آبیاری نوین؛ راهکار کردستان برای عبور از تنش آبی در حوزه کشاورزی 

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: استان کردستان با اقلیم کوهستانی و وابستگی قابل‌توجه به منابع آب سطحی و زیرزمینی، طی سال‌های اخیر بیش از گذشته با چالش کم‌آبی و ناپایداری تولیدات کشاورزی مواجه شده است.

در چنین شرایطی، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری به‌عنوان یکی از راهبردهای اصلی مدیریت مصرف آب، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی استان پیدا کرده است.

مدیر آب و خاک و امور فنی و مهندسی سازمان جهاد کشاورزی کردستان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند اجرای این طرح‌ها، از کاهش محسوس مصرف آب و افزایش بهره‌وری محصولات کشاورزی در پی استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری خبر داد و گفت: گسترش این سیستم‌ها در سطح استان موجب شده است مصرف آب به شکل قابل‌توجهی کاهش یابد و در مقابل، بهره‌وری محصولات کشاورزی تا ۳۰ درصد افزایش پیدا کند.

جبار شهسواری با بیان اینکه توسعه سامانه‌های نوین آبیاری یکی از اولویت‌های اصلی بخش کشاورزی استان به شمار می‌رود، اظهار کرد: استان کردستان در سال جاری با اجرای بیش از ۳۵۰ هکتار سامانه نوین آبیاری، موفق به کسب رتبه بیستم در سطح کشور شده است.

وی افزود: با توجه به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، پیش‌بینی می‌شود با تکمیل حدود ۱۰۰ هکتار دیگر از این طرح‌ها تا پایان سال، جایگاه استان در رتبه‌بندی ملی به‌طور محسوسی ارتقا یابد و کردستان بتواند سهم بیشتری از توسعه کشاورزی نوین کشور را به خود اختصاص دهد.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی کردستان در ادامه به وضعیت استان در تطابق با فرآیندها و دستورالعمل‌های اجرایی این طرح‌ها اشاره کرد و گفت: امتیاز استان کردستان در این بخش حدود ۷۲ است، در حالی که میانگین امتیاز کشوری ۸۷ برآورد می‌شود.

وی بیان کرد: این فاصله عمدتاً ناشی از محدودیت‌های اعتباری و دشواری در عقد قرارداد با شرکت‌های مشاور راهبردی است که بر روند اجرای پروژه‌ها تأثیر گذاشته است.

بهره برداری از ۵۳ پروژه نوین آبیاری در کردستان

به گفته شهسواری، در حال حاضر ۵۳ پروژه سامانه نوین آبیاری در سطح استان به بهره‌برداری رسیده و سه پروژه دیگر نیز در مراحل اجرایی قرار دارد.

وی افزود: از ابتدای سال جاری تاکنون، ۱۹۹ هکتار سامانه آبیاری بارانی، ۱۱ هکتار آبیاری قطره‌ای و ۱۴۰ هکتار آبیاری کم‌فشار در استان اجرا شده و علاوه بر آن، ۸۰ هکتار آبیاری بارانی و ۲۰ هکتار آبیاری کم‌فشار نیز در دست اجراست.

وی با اشاره به تغییر رویکرد سازمان جهاد کشاورزی در اجرای پروژه‌ها خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهی از اراضی وسیع و دارای منابع آبی مطمئن در سال‌های گذشته به سامانه‌های نوین آبیاری مجهز شده‌اند و تمرکز کنونی سازمان بیشتر بر اجرای پروژه‌های پراکنده با مساحت محدود است تا امکان بهره‌مندی کشاورزان خرد نیز از این فناوری‌ها فراهم شود.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی کردستان ادامه داد: با توجه به محدودیت اعتبارات تخصیص‌یافته در سال جاری، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری با هدف تجهیز حدود ۵۰۰ هکتار از اراضی باقی‌مانده برنامه‌ریزی شده است تا روند پایداری کشاورزی در استان حفظ و تقویت شود.

