شمار می‌آید که آثار آن تا سال‌ها در زندگی فردی و اجتماعی شرکت‌کنندگان نمایان خواهد بود.

افزایش حضور بانوان در مراسم معنوی اعتکاف استان مرکزی

مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان مرکزی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند برگزاری مراسم معنوی اعتکاف در استان مرکزی، از برنامه‌ریزی منسجم و اقدامات مؤثر فرهنگی ویژه بانوان و نوجوانان خبر داد و با بیان اینکه در سال جاری مراسم اعتکاف با رویکردی دقیق‌تر و مبتنی بر آسیب‌شناسی و تجربه سال‌های گذشته برگزار شده است، گفت: در بازدیدهای میدانی که از تعدادی از مساجد برگزارکننده اعتکاف انجام شد، شاهد اجرای برنامه‌های بسیار خوب و قابل توجهی بودیم.

لیلا عباسی با اشاره به آمار مساجد برگزارکننده اعتکاف در استان مرکزی افزود: در سال جاری حدود ۲۶۴ مسجد در سطح این استان میزبان معتکفان هستند که بانوان نقش قابل توجهی برای شرکت در این مراسم معنوی دارند.

وی افزود: در رصدهای اولیه، حضور پررنگ بانوان به همراه نوجوانان کاملاً مشهود بوده و در برخی مساجد، اعتکاف به‌صورت مادر و دختری برگزار شده است و همچنین برگزاری مراسم اعتکاف به‌صورت اختصاصی ویژه دانش‌آموزان نشان‌دهنده توجه ویژه به نسل نوجوان است.

مسئول امور بانوان تبلیغات اسلامی استان مرکزی به اقدامات فرهنگی همزمان با اعتکاف اشاره کرد و اظهار کرد: در سال جاری با توجه به ابلاغ سراسری نهضت ملی زندگی با آیه‌ها، بسیاری از مساجد برنامه‌های قرآنی متنوعی را در قالب محافل انس با قرآن، جلسات تدبر و بهره‌گیری از اساتید و مربیان قرآنی پیش‌بینی و اجرا کرده‌اند و از ظرفیت مربیان قرآنی استفاده شده و برنامه‌ها متناسب با مخاطبان پیش رفته است.

عباسی ادامه داد: این پویش قرآنی قرار است به‌صورت گسترده و در قالب یک برنامه سه ماهه ادامه پیدا کند و هدف‌گذاری ما این است که جریان پویش زندگی با آیه‌ها در طول سال نیز در مساجد و مجموعه‌های فرهنگی استمرار داشته باشد که در همین راستا، اطلاعیه‌ها و محتوای لازم در جریان بازدیدها در اختیار تیم‌های اجرایی و مسئولان اعتکاف قرار گرفته است.

وی با اشاره به برنامه‌های ویژه دختران نوجوان گفت: از نقاط قوت اعتکاف سال جاری، توجه جدی به برنامه‌های تربیتی ویژه نوجوانان است، به‌گونه‌ای که در برخی مساجد، اعتکاف مادر و دختری و بخش دختران به‌صورت مجزا دیده شده و مربیان تربیتی که خود تجربه اعتکاف داشته‌اند، به‌صورت مستمر در کنار نوجوانان حضور دارند که این مسئله نقش مهمی در اثرگذاری معنوی اعتکاف دارد.

مسئول امور بانوان تبلیغات اسلامی استان مرکزی بیان کرد: هرچند ارائه آمار قطعی در حال حاضر ممکن نیست، اما شواهد و گزارش‌های اولیه نشان‌دهنده رشد قابل توجه مشارکت بانوان در مراسم اعتکاف امسال است و نتایج نهایی پس از پایان ایام اعتکاف، به‌صورت رسمی اعلام خواهد شد.