خاموشی چراغ فرهنگ در پردیس؛ تعطیلی تنها فرهنگسرا و بلاتکلیفی هنرمندان

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: تعطیلی تنها فرهنگسرای پردیس، مرکزی که مأمن فعالیت‌های هنری و فرهنگی هنرمندان پردیس، بومهن و مناطق اطراف بود، بار دیگر خلأ جدی زیرساخت‌های فرهنگی در شرق استان تهران را نمایان کرده است، این مرکز که به دلیل نبود ایمنی و مشکلات زیرساختی از چرخه فعالیت خارج شده، اکنون جامعه‌ای پرشمار از هنرمندان و هنرجویان را در وضعیت بلاتکلیف قرار داده است؛ جامعه‌ای که با وجود خاموش شدن چراغ این فرهنگسرا، هنوز چشم‌انتظار تصمیم و اقدام دستگاه‌های متولی است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که تنها فرهنگسرای فعال پردیس که در شهر بومهن قرار داشت، پس از مدتی فعالیت مستمر، به دلیل فرسودگی شدید ساختمان، نداشتن حداقل‌های ایمنی و مشکلات اساسی در زیرساخت‌ها تعطیل شده است، این فرهنگسرا، عملاً تنها پایگاه رسمی هنر و فرهنگ در سطح پردیس محسوب می‌شد و هنرمندان این شهرستان برای برگزاری کلاس‌ها، کارگاه‌های آموزشی، نمایشگاه‌ها و برنامه‌های فرهنگی به آن اتکا داشتند.

با تعطیلی این مرکز، نه‌تنها یک ساختمان از مدار فعالیت خارج شد، بلکه بخش قابل توجهی از حیات فرهنگی شهرستان نیز دچار وقفه شد، هنرمندانی که سال‌ها در این فضا به آموزش و تولید آثار هنری مشغول بودند، اکنون بدون جایگزین مشخص، سرگردان مانده‌اند. کلاس‌هایی که در حوزه‌های مختلف از جمله هنرهای تجسمی، خوشنویسی، نقاشی و به‌ویژه هنر اسلامی و مینیاتور برگزار می‌شد، به‌طور کامل متوقف شده و هنرجویان بسیاری ناچار به رها کردن مسیر آموزشی خود شده‌اند.

یکی از اساتید فعال در این فرهنگسرا در گفت‌وگو با خبرنگار مهر می‌گوید: این مرکز فقط یک ساختمان نبود، یک جریان زنده فرهنگی بود. تعداد هنرمندان و هنرجویانی که از این فضا استفاده می‌کردند کم نبود. امروز همه بلاتکلیف‌اند و متأسفانه حتی یک فضای موقت یا ساختمان جایگزین هم به ما معرفی نشده است.

رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان پردیس در این خصوص می‌گوید، تعطیلی تنها فرهنگسرای این شهرستان، تصمیمی ناگزیر و مبتنی بر ملاحظات ایمنی بوده است؛ مرکزی که به گفته او، به دلیل نداشتن بیمه مسئولیت، فرسودگی زیرساخت‌ها و نبود حداقل امکانات خدماتی، دیگر امکان میزبانی از هنرمندان و شهروندان را نداشته است.

حمید نادری، در توضیح دلایل تعطیلی این مرکز فرهنگی اعلام کرد: این مجموعه طی سال‌های گذشته با مشکلات متعددی روبه‌رو بوده و ادامه فعالیت آن، سلامت و امنیت مراجعه‌کنندگان را با خطر مواجه می‌کرده است.

بلاتکلیفی ۳۰۰ فعال فرهنگی و هنری در پردیس

به گفته او، فرهنگسرا فاقد بیمه مسئولیت مدنی حوادث بوده و در صورت بروز هرگونه حادثه، امکان پاسخگویی حقوقی و قانونی وجود نداشته است.

نادری همچنین به فرسودگی شدید تأسیسات اشاره کرده و به خبرنگار مهر گفته است: سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی عملاً از کار افتاده بودند، برق‌کشی ساختمان با مشکلات جدی مواجه بود و سرویس‌های بهداشتی نیز شرایط استاندارد لازم را نداشتند.

رئیس اداره ارشاد پردیس تأکید کرده است، که مجموعه‌ای با این وضعیت، امکان ارائه خدمات فرهنگی به شهروندان را ندارد.

