شب‌های جنگی

به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه وطن امروز نوشت: بامداد دیروز بار دیگر شاهد تبادل آتش بین نیروهای مسلح ایران و ارتش تروریست آمریکا بودیم؛ تبادل آتشی که با نقض مجدد آتش‌بس توسط آمریکا آغاز شد و با پاسخ سریع و مستقیم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ادامه یافت. بر اساس اعلام رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، «ساعت ۱:۳۰ بامداد امروز [دیروز] ۴ فروند نفتکش متخلف با تحریک و هدایت ارتش متجاوز آمریکا بدون هماهنگی و بدون توجه به اخطارهای مکرر نیروی دریایی سپاه، قصد خروج غیرقانونی از تنگه هرمز را داشتند که پس از اخطار، یکی از نفتکش‌ها هدف واقع و متوقف شد و دیگر شناورهای متخلف به عقب برگشتند.

به دنبال این واقعه، ساعت ۲:۳۰ بامداد، پهپادهای آمریکایی یک دکل مخابراتی در قشم و یک دکل را در سیریک مورد اصابت ۲ پرتابه قرار دادند. در پاسخ به تجاوز ارتش کودک‌کش آمریکا بلافاصله ۲ پایگاه هوایی آمریکا به نام‌های علی‌السالم کویت و تاسیسات مهم باقیمانده در ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین هدف آتش موشک‌های بالستیک نیروی هوافضای سپاه قرار گرفتند». بر اساس گزارش‌ها در کویت مرکز نگهداری پهپادهای آمریکایی منهدم شده است.

در بخش دیگری از این اطلاعیه نیز هشدار مهمی خطاب به آمریکا مطرح شد. سپاه اعلام کرد در صورت تکرار اقدامات مشابه، جمهوری اسلامی ایران به پاسخ‌های محدود فعلی اکتفا نخواهد کرد و مسؤولیت هرگونه پیامد ناشی از بسته شدن کامل تنگه هرمز بر عهده آمریکا خواهد بود. همزمان با انتشار این اطلاعیه، وزارت امور خارجه نیز با صدور بیانیه‌ای، حمله آمریکا به تأسیسات راداری و نظارتی ایران در سیریک و قشم را مصداق آشکار نقض آتش‌بس و تجاوز نظامی علیه حاکمیت ملی جمهوری اسلامی ایران دانست.

در این بیانیه آمده است: «وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تعرض نظامی ارتش تروریست آمریکا در ساعات اولیه بامداد شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ به تاسیسات راداری و نظارت ساحلی در منطقه سیریک و جزیره قشم را که مأموریت آنها صیانت از امنیت مرزهای کشور و امنیت کشتیرانی در آبراه‌های بین‌المللی است، به‌ عنوان نقض آشکار آتش‌بس ۱۹ فروردین و تجاوز نظامی علیه حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی جمهوری اسلامی ایران به‌شدت محکوم می‌کند.

این اقدام که در ادامه رفتارهای خصمانه و تحریک‌آمیز رژیم آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت، نشان‌دهنده بی‌اعتنایی کامل هیات حاکمه آمریکا به اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد است. نیروهای مسلح مقتدر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب حق ذاتی دفاع مشروع و با هوشیاری، قاطعیت و اقتدار کامل، پاسخ متناسب و مؤثری به این اقدام تجاوزکارانه داده و اجازه ندادند اهداف شرورانه طراحان این تجاوز محقق شود.

نقض مکرر آتش‌بس از سوی آمریکا بار دیگر اثبات می‌کند این کشور نه‌تنها اراده‌ای برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر ثبات ندارد، بلکه با اقدامات ماجراجویانه خود امنیت منطقه را با مخاطرات جدی مواجه می‌کند و مسؤولیت کلیه آثار و تبعات ناشی از این اقدامات غیرقانونی و نیز هرگونه تشدید تنش احتمالی، بر عهده دولت آمریکا خواهد بود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ضمن تأکید بر حق ذاتی و مشروع کشور برای دفاع از خود بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، تصریح می‌کند جمهوری اسلامی ایران با تمام توان و با استفاده از همه ظرفیت‌های خود از حاکمیت، امنیت و منافع ملی کشور دفاع خواهد کرد.

بر این اساس وزارت امور خارجه موکداً کشورهای منطقه را به رعایت اصل حسن همجواری و پایبندی به اصل بنیادین حقوق بین‌الملل مبنی بر خودداری از اجازه‌ دادن به طرف‌های متجاوز برای استفاده از قلمرو و امکانات آنها جهت طراحی و انجام اقدامات تجاوزکارانه علیه جمهوری اسلامی ایران فرامی‌خواند». تحولات بامداد شنبه در واقع تازه‌ترین حلقه از زنجیره اقداماتی است که از زمان برقراری آتش‌بس ۱۹ فروردین تاکنون رخ داده است. طی هفته‌های اخیر بارها گزارش‌هایی از اقدامات تحریک‌آمیز آمریکا منتشر شده و در مقابل نیز جمهوری اسلامی ایران نشان داده در برابر این اقدامات سکوت نخواهد کرد.

