خرما در سردخانه های بم دپو شده است؛ نخل‌ داران در انتظار تدبیر

خبرگزاری مهر – گروه استان ها: در حالی که ماه‌ها از برداشت محصول خرمای سال گذشته می‌گذرد، انبوهی از خرمای مرغوب بم هنوز در سردخانه‌های این شهرستان دپو شده و مشتری ندارد.

کشاورزانی که ماه ها با عرق جبین، این طلای سیاه را از نخل‌های بم به بار می‌آورند، اکنون با انبوهی از محصول راکد و کمبود شدید نقدینگی دست‌ و پنجه نرم می‌کنند.

اعمال ممنوعیت‌های مقطعی صادرات قبل از بروز جنگ تحمیلی، کاهش مصرف داخلی و نبود برنامه حمایتی منسجم، دست‌به‌دست هم داده تا این روزها برای نخلداران بمی رقم بخورد.

فرماندار شهرستان بم در گفتگو با خبرنگار مهر می گوید: سطح زیر کشت نخلستان‌های شهرستان بم حدود ۱۰ هزار هکتار است و سالانه به طور میانگین حدود ۷۰ هزار تن محصول از آن برداشت می‌شود.

وحید عیدی می افزاید: خرمای مضافتی بم به عنوان یکی از مرغوب‌ترین و پرفروش‌ترین ارقام خرما در ایران و جهان شناخته می‌شود.

وی ادامه می دهد: بخش قابل توجهی از مردم بم در این زمینه اشتغال دارند و بخش قابل توجهی از درآمد مردم این شهرستان با تولید خرما تامین می شود؛ ضمن اینکه کیفیت محصول خرمای مضافتی بم بسیار مطلوب است.

تلخ‌کامی خرمای بم در سایه سیاست‌گذاری‌های ناپایدار

با این حال، این روزها این محصول استراتژیک و باارزش با مشکل مواجه شده است؛ مشکلی که نه ریشه در کیفیت محصول دارد و نه در خشکسالی، بلکه در سیاست‌گذاری‌های ناپایدار و نبود حمایت مؤثر ریشه دارد.

در حالی که محصول خرمای بم در سال گذشته در تابستان برداشت شده و در سردخانه ها انبار شده بود، برنامه ریزی مناسبی برای فروش و صادرات انجام نشد.

هر چند ماه مبارک رمضان مهمترین بازار داخلی این محصول محسوب می شود، اما در این ایام نیز برنامه مدونی برای فروش وجود نداشت.

بررسی‌ها نشان می‌دهد یکی از اصلی‌ترین عوامل شکل‌دهنده به این مشکل، نبود یک سیستم یکپارچه و مدیریت شده برای تنظیم بازار صادرات و مصرف داخلی است.

سال گذشته و قبل از بروز جنگ تحمیلی و دقیقا در پیک فروش محصول خرما در بازار داخلی و تقاضا در کشورهای اسلامی، قبل از ماه مبارک رمضان محدودیت های بی موقع صادراتی موجب شده محصول روی دست کشاورزان بماند.

حسن قربانی، یکی ازتولید کنند خرما در بم به خبرنگار مهر می گوید: اگر در زمان پیک صادرات، ممنوعیت اعمال شود، بخشی از محصول روی دست کشاورزان باقی می‌ماند.

به گفته وی هر ساله با این ممنوعیت‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنیم و راهکارهای جایگزین مانند عرضه مستقیم، خرید توسط تعاونی‌های روستایی و توزیع هدفمند در بازار داخل می‌تواند به راحتی مشکل را حل کند، بدون آنکه نیازی به دستورالعمل‌های مقطعی و شتاب‌زده باشد.

وی معتقد است: این ناهماهنگی میان سیاست‌گذاری و واقعیت‌های بازار، در نهایت به ضرر کشاورزی تمام می‌شود که آخرین حلقه این زنجیره است.

قربانی، با بیان اینکه باید از فرصت ماه رمضان، محرم و ایام اربعین برای فروش محصول استفاده شود ادامه داد: ایران جزو قطب های تولید خرما در منطقه است، اما سوال این است برای ایجاد ارزش افزوده این محصول و تولیدات بالا دستی چه اقدامی در سال های گذشته انجام شده است.

مفت‌فروشی یا انبارداری؛ انتخاب نخلدار بمی

خبرنگار مهر پای صحبت دو کشاورز بمی نشسته است. مشکلاتی که سال‌هاست برای کشاورزان تکرار می‌شود و امسال با شدتی بیش از گذشته خود را نشان داده است.

