تردد ۳۹۰ اتوبوس پاک در تهران؛ راهکاری برای افزایش بهره‌وری اتوبوس‌ها

به گزارش خبرنگار مهر، آلودگی هوا که دیگر سال هاست به مهمان تمام فصول برای ایرانی ها تبدیل شده را باید جزو چالش های اساسی امروز کلانشهرهای کشور مانند تهران دانست؛ معضلی که اگر فکری اساسی برای آن نشود، بعید نیست در آینده نزدیک به بحران شهرهای کوچک و حتی روستاها هم تبدیل شود.البته این بدان معنی نیست که طی سال های گذشته هیچ تلاشی برای متوقف کردن این غول بی شاخ و دم صورت نگرفته باشد.

مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، در هجدهمین گزارش اورژانس شهری خود با عنوان «طراحی شارژ بی سیم متحرک به عنوان زیرساخت پشتیبان ناوگان برقی اتوبوسرانی تهران» در کنار تبیین مزیت های استفاده از حمل و نقل برقی، به چگونگی بهبود زیرساخت های مورد نیاز این سیستم پرداخته است.

واقیعت آن است که تا امروز راهکارهای مختلفی مقابله با آلودگی هوا از سوی متخصصین ارائه شده که یکی از آنها نوسازی ناوگان حمل و نقل و بهره مندی از اتوبوس ها و تاکسی های برقی است. راه حلی که مدیریت شهرداری تهران از اواخر ۱۴۰۲ آستین ها را برای تحقق آن بالا زد تا اینگونه به اندازه توان و وظیفه ای که دارد، بتواند نقشی در رفع آلودگی هوا در میان مدت و بلندمدت داشته باشد. اتفاقی که در نهایت به انعقاد قرارداد خرید ۲۵۰۰ دستگاه اتوبوس برقی و ۲۵۰۰ دستگاه تاکسی برقی از سوی شهرداری تهران با چین منجر شد تا از این طریق شاهد تزریق خون تازه به پیکر خسته ناوگان حمل و نقل عمومی پایتخت باشیم.

تردد ۳۹۰ اتوبوس پاک در تهران

روند به کارگیری اتوبوس های برقی در خیابان های تهران هم رسما از اسفند ماه سال گذشته با رونمایی از ۱۸۹ دستگاه اتوبوس برقی در مسیر ۴.۵ کیلومتری خط جمهوری بهارستان آغاز شد؛ شروعی که باعث شد تا امروز ۳۹۰ دستگاه از این اتوبوس ها به شهروندان تهرانی در نقاط مختلف شهر خدمات رسانی کنند. در مقابل هم به گفته ملکی، مدیرعامل سابق سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهر تهران در ۱۷ مهر ماه امسال، ۱۰۰ دستگاه از ۱۷۵۲ دستگاه تاکسی برقی پلاک گذاری شده، به ناوگان تاکسیرانی اضافه شدند، یعنی امروز نه تنها تهرانی ها می توانند سوار اتوبوس هایی شوند که خبری از آلایندگی آنها نیست، بلکه می توانند برای رفتن به مقصدشان از تاکسی های مدرن برقی هم بهره بگیرند.

۱۸۰ نازل شارژ برقی در پایتخت

با وجود اینکه بهره گیری از خودروهای برقی به تدریج تاثیری غیرقابل انکاری در کاهش آلودگی هوا به ویژه در مناطق مرکزی شهر دارد؛ اما نمی توان از اهمیت تامین زیرساخت های لازم برای فعالیت و تداوم خدمت رسانی اتوبوس ها و تاکسی های برقی غفلت کرد؛ ایستگاه ها و نازل های شارژ برقی که نقش قلب تپنده را برای زنده نگه داشتن ناوگان این حمل و نقل را ایفا می کنند و هر چه تعداد آنها در سطح شهر بیشتر باشد، در کنار سهولت شارژ برای رانندگان این تاکسی ها و اتوبوس ها، شاهد تداوم بیشتری در روند خدمت رسانی هم هستیم. شاید برای درک بهتر شرایط این حوزه بد نباشد نگاهی به ظرفیت تهران در این حوزه داشته باشیم. به گفته کامبیز ناظریان، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ؛ امروز ۱۳ جایگاه شارژ خودروهای برقی وجود دارد که قرار است تعداد آنها تا پایان سال به ۷۵ ایستگاه برسد. به عبارت دقیق تر بیش از ۲۰ نقطه از شهر تهران مجهز به ایستگاه‌های شارژ برق سریع و آهسته هستند که با دارا بودن ۱۸۳ نازل شارژ برقی، تا حدودی خیال رانندگان را برای تامین برق مورد نیاز خودروهایشان راحت کرده است.