شهسواری اولویت اصلی سازمان جهاد کشاورزی استان را اجرای روش‌های نوین با راندمان و بهره‌وری بالا عنوان کرد و گفت: در شرایط کمبود منابع آبی، تمرکز بر سیستم‌های آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی و همچنین استفاده از ماشین‌های پیشرفته آبیاری، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش تلفات آب و افزایش عملکرد محصولات دارد.

بیش از ۶۱ هزار هکتار از اراضی آبیاری به سامانه نوبت آبیاری مجهز شده‌اند

وی با اشاره به آمار کلی اجرای این طرح‌ها در سطح استان تصریح کرد: تاکنون ۶۱ هزار و ۸۲۶ هکتار از اراضی آبی استان کردستان به سامانه‌های نوین آبیاری مجهز شده‌اند، این در حالی است که در سال گذشته نیز ۷۹۰ هکتار از اراضی تحت پوشش این سیستم‌ها قرار گرفت که درصد بالایی از اهداف تعیین‌شده را محقق کرده است.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی کردستان از تخصیص ۱۳۵ میلیارد ریال اعتبار برای اجرای طرح‌های آبیاری نوین در سال جاری خبر داد و افزود: انتظار می‌رود در ماه‌های آینده، با پیگیری‌های انجام‌شده، اعتبارات جدیدی نیز به این بخش اختصاص یابد تا روند اجرای پروژه‌ها با شتاب بیشتری دنبال شود.

وی اضافه کرد: از مجموع ۱۴۲ هزار هکتار اراضی مستعد کشاورزی استان، تاکنون حدود ۶۲ هزار هکتار به سیستم‌های نوین آبیاری مجهز شده‌اند که بخش عمده این پروژه‌ها در مناطق شرقی استان و شهرستان‌های کامیاران، دهگلان، سقز، مریوان و سنندج اجرا شده است.

شهسواری با تأکید بر آثار مثبت اجرای این سامانه‌ها گفت: بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری می‌تواند مصرف آب را بین ۷۰ تا ۹۰ درصد بهینه‌سازی کند و در عین حال، بهره‌وری محصولات کشاورزی را بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش دهد؛ موضوعی که در شرایط تغییر اقلیم و کاهش منابع آبی، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

استقبال کشاورزان از اجرای سامانه‌های نوین آبیاری

وی با اشاره به استقبال کشاورزان از اجرای این طرح‌ها اظهار کرد: تقاضا برای استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری در میان بهره‌برداران بخش کشاورزی همچنان بالاست، اما کمبود منابع مالی و افزایش هزینه‌های اجرایی در سال‌های اخیر، موجب کندی روند اجرای پروژه‌ها شده است.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی کردستان در پایان نقش بخش خصوصی را در توسعه این طرح‌ها بسیار مؤثر دانست و تصریح کرد: از ابتدای اجرای طرح‌های آبیاری نوین، از ظرفیت شرکت‌های مشاور و پیمانکاران فعال در حوزه آب برای مطالعه، طراحی و اجرای پروژه‌ها استفاده شده است.

وی اضافه کرد: همچنین با موافقت معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، اجرای پروژه‌ها به‌صورت «طرح و ساخت» به شرکت‌های دارای گرید مرتبط واگذار شده تا ضمن افزایش کیفیت اجرا، روند پیشرفت پروژه‌ها نیز تسریع شود.

کردستان با وجود چالش‌های مالی و محدودیت منابع آبی، با تکیه بر توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، در مسیر پایداری کشاورزی و افزایش بهره‌وری محصولات قرار گرفته است.

همکاری بخش خصوصی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و برنامه‌ریزی هدفمند، نشان می‌دهد که استان می‌تواند با مدیریت صحیح آب و ارتقای سامانه‌های آبیاری، گام‌های مؤثری برای مقابله با کم‌آبی و تقویت اقتصاد کشاورزی بردارد.