به همین دلیل تقریباً در همه موارد، فاصله زمانی میان اقدام آمریکا و پاسخ ایران به حداقل ممکن رسیده است. راهبرد تهران در ماه‌های اخیر بر این اصل استوار بوده که طرف مقابل نباید تصور کند می‌تواند با اتکا به آتش‌بس، دست به اقدامات یک‌جانبه بزند و هزینه‌ای نیز پرداخت نکند. در همین چارچوب طی روزهای اخیر نیز پس از استفاده آمریکا از خاک کویت برای انجام عملیات علیه ایران، پایگاه علی‌السالم توسط سپاه پاسداران مورد هدف قرار گرفت. اکنون نیز بار دیگر همین پایگاه در فهرست اهداف حمله موشکی ایران قرار گرفته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد تهران نسبت به نقش کویت در همدستی با آمریکا حساسیت ویژه‌ای دارد.

نبرد واقعی بر سر تنگه هرمز

با وجود اهمیت تبادل آتش میان ایران و آمریکا، واقعیت آن است که ریشه اصلی تحولات اخیر را باید در موضوعی فراتر از حملات موشکی جست‌وجو کرد؛ موضوعی به نام تنگه هرمز. آنچه سپاه در اطلاعیه خود درباره تلاش برای عبور دادن نفتکش‌ها بدون هماهنگی با ایران مطرح کرد، صرفاً یک موضوع دریایی یا انتظامی نیست. این مساله را باید در چارچوب تلاش چندماهه آمریکا برای گرفتن ابتکار عمل در تنگه هرمز از دست جمهوری اسلامی ایران ارزیابی کرد.

طی ۳ ماه گذشته، آمریکا تلاش کرده شرایطی را ایجاد کند که معادلات امنیتی حاکم بر این آبراه راهبردی تغییر کند. هدف اصلی این رویکرد آن بوده که نقش تعیین‌کننده ایران در مدیریت امنیت تنگه هرمز کاهش یابد و واشنگتن بتواند ابتکار عمل را در مهم‌ترین گذرگاه انرژی جهان در اختیار گیرد. اکنون با گذشت ۱۰۰ روز از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اولیه این جنگ محقق نشده، بلکه شرایط جدیدی نیز در منطقه شکل گرفته است.

یکی از مهم‌ترین اهداف آمریکا در آغاز جنگ، نابودی توان موشکی جمهوری اسلامی ایران بود. با این حال، حملات موشکی اخیر نشان می‌دهد این هدف نه‌تنها محقق نشده، بلکه توان بازدارندگی ایران همچنان پابرجاست. در کنار این موضوع، تحول مهم دیگری نیز رخ داده است؛ اقتدار جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز. امروز این آبراه راهبردی بیش از هر زمان دیگری به یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت ایران تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران در ۳ ماه اخیر نشان داده این تصمیم تهران است که تعیین‌ می‌کند کدام کشتی و نفتکش از این تنگه عبور کند و کدام کشتی مجاز به عبور نیست و از قضا کاری هم از دست آمریکایی‌ها برای بر هم زدن وضعیت موجود برنمی‌آید.

این دقیقاً همان وضعیتی است که آمریکا پیش‌بینی نمی‌کرد. واشنگتن انتظار داشت در جنگ، توان نظامی-موشکی ایران نابود شود، جمهوری اسلامی سقوط کند و ایران به دست گروهک‌های تجزیه‌طلب بیفتد اما اکنون با شرایطی مواجه شده که نه‌تنها هیچ‌یک از انتظارات اولیه محقق نشده، بلکه تنگه هرمز نیز به یک ابزار راهبردی در اختیار جمهوری اسلامی تبدیل شده؛ ابزاری که مشخصا کنترل‌کننده وضعیت انرژی جهان است.

به همین دلیل نیز تلاش‌های آمریکا در تمام ۳ ماه گذشته، معطوف به بازپس‌گیری ابتکار عمل در تنگه هرمز شده است. اقدام اخیر برای عبور دادن کشتی‌ها و نفتکش‌ها بدون هماهنگی با ایران نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. هدف این اقدامات، ایجاد یک رویه جدید و به چالش کشیدن نقش ایران در مدیریت امنیت این آبراه راهبردی است.
با این حال، اتفاقات بامداد دیروز نشان داد این راهبرد با شکست مواجه شده است. اقدام قاطع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و جلوگیری از عبور نفتکش‌های مورد اشاره در اطلاعیه سپاه، بار دیگر نشان داد تهران اجازه نخواهد داد قواعد جدیدی برخلاف منافع و امنیت ملی کشور بر تنگه هرمز تحمیل شود.

در همین چارچوب سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هشدار داد در صورت ادامه اقدامات آمریکا، گزینه بسته شدن کامل تنگه هرمز همچنان روی میز قرار دارد و مسؤولیت تمام پیامدهای ناشی از آن بر عهده واشنگتن خواهد بود. واقعیت آن است که شرایط تنگه هرمز دیگر شرایط پیش از جنگ نیست. تحولات ماه‌های اخیر موازنه‌های جدیدی را در این منطقه شکل داده است. از این منظر، همان‌گونه که بسیاری از کشورهای دنیا خود را با واقعیت‌های جدید تنگه هرمز و خلیج فارس تطبیق داده‌اند، آمریکا نیز ناچار است این واقعیت را بپذیرد که دوران پیشین به پایان رسیده و تلاش برای تغییر معادلات جدید از طریق فشار نظامی و اقدامات تحریک‌آمیز، نتیجه‌ای جز افزایش هزینه‌ها برای آن کشور و شبه‌کشورهای همپیمانش در حاشیه جنوبی خلیج فارس نخواهد داشت.