توسعه زیرساخت های شارژ برقی؛ نیاز امروز ناوگان حمل و نقل

با وجود اینکه روند توسعه ایستگاه های شارژی در تهران طی یک سال اخیر با سرعت ادامه داشته، اما نکته مهم در این میان آن است که در کنار افزایش کمی آنها، باید به سمت استفاده از روش های جدید شارژ خودروهای برقی حرکت کرد؛ چرا که فقدان شبکه ای کافی، قابل اطمینان و متنوع از زیرساخت های شارژ مانند شارژ شبانه، شارژ سریع در مسیر با استفاده از روش های نوین مانند بی سیم، مشکلاتی را مانند طولانی شدن روند شارژ و کاهش توان حمل و نقل عمومی برقی در خدمت رسانی به شهروندان ایجاد کرده است. به عبارت دیگر امروز بهره گیری از تمام ظرفیت این ناوگان به دلیل زیرساختی باعث شده تا عملکرد آنها با محدودیت عملیاتی، کاهش بهره وری و افزایش زمان خروج از سرویس همراه باشد. اتفاقی که نه تنها احتمال هدر رفت سرمایه گذاری انجام شده را بالا می برد بلکه می تواند اعتماد مدیران، بهره برداران و افکار عمومی را هم نسبت به سیاست برق سازی حمل و نقل عمومی تضعیف کند.

شارژ بی سیم؛ راه حل رفع چالش های ایستگاه های شارژ

امروز ایستگاه های شارژ با چالش هایی مانند زمان بسیار طولانی شارژ، فرسایش سریع باتری، نبود ظرفیت کافی در پایگاه های شارژ، هزینه بالای توسعه پایگاه ها و همچنین نبود فضای کافی برای نصب دهه ها شارژر روبه رو هستند. چالش هایی که هر چه جلوتر می رویم و به تعداد ناوگان برقی پایتخت اضافه میشود، طبیعتا نمود بیشتری هم خواهد داشت. اما این بدان معنی نیست که برای رفع آنها نیازمند هزینه گزاف و زمان زیادی باشیم، چرا که حرکت به سمت شارژ بی سیم می تواند بسیاری از این مسائل را حل کند. اتفاقی که می طلبد تا به صورت کریدیور پایلوت در تهران اجرایی شود. همچنین طراحی ترکیبی از روش های شارژ، تعریف شاخص های ارزیابی شفاف از ابتدا و پیوند زدن پایلوت با سیاست های کلان انرژی و حمل و نقل هم دیگر اقداماتی است که می تواند مزیت های قابل توجهی را به همراه داشته باشد. اما در این بین نباید فراموش کرد که اجرای پایلوت این طرح به صورت جزیره ای اجرا نشود و لازم است تا علاوه بر مرتبط کردن اجرای بخش پایلوت به برنامه نوسازی ناوگان برقی، سیاست کاهش آلایندگی و حتی مدیریت بار شبکه برق هم مورد توجه قرار بگیرد.

الزامات تحقق شارژ بی سیم اتوبوس های برقی چیست؟

یکی از مسائل اصلی درباره تحقق تصمیمات فناورانه، امکان و یا عدم تحقق آن است. مسئله ای که درباره ایجاد شارژهای بی سیم متحرک برای ناوگان حمل و نقل عمومی باید عنوان کرد که با اتکا به توان داخلی می توان آن را اجرایی کرد. البته برای این کار لازم است تا شاهد مشارکت فعال شهرداری، شرکت برق، اپراتور اتوبوسرانی، دانشگاه یا مرکز پژوهشی و تامین کننده فناوری و پروژه های عملیاتی باشیم. در همین راستا می طلبد تا آزمایشگاه زنده شهری با هدف انجام تحقیق و توسعه و با تاکید بر برقی سازی در مدیریت امور نخبگان راه اندازی شود و همچنین باید بومی سازی دانش و پایش عملکرد، تحلیل داده ها و مستندسازی تجارت هم به شکل ویژه در دستور کار معاونت حمل و نقل قرار بگیرد.

مراقبت از ناوگان حمل و نقل برقی با تکنولوژی جدید

قطعا تغییر و استفاده ترکیبی از فناوری های شارژ خودروهای برقی مزیت های مختلفی خواهد داشت که در صورت تحقق آن می توان شاهد پیامدهای مثبت آن بود که یکی از آنها را باید کاهش نیاز به استفاده از باتری های بزرگ در خودروها و اتوبوس ها دانست. مسئله دیگر افزایش زمان خدمت دهی است که با حذف توقف های ۶ تا ۷ ساعته، عملا شرایط را برای حضور اتوبوس ها در مدار خدمت رسانی بهبود می بخشد و امکان افزایش بهره وری ناوگان را فراهم می کند. کاهش فرسایش باتری به دلیل شارژ کم تنش و پیوسته، کاهش بار به شبکه برق پایگاه با فراهم شدن توزیع توازن در مسیر هم از دیگر مزیت های شارژ بی سیم است. در همین راستا صرفه جویی اقتصادی بلندمدت و بهبود کیفیت سرویس رسانی، کاهش نیاز به توسعه سنگین پایگاه شارژ، سازگاری با فناوری های هوشمند شهری و افزایش ایمنی و قابلیت اطمینان هم از دیگر مزیت های این مدل شارژ است. مزیت هایی که قطعا با اجرای پایلوت و توسعه تدریجی این روش شارژ می توان به آنها دست پیدا کرد.