به گفته او، حفظ سلامت افرادی که برای آموزش، تمرین یا اجرای برنامه‌های هنری به این مرکز مراجعه می‌کردند، اولویت اصلی بوده و در شرایط موجود، این آمادگی وجود نداشته که پاسخگوی نیازها و مسئولیت‌ها باشند.

نادری با اشاره به پیامدهای تعطیلی این مرکز گفته است که در حال حاضر حدود ۳۰۰ نفر از فعالان فرهنگی و هنری شهرستان، بدون مکان مشخص برای ادامه فعالیت‌های خود مانده‌اند. این افراد در حوزه‌های مختلف از جمله هنرهای نمایشی، موسیقی و هنرهای ادبی فعالیت داشته‌اند و تعطیلی فرهنگسرا، عملاً همه این فعالیت‌ها را متوقف کرده است.

مشکلات فرهنگسرا محدود به امروز و دیروز نبوده

او افزوده است، که این هنرمندان نه‌تنها فضای تمرین و آموزش خود را از دست داده‌اند، بلکه بسیاری از برنامه‌ها و دوره‌های آموزشی نیز به‌طور کامل لغو شده و جایگزینی برای آن در نظر گرفته نشده است؛ موضوعی که به گفته او، نگرانی‌های جدی در میان جامعه هنری ایجاد کرده است.

شهرستان پردیس با جمعیتی رو به افزایش و بافتی جوان، بیش از هر زمان دیگری به فضاهای فرهنگی و هنری نیاز دارد، با این حال، تعطیلی تنها فرهنگسرا نشان داد که توسعه کالبدی شهرها، هم‌پای توسعه فرهنگی پیش نرفته است، بسیاری از هنرمندان معتقدند که نبود فضای مناسب، نه‌تنها فعالیت‌های هنری را محدود می‌کند، بلکه به تدریج انگیزه و امید را از نسل جوان علاقه‌مند به فرهنگ و هنر می‌گیرد.

دغدغه ترویج هنر اسلامی، یکی از محورهای اصلی فعالیت هنرمندان این مرکز بوده است، به گفته فعالان فرهنگی، برنامه‌هایی برای معرفی هنرهایی همچون مینیاتور و نگارگری به عموم مردم، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، در دست اجرا بود که با تعطیلی ناگهانی فرهنگسرا، همگی نیمه‌تمام ماند، این در حالی است که هنرهای اصیل ایرانی ـ اسلامی، برای بقا و انتقال به نسل‌های آینده، بیش از هر چیز نیازمند فضا، آموزش و حمایت مستمر هستند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که مشکلات این فرهنگسرا محدود به امروز و دیروز نبوده و فرسودگی ساختمان و ضعف ایمنی، از مدت‌ها قبل دغدغه هنرمندان و مسئولان محلی بوده است. با این حال، نبود اعتبار کافی و پیچیدگی‌های اداری باعث شده تا به‌جای بازسازی یا نوسازی، ساده‌ترین راه یعنی تعطیلی انتخاب شود؛ تصمیمی که پیامدهای آن اکنون گریبان‌گیر جامعه هنری شهرستان شده است.

واکنش‌ها به تعطیلی این مرکز در میان هنرمندان، فعالان فرهنگی و حتی شهروندان عادی، قابل توجه بوده است، بسیاری در فضای مجازی و محافل فرهنگی، خواستار ورود جدی دستگاه‌های متولی از جمله اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، فرمانداری و شهرداری‌ها برای تعیین تکلیف سریع این مرکز شده‌اند، مطالبه اصلی هنرمندان، یا بازسازی و ایمن‌سازی فرهنگسرای موجود است، یا دست‌کم اختصاص یک فضای موقت و استاندارد برای ادامه فعالیت‌ها تا زمان حل مشکل.

حل مشکل فرهنگسرای بومهن نیازمند ورود جدی دستگاه های اجرایی است

رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی پردیس در پاسخ به این مطالبات، حل این مشکل را نیازمند ورود جدی دستگاه‌های اجرایی دانسته و گفته است: برای احیا و ایمن‌سازی این مرکز فرهنگی، نیازمند حمایت نهادهایی مانند استانداری و همچنین شهرداری‌های بومهن و پردیس هستیم. بدون همراهی این دستگاه‌ها، امکان بازگشایی مجدد وجود ندارد.

به گفته نادری، برآورد اولیه نشان می‌دهد که برای بازسازی حداقلی و رساندن فرهنگسرا به شرایط استاندارد، حداقل دو تا سه میلیارد تومان اعتبار نیاز است؛ رقمی که تأمین آن از توان اداره ارشاد به‌تنهایی خارج است و مستلزم مشارکت چند نهاد مختلف است.

او تأکید کرده است، که تعطیلی فرهنگسرا به معنای بی‌توجهی به هنر و فرهنگ در شهرستان نیست، بلکه اقدامی موقت برای جلوگیری از بروز خطرات احتمالی بوده و ابراز امیدواری کرده است که با تأمین منابع مالی و همکاری دستگاه‌های مسئول، این مرکز فرهنگی بار دیگر فعالیت خود را از سر بگیرد.

شهردار بومهن، به عنوان شهری که این فرهنگسرا را میزبانی می کرد، به خبرنگار مهر می‌گوید: در حال حاضر محدودیت‌های مالی، امکان تخصیص فوری اعتبار برای حمایت از تنها فرهنگسرای شهرستان پردیس را دشوار کرده، اما این موضوع می‌تواند در بودجه سال ۱۴۰۵ مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد.

عبدالله میرزایی، در واکنش به مطالبات مطرح‌شده درباره حمایت مالی از مرکز فرهنگی تعطیل‌شده این شهر اعلام کرده است، که اگر در شرایط فعلی امکان تأمین اعتبار وجود نداشته باشد، این موضوع به‌صورت جدی در ردیف‌های بودجه‌ای سال ۱۴۰۵ بررسی خواهد شد.

امکان اقدام عملی برای فرهنگسرا در کوتاه مدت فراهم نیست

او با اشاره به محدودیت منابع مالی شهرداری‌ها گفته است، که تخصیص اعتبار نیازمند پیش‌بینی در بودجه مصوب است و بدون وجود ردیف مشخص، امکان اقدام عملی در کوتاه‌مدت فراهم نیست.

با این حال، شهردار بومهن تأکید کرده که در صورت فراهم شدن شرایط، شهرداری آمادگی دارد برای کمک به احیای این مرکز فرهنگی همکاری لازم را انجام دهد.

میرزایی ابراز امیدواری کرده است، که با هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط و در صورت تأمین منابع مالی، امکان حمایت از فعالیت‌های فرهنگی و هنری در بومهن و شهرستان پردیس فراهم شود؛ حمایتی که به گفته او، می‌تواند در قالب برنامه‌ریزی‌های بودجه‌ای سال آینده شکل عملی‌تری به خود بگیرد.

در این میان، آنچه بیش از همه به چشم می‌آید، احساس بلاتکلیفی و رهاشدگی است، هنرمندانی که سال‌ها بدون حاشیه و با کمترین امکانات به ارتقای سطح فرهنگی شهر خود کمک کرده‌اند، اکنون خود را بدون پشتوانه می‌بینند. یکی از هنرجویان به خبرنگار مهر می‌گوید: متاسفانه تعطیلی یکباره این مرکز نوعی بلاتکلیفی در ما ایجاد کرده است.

با وجود همه این چالش‌ها، امید هنوز در دل هنرمندان زنده است، بسیاری معتقدند که اگرچه چراغ فرهنگسرا فعلاً خاموش شده، اما شعله امید خاموش نشده و می‌توان با اراده و همت مسئولان، بار دیگر این مرکز را به چرخه فعالیت بازگرداند، آنها تأکید دارند که سرمایه‌گذاری در فرهنگ و هنر، هزینه نیست، بلکه تضمین‌کننده سلامت اجتماعی و هویت فرهنگی نسل‌های آینده است.

اکنون نگاه‌ها به تصمیم مدیران و نهادهای مسئول دوخته شده است؛ تصمیمی که می‌تواند یا به احیای تنها مرکز فرهنگی شهرستان پردیس منجر شود، یا این خاموشی را به یک فقدان دائمی تبدیل کند.

بی‌تردید، آینده فرهنگ و هنر در این شهرستان، به اقداماتی بستگی دارد که امروز و فردا باید انجام شود؛ اقداماتی که اگر به‌موقع نباشد، جبران آن در سال‌های بعد بسیار دشوار خواهد بود.