علی‌اکبر رحمانی ۵۷ ساله، یکی از نخلداران قدیمی بم که سال‌هاست از این طریق ارتزاق می کند، می‌گوید: من و خیلی از کشاورزان دیگر، پارسال نزدیک به ۳۰ درصد محصول‌مان را زیر قیمت تمام شده به دلال فروختیم؛ اما بدتر از آن، تقریباً نیمی از خرمایی که در انبار ذخیره کردیم، هنوز مشتری ندارد.

وی می افزاید: بسیاری از همکارانش مجبور شده‌اند برای تأمین مخارج زندگی و تهیه مایحتاج اولیه از تعاونی‌ها وام بگیرند و فشار قسط‌ها حالا دیگر طاقت‌فرسا شده است.

این نخلدار بمی، ادامه می دهد: مردم نقدینگی ندارند به همین دلیل برخی از افراد حتی زمین های خود را برای فروش گذاشته اند، چون این مشکلات سال ها تکرار شده و حل نمی شود و یا باید محصول را مفت به دلال بفروشیم یا اینکه در سردخانه می ماند.

دلال می خواهد خرما را مفت از ما بخرد و در تهران چندین برابر قیمت به مردم بفروشد

رحمانی، ادامه داد: جنگ تحمیلی خیلی در این زمینه تاثیر نداشته چون بازار اصلی ما داخلی است، شما بررسی کنید ببینید دلال می خواهد خرما را مفت از ما بخرد و در تهران چندین برابر قیمت به مردم بفروشد.

وی می گوید: در همین منطقه، خرمایی که سال گذشته با هزار بدبختی بسته‌بندی کرده و در سردخانه گذاشته‌ایم، هنوز خاک می‌خورد و حالا نوبت به برداشت محصول تازه هم که می‌رسد، کدام جیب و کدام انباری برای خرید دوباره و ذخیره دوباره باقی مانده است؟ ما دیگر نه سرمایه‌ای داریم، نه پولی که نخلها را برای تولید مجدد آماده کنیم.

او معتقد است که دلالان و واسطه‌ها، در خلأ نبود حمایت‌های دولتی و قوانین شفاف، بیشترین سود را می‌برند و کشاورز همچنان در حسرت دیدن سهم واقعی‌اش از سفره مردم می‌ماند.

از فروش نخل‌های ۴۰ ساله تا بدهی بانکی

موسی رضایی، ۴۴ ساله، یکی دیگر از کشاورزانی است که نتوانسته محصولش را بفروشد.

رضایی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر می‌گوید: سالها برای کشت این درختان زحمت کشیدم، اما دیگر هزینه نگهداری آن هم از دستم خارج است.

وی به موضوع افزایش قیمت تمام شده و رکود بازار خرما اشاره می‌کند: دلال حاضر نیست قیمت عادلانه بدهد، چون می‌داند ما چاره‌ای نداریم جز اینکه هر طور شده محصول فسادپذیر و سرمایه را نقد کنیم تا در دام بدهی‌های بانکی یا تعهدات کارگری نیفتیم.

وی می افزاید: یکی از دوستانم مجبور شد برای اینکه بتواند قسط وامش را بدهد تعدادی از نخل‌های ۴۰ ساله خود را که ارثیه پدری‌اش بود بفروشد.

این کشاورز ادامه می دهد: می گویند بازار داخلی مشکل دارد، اما سوال من این است چرا مسئولان برنامه ریزی نمی کنندتا مردم به جای قندی که دیابت به همراه دارد از خرما استفاده کنند که موجب سلامتی مردم می شود؟

۲۰۰ هزار تن خرما در سردخانه‌ها

دبیر انجمن خرمای استان کرمان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر می گوید: ۲۰۰ هزار تن محصول خرما در سردخانه ها مانده است.

محمد حسین اکبری، میزان تولید خرما در سال گذشته را ۴۰۰ هزار تن اعلام می کند و می افزاید: برداشت محصول جدید خرما طی ماه های پیش رو شروع می شود و باید برای رفع این مشکل چاره اندیشی کرد و زمینه صادرات خرما به کشورهای همسایه مهیا شود.

وی می گوید: باید از ظرفیت فروشگاه های زنجیره ای و تعاونی های روستایی برای فروش محصول خرما در استانهای دیگر استفاده شود و این فقط نیاز به هماهنگی مسئولان دارد.

باید دید مسئولان طی روزهای آینده چه اقدامی برای حل مشکل کشاورزان می کنند، طبق گفته کشاورزان هم اکنون هر کیلو خرما در بم از ۱۹۰ تا ۲۱۰ هزار تومان خریداری می شود، اما همین خرما در شهرهای بزرگ بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان فروش